Sayın Okuyucular

Ciddiye alınmak istenen her meslek, gerekli ilgiyi görebilmek ve üyelerinin çıkarlarına hizmet edebilmek için doğru şekilde temsil edilmelidir. Bu nedenle, mimaride profesyonel aydınlatma tasarımcılarının da profesyonelce davranan ve çalışan dernek ve kuruluşları bulunmaktadır.

Sadece bu şekilde son 35 yıl içerisinde önemli adımlar atılabilmiş; ışığın mimari ve insan için önemi ve de buna bağlı olarak aydınlatma tasarımı uzmanının gerekliliği anlaşılmıştır.

Bu kuruluşlar çalışmaları ve pazarlama faaliyetleri ile her ne kadar saygın başarılar elde etmiş olsalar da, onlarca yıllık çalışma sonrası, mesleki temsilcilerinin toplumun üzerinde nasıl bir etkisi olduğu tam olarak bilinmemektedir. Aydınlatma tasarımına, branşının dışından bakan biri olarak, bir tarafta aydınlatma tasarımcısının mesleği ile gurur duyulmakta, diğer taraftan da diplerde kaygı ve bir iç şikayet hissedilmektedir diyebilirim. Çünkü mimaride rol alanların büyük bir bölümü halen konumlarından kıpırdamamakta ısrarlıdırlar. Genel geçer bir görüş olarak, mimarların ve elektronik mühendislerinin uzman aydınlatma tasarımcısını dikkate almaması çok doğal bir davranış biçimidir. Bundan kimse rahatsız olmaz.

Uluslararası değerlendirildiğinde halen profesyonel aydınlatma tasarımcısının tanımı ve “aynı şekilde ışık yapan” planlamacılara karşı bir sınırlama yoktur. Bu çok şaşırtıcı olabilir, çünkü IALD (International Association of Lighting Designers) ve ELDA+ (European Lighting Designers’ Association) senelerdir dünya çapında çalışmalar yürütmektedir. Burada şu soru ortaya çıkar: Her pazarda aydınlatma tasarımcısının planlamacıya göre varlığını ve farkını vurgulamak için gerekli kararlılığa sahip misiniz? Aydınlatma tasarım derneklerinin vizyon sahibi olduğu ancak etkili stratejileri olmadığı doğru değil midir? Üstelik iki senenin üzerinde pazarlarda görülebilir şekilde uygulanacak stratejilere sahip değiller veya ülke sınırlarını aşan, hatta kısmen şehir sınırlarını aşan stratejilere dahi sahip değiller.

Şimdi “Aydınlatma tasarımı derneklerinin uluslararası faaliyetlerde bulunmalarının önemi nedir” sorusu ortaya çıkıyor. “A” ülkesinde, aydınlatma tasarımı mesleği için iyi bir zemin olduğunu varsayalım. Birçok meslektaş bir araya gelmiş ve ülkelerinde mesleklerinin oturması ve ortak bir tanıma kavuşması için savaşıyorlar, bu ilk etapta büyük bir başarı. Ancak, bu mesleğin başka ülkelerde olmaması halinde, haklı olarak her mimar ve müteahhit şu soruyu soracaktır: “Aydınlatma tasarımcısına ihtiyacımız yok. Çünkü diğer ülkelerde de böyle bir meslek yok.” Bu noktada uluslararası geçerli bir tanımın olması çok faydalı olurdu.

Aydınlatma tasarımı ile ilgili profesyonel dernek ve grupların senelik yaklaşık iki milyon Amerikan Dolarlık bütçeleri var. Ancak bu bütçe, her birinin varolmasına yetecek şekilde dört kurum arasında dağıtılıyor: IALD, ELDA, IALD Trust Fund ve ACE. Burada dört kat organizasyon ve bürokrasi oluşuyor, ancak etki ve takdir de dörde bölünüyor. Sadece ışığın planlama sürecinde başka önemli hususları olan ve temelinde diğer tasarım derneklerinden başka, bir de kendi cephenizdeki rakipler ile savaşıyorsunuz, farklı disiplinlerle değil. Neden uluslararası faaliyet gösteren ve tamamıyla aynı hedeflere ve üye kategorilerine sahip derneklerin olduğu sorusuna şu anda makul bir yanıt bulunamayacaktır. Zaten bu konunun altını çizmek ve işlemek, aradaki anlaşmazlıkları ortadan kaldırmak ve durumu dengelemek için çalışmak, bana verimli bir zaman ve enerji kullanımı gibi gelmiyor.

Jonathan Speirs ve Mark Major gibi örnek iki aydınlatma tasarımcısının, iki büyük dernek tarafından mesleki konuları geliştirmek için çalışması isteniyor. Çok büyük işler yapabilirler. Ancak, diğerini zayıflatmadan veya incitmeden hangi dernekten birini seçecekler? Dolayısıyla kendi olanakları çerçevesinde, mesleğin en iyi şekilde yerine getirilmesi için değil, yalnızca işi yapmış olmak için yapıyorlar. Aydınlatma tasarımcılığı mesleği gerçekten artık bunu kaldırabilir mi?

Joachim Ritter Professional Lighting Design Editörü

Dergide s. 12.