Luminale 2012

Luminale –Işık Kültürü Bienali – Frankfurt’taki büyük etkinlikler arasında klasiklerden biri olarak bilinir. Işık Festivali, altıncı kez dünya fuarı Light+Building’i gece saatlerine kadar uzatıyor. Bu yıl da aydınlatma tasarımının tanınmı" isimleri, genç sanatçılar ve öğrenciler Rhein-Main Bölgesini, ışık kültürü ve ışık sanatının canlandığı, uluslararası bir ışık laboratuvarına dönüştürdüler. Binalara yapılan projeksiyonlar ile interaktif enstalasyonlara olan akım daha da güçlendi. Yıllar önce Luminale’de gösterilen ışığın dijitalizasyonu, şimdi çok daha büyük bir kitleyi çekmeye devam ediyor.

Hızlı bir büyüme gösteren başlangıç yıllarının ardından festival, yaklaşık 150 organizasyon ile Avrupa’da mimarlık ve tasarım festivallerinin arasında önemli bir yer aldı. Aschaffenburg ve Mainz ile Offenbach ve Darmstadt arasındaki bölgeler ışıkla yattı ışıkla kalktı. Odak noktası olarak 100 ışık organizasyonu ile Frankfurt, 40 ile Offenbach oldu. Fuar, değişken ve tipik Alman hava şartlarına rağmen 140.000 ziyaretçiyi kendine çekmeyi başardı. Bu yılki Luminale’de buluşmanın merkezi olan Palmiye Bahçesi’ni sadece altı gün içerisinde, yaklaşık 30.000 kişi ziyaret etti (bu rakam 2010 yılının iki katı). Dokuz aydınlatma uygulaması ile Luminale, yeşil bahçeyi bir lunaparka çevirdi.

Palmiye Bahçesi’nin hemen girişinde, ışık sanatı grubu Luminauten; ziyaretçileri, dışarıdan bakıldığında seranın cam kubbesini ışıldayan çiçekli bir gökyüzü gibi gösteren “Güzel Görüntü” isimli bir uygulama ile karşıladı.

Tam girişte, heybetli çiçeklerin tehdit edici bir etyiyen bitki sürüsü şeklini almaları ziyaretçileri oldukça şaşırttı. Çekicilik ile korkunun kırılması arasında bir oyundu bu. Cezbedici ve çekici olan bu kağıt çiçeği denizi, renkli bir ışığa daldırılmış ve dekoratif bir şekilde ziyaretçi hareketlerinden üretilip projekte ediliyordu. Girişteki etyiyen bitkilerine değinen kültür odalarında, çiçeklerin yaprakları odadaki ses derecesine göre bir korku dükkanına dönüşüyor ve ziyaretçiyi tehdit edercesine sarmalıyordu. Sakinleştiklerinde et yiyici ağızlar kayboluyor ve çiçeklerden oluşan çok güzel bir renk denizi meydana geliyordu. Dış alandaki “Güzel Görüntü”

Köşk, bölgede çıkan ağaç ve yarısaydam bir zardan oluşan filigran bir taşıyıcı yapıdan oluşuyordu. Her iki malzeme, sürdürülebilirlik ana fikrini ileriye dönük yorumlayabilen ve teknik olarak şiirsel bir ifade kazandıran uyumlu bir bütünü oluşturuyordu. Yaşayan bir organizma ile karşılaştırılan çiçek, çevresine tepki gösterebiliyor ve görsel ve akustik olarak onunla irtibata geçebiliyordu. Yarısaydam olan zar, ahşap yaprak kaburgaları arasındaki deriyi oluşturuyor ve aynı zamanda da yansıma alanı, video gösterilerinin yapıldığı alan olarak hizmet veriyordu.

Hareketlendirilmiş şekiller ve değişken renkler, yaşayan organizmanın analoğunu meydana çıkartıyordu.

Palmiye Evi’nin galerisinde, Hollandalı Stüdyo Design Trift’in interaktif “Flylight” isimli aydınlatma uygulaması, ziyaretçileri şaşırttı. Bina, yanıp sönerek seyircileri etkileyen 180 adet cam borudan oluşuyordu.

