Sevgili Okuyucular,

Şu, televizyondaki yarışmalarda çıkan çoktan seçmeli olup, neden bu kadar kolay oldukları merak edilen o soruları biliyor musunuz? Benim de şimdi böyle bir sorum var: Kamusal alanda ışık kültürü konusunu işlemek, geliştirmek ve iyileştirmek kimin sorumluluğundadır?

1. Yapı sahibi, belediye ve ilçe yönetimi mi? 2. Aydınlatma ürünleri üreticileri mi? 3. Kullanıcılar/kamu/günlük basın mı? 4. Aydınlatma tasarımcıları mı?

5. Kent yapımcıları/peyzaj planlamacıları mı? 6. Enerji şebekeleri işletmecileri mi?

7. Politikacılar ve kanun yapanlar mı?

Muhtemelