Sevgili okuyucular

Metin: Joachim Ritter – Professional Lighting Design

Gün ışığı ve ibadet yerleri konusu ile ilgili bir sayı çalışılabilir ancak kapsamlı olması için üzerinde çok çalışmak gerekir. İbadet yerlerinin yapımı ile ilgili olarak hayranlık uyandıracak örnekler ve faktörler bulmak kolay. İbadet yeri yapımında gün ışığı her dinde kullanılabilir. Gün şığı yüzyıllar boyunca dini yapıların inşasında önemli bir rol oynadı. Bu nedenle işlenebilecek birçok unsur var.

Bu açıdan değerlendirildiğinde; dini yapıların aydınlatmasında toplumun durumunu ortaya koyan bir gelişme olarak görülüyor. Artık modern dünyanın insanı şeffaflık ve açıklık talep ediyor. Hristiyan toplumlarının yapılarında da şeffaflık talebi giderek artıyor. Kilisenin politikası ve gotik mimarinin aksine açıklık kendisini cam duvarlar ve gün ışığı ile aydınlatılmış mekânlarla gösteriyor. Geçmişte kilisenin beklediği itaatkârlık ve korku yok. Kilise cemaatinin de artık toplumun merkezinde olması hedefleniyor.

Diğer taraftan ibadet yeri yapımı sınırlama ve dua için “içe dönüş” anlamına geliyor. Peki bu tür yerler, boşluktan başka bir şey olmadığı için, gizli servisin giremediği tek yer olarak kabul edilebilir mi? Cep telefonu, internet, kredi kartı, hiçbir şey dini mekânlarda takip edilmiyor. Son yirmi yılın devrimlerinde dini yerler gerçekten siyasi kuruluşların neredeyse hiç müdahale edemediği buluşma yerleri olarak kabul ediliyordu. Buralara gizem ve ruhani bir ortam hakim oluyor; soyutun ve açıklanamayanın fenomeni yaşanıyor. Işık, doğaüstü olayları taşıyor ve bunlara aracılık ediyor.

Aydınlanmadan beri ve artık sınırsız iletişimin olduğu günümüz dünyasında kilise; gücünü insanlara inandırmakta güçlük çekiyor. Bilim, gerçekler ve rakamlar bir türlü doğaüstü ile uyumlu hale gelemiyor. Burada da ışık ile bir paralellik var. Çünkü çoğu planlamacı bugüne kadar ışığı, gerçeklerin ve rakamların bir unsuru olarak gördü. İlginçtir ki belli bir süredir ışığın insanlar üzerinde teknik olmayan bir etkisi olduğunu biliyoruz: Gerçek olarak kabul etmek istediğimizi algılamak. Gün ışığının neden olağan dışı bir güce sahip olduğunu en iyi Teneriffa’daki Kreuzwand Kilisesi örneğinde görebiliriz. Burada sınır oluşturan sert taş ile iç mekândaki ruhani genişlemenin çelişkisi işleniyor.

Belki de gün ışığının gücünü konuşmak, bu terimi kullanmak yerine; doğal ışık kelimesini kullanmak çok daha anlamlı olabilir. Çünkü sadece gün ışığı değil, bizim ve mimari için bir o kadar önemli olan “karanlık” da konuşulmalı. Dış aydınlatmada senelerdir karanlığın korunması konusunda yeni gelişmeler yaşanıyor. Bu sayıda Roger Narboni, Fransa’nın Rennes kenti için hazırladığı mastır planını anlatıyor. Konu yapılandırılmış karanlık ve birkaç yıl önce ileride işleneceğine dair işaretlerini vermiş olan bir trend.

Bu sayının en güzel makalesi ise Oscar Tusquets Blanca tarafından Napoli’de çalışılan metro istasyonu. Gün ışığı yerin altında 40 m derinliklere de ulaşıyor. Adeta bir görsel şölen…

Dergide s. 6. Professional Lighting Design (VIA-Verlag) yazısından çevrilmiştir.