Aydınlatma tasarımcıları bu bina için, bir kuş sürüsünün davranışlarından ve gök yüzünde oluşturdukları büyüleyici uçuş düzenlerinden ilham aldılar. Gerçekten de örnekler tesadüf değildi, çünkü kuşların birbirleriyle belli bir güvenlik mesafesi korumaları gerekmekteydi. Peki, davetsiz bir misafir uçuşlarını böldüğünde ne olurdu? Ziyaretçi uygulamaya yaklaştığında tam olarak bunu deneyimledi. Design Drift şirketinin aydınlatma tasarımcıları bu kuşlara özgü davranışı bir dijital DNA’ya ve anlaşılabilir bir görsellik ile ışığa dönüştürdüler. Her ışık ayrı ayrı yönetildi ancak hiçbir hareket kendini tekrar eden bir yapıda programlanmadı. Dolayısıyla, kuşlar uygulama sınırları içerisindeki yollarını her zaman tekrar yenilemek durumunda kaldılar. Ancak, Frankfurt’un merkezine gelen ziyaretçiler için Luminale’de görmeye değer birçok yer vardı.

“Lütfen oturunuz” başlıklı çalışması ile aydınlatma tasarımcısı Bernd Spieker, Luminale-Flaneur’ünü ışıklandırdı ve ziyaretçileri, oturma banklarından bir tanesi üzerinde oturmaya davet etti. Objelerin çekirdeği, telsiz ile yönetilebilen LED-ışık tekniği ile donatılmış ve renk seçtirtebilen, sekiz milimetre kalınlığında, kırılmaz, yıpranmaz ve çevre faktörlerine dayanıklı akrilik cam tabakalarından oluşuyordu. Mavi, kırmızı, yeşil, sarı – her iki buçuk dakikada bir aydınlatılmış bank objeleri istek üzerine renk değiştirebiliyordu. Bernd Spieder’in deneyimlediği: “Birçoğu oturmadan önce, bankların ısınmış olup olmadığını hissetmeye çalışıyor.“ Düsseldorflu sanatçı bu projesiyle gündelik olan nesnenin konvansiyonel bağlamını kesmek ve kullanıcılara veya seyircilere genel veya özel alanlarda yeni bir algılama boyutunu sunmak istemişti. Spieker’e göre: “Renkli ışık insanı duygusallaştırır ve herkes ışığın üzerinde oturmanın nasıl bir şey olduğunu merak eder”.

Genç aydınlatma tasarımcısı Stefan Lotze’nin “Büyüyen Işık” isimli aydınlatma uygulaması biraz saklanmış olmasına rağmen yine de bir hayli ziyaretçi gördü. İnsanlara günlük hayatta ışıkla ilgili yeni bir yaklaşım sunmak, sanatçı Gorilla ise gül gölü içerisinde yüzen ve kağıttan ışıldayan güller aracılığı ile tamamlanıyor ve ziyaretçileri parkın içerisine yönlendiriyordu. Ziyaretçiler ilerledikçe, Offenbach Tasarım Koleji tarafından geliştirilen ve bir melek trompetini anımsatan çiçek şeklindeki “Melek Trompeti – Datura ” projesi ile karşılaşıyorlardı. Tasarımdaki ana fikir, yenilenebilen bölgesel bir hammaddenin yenilikçi bir şekilde işlenmesi ve modern bir madde ile bağdaştırılarak, tamamen yeni bir oda karakterinin oluşturulmasıydı.

Lichting’in baş sebebi oldu. En yeni projesi “Büyüyen Işık” adını taşıyordu ve burada gecenin karanlığından çıkan ince ışık akımları yansıtılıyordu. Işık büyümesinde olduğu gibi seyirci bilincinin de büyümesi bekleniyordu. Bu yılki Luminale’de bu uygulama ilk defa görüldü.

Çok güzel bir park içinde yepyeni bir ışık içinden bir bahçe kulübesi çıktı. Ziyaretçilerin keşfedeceği çok şey vardı. Evin önündeki pergoladan fiber optik yükseliyor, çevre ağaçlardan ışık fiberi büyüyor ve ziyaretçileri daha uzaktan uygulamaya çekiyordu. Küçük ışık tohumcukları, küçük kulübenin önündeki pancar tarlasındaki laleler ile uyum içindeydi. Işık sanatçısı Stefan Lotze, çok uzun bir arayıştan sonra uygulaması için doğru alanı buldu. Projesi için yarım yıldan fazla bir hazırlık süresi harcamıştı ve uygulama yerinde bir haftalık inşaat süresi gerekliydi. Tüm zahmetlere değdi. Binlerce ziyaretçi zarif ışık hatlarını zevkle izlediler ve kendilerini ortamın büyüsüne kaptırdılar. Uygulamanın püf noktası: çeşitli uzunluktaki zarif tellerin her birinin ayrı ayrı yönetilmesiydi.

Böylece art arda yandılar ve büyüdüler.

Frankfurt’un merkezinde bulunan Hauptwache’de Belçikalı tasarım grubu ACT Lightning’in “Oyo”

(Portekizce: Yumurta”) isimli sanat uygulaması bu yılki Luminale’nin “Göze Çarpan Uygulama”sı olarak belirlendi. Çok sensörlü uygulama ışığının oyunu, akustik animasyonlar ve su efektleriyle ziyaretçilere çok farklı bir deneyim alanı sundu. Çünkü yumurta şeklindeki sanat uygulaması sadece seyredilmedi, aynı zamanda ziyaretçiyi katılmaya davet etti. Uygulamanın içerisine girilebiliyordu. Dinamik yapısı, altın kesiti baz alan 24 adet spiral şeklinde birbiriyle çapraz geçen çift hattan oluşuyordu. Ekoloji ve sürdürülebilirlik unsurlarını dikkate almak için ACT Lightning şirketinin aydınlatma sanatçıları doğal malzemeler ve LED teknolojileri kullandılar. Böylece doğaya duyarlı, çok sensörlü bir sanat uygulaması yarattılar.

En büyük uygulama ve Friedrich- Eber-Caddesinde bulunan “Hau den Tower” isimli Tower 185, uzaktan

Hauptwache’nin hemen yanında “Oyo” duruyordu. Bu ahşap yumurtanın içine girilebiliyordu. Yumurtanın içinde ise ziyaretçilere ışık, akustik ve su efekteri sunumu yapılıyordu.

Fotoğraf: Frankfurt Fuarı Sergisi / Jochen Günther “Growing Light” isimli ışık uygulamasında:

Laleler ve dalların arasından yükselen hafif ışık huzmeleri görülüyor.

Fotoğraflar : Gorilla Lighting bile seçilebiliyordu. Lunaparkta olduğu gibi ziyaretçiler kas gücü ile bu yüksek binayı aydınlatabiliyorlardı. 200 metre yüksekliğindeki binanın ucuna ulaşıldığında bina tamamen kırmızı renge bürünüyordu. Kim düzgün vurabiliyorsa, “Chefler katı”na kadar ulaşabiliyordu.

Tower 185 kendisini dünyada “Hau den Lukas” ismi ile tanıttı. Ancak uygulama bir lunapark eğlencesinden çok daha fazlasını vaat ediyordu. Bireysel kas güçleriyle ziyaretçiler kentsel iticiler olarak kulenin dalga şeklindeki sakin aydınlatmasını hareketlendirebiliyor ve tüm şehirle diyalog kurabiliyorlardu.

Berlinli aydınlatma sanatçısı Phillip Geist’e ait, ortam-ışık-ses sahnelemesi seyircilerin arasında en sevilen uygulama oldu. Geleceğin Kültür Kampüsü olarak kabul edilen Goethe Üniversitesi’nin alanında bulunan “Time drifts” adlı uygulama zaman ve alan, süreksizlik ve varlık gibi konuları görselleştiriyordu. Sanatçı burada tuvallerden vazgeçiyor ve terim ve ilişkilendirmeleri büyük alanda; meydanın tabanına, binaların cephelerine ve sise projekte ediyordu. Böylece mimarideki ve sisteki saydam, buharlaşabilen projeksiyon alanı ile somut ve uyumlu bir oyun oluşturuluyordu. Geçicilik gibi soyut kavramlar kısa bir süre görülebiliyor ve hemen kayboluyordu. Çeşitli metin ve resim katmanlarının uyumlu oyunu, bölgeyi gelecekteki kültür alanı ve buluşma yeri olarak gösteriyordu.

Sanatçı ve tasarımcılar, Luminale’ye özgü uygulamalarıyla kontrol tekniklerinin, sensörlerin ve yazılımın verimliliklerini öne çıkartıyorlar ve endüstriye enerji tasarrufu sağlayan, yüksek verimli ürünlerin geliştirilmesinde kullanılabilen teknolojilerin denenmesine temel oluşturuyorlardı. Sanatsal oyunlar ve endüstriyel uygulamalar iç içe geçiyor ve karşılıklı olarak birbirlerini harekete geçiriyorlardı. Luminale, tam da bu anlamda örnek teşkil edecek eserlerin halka kazandırılması ve tanıtılması istenen bir Green-City-Festivali olmak üzere.

Frankfurt Belediyesi Enerji Komitesi bu yıl da Frankfurt’un iklim koruyucuların kulislerine göz atabilecek bir iklim turu düzenledi. Frankfurt am Main kenti, iklim duyarlı bir şehir olup 20 yıldır Avrupa Şehirleri İklim İttifakının bir üyesi. Burada Almanya’nın en çok pasif evi ve en enerji verimli ofis binaları bulunuyor.

Sürdürülebilirlik konusunda Mainova@Luminale 2012’nin ödül sahibi, Allerheilingen Sokağı’nda bulunan Mainova-enerji santralindeki makas kesimi görüntüleri veren ışık uygulaması ile Katharina Berndt oldu. Bremenli grafiker bu yıl Mainova yarışmasında ödülü, Mainova- Enerji şebekesinin camlarına makas kesimi katedral şekillerini yansıtan ışık uygulaması ile kazandı. Geniş formatlı motifler sadece binanın iç aydınlatmasıyla öne çıkıyordu. Bina, çok yoğun kullanılan ana trafik arterlerinden biri üzerinde olduğu için sürekli göze çarpıyordu. 29 yaşındaki sanatçı, fikrini “merkezde bulunan şebeke binası tiyatro niteliği kazanan bir gece eğlencesine dönüşüyor” şeklinde ifade ediyordu. Uygulamanın en güzel yan etkisi ise, resimlerin iki yöne sahip olmasıydı:

Geleceğin Kültür Kampüsü Bockenheim’de “Time Drifts” adlı ışık-video uygulaması gösterimdeydi. Fotoğraflar: Messe Frankfurt Sergisi/ Jochen Günther Henüz geçen yıl tamamlanan Tower 185, Luminale’de dünyanın en büyük “Hau den Lukas” uygulaması olarak değerlendirildi. Güçlü çekiç darbeleriyle ışık uygulaması devreye girerek, ışık kulenin aşağısından yukarıya doğru ilerliyor.

Fotoğraflar: Oliver Blum

Gündüz güneş ışığında şebeke çalışanları izliyorken, geceleri, makine odasında ışık yanar yanmaz dışarıdan yayalar görebiliyordu. Projenin sanatsal yönü, enerji duyarlılığı ve sürdürülebilirlik gibi kriterler ödül jürisini ikna etmiş. Tasarım, binanın ve şebekenin içinde bulunan mevcut ışığın gücünü ve gölge etkisini kullanıyor ve harici bir enerjiye ihtiyaç duymuyordu.

2014’de Luminale yedinci kez düzenlenecek ve Frankfurt’un Avrupa Green City Yarışması’nı kazanmış olup olmamasına bakılmaksızın bir sonraki Luminale Mimari ve Tasarım Festivali olarak sürdürebilirlik, iklim koruması ve enerji duyarlılığı gibi temaları ele alacak ve böylece ‘Işık+Yapı’ başlığındaki kelimeler doğrultusunda işleyecek.

2014 için Luminale Projesi‘ne kaydolmak isteyenler şimdiden proje ofisi ile irtibata geçebilirler ve info@ westermann-kommunikation.de ‘ ye önerilerini gönderebilir.

Loop.pH Londra’da modern teknolojilerle geleceğe spekülatif bakan, kent içi halka açık alanı yeniden yorumlayan bir sanat ve tasarım stüdyosu. Luminale’de sanatçılar “Archiace” isimli nefes kesici uygulamalarını sundular.

Fotoğraflar: Messe Frankfurt Sergisi/Jochen Günther “VomRaetselWasser”: Katharinen Kilisesi’nin mihrap bölümünde, kilise tavanından üç bölümlü bir video projeksiyonu ile sesli olarak bir şelale akmaktaydı. Zaman zaman sanal olarak kilisenin tavanı açıldı ve bulutlu gökyüzü göründü. Fotoğraf: Messe Frankfurt Sergisi/Jochen Günther

İtalyan sanatçı Fabrizio Corneli’nin Arkeoloji Müzesi’ndeki sergisinin adı “ŞİMDİ Arkeolojik Gölgeler “ idi. Sanatçı gölgelerle çizdi ve resimleri duvarlara yansıtmak için üç boyutlu şekiller kullandı. Bunun için suni ışık, mum, LED ve güneş ışığından faydalandı.

Fotoğraf: Messe Frankfurt Sergisi/Jochen Günther

Dergide s. 70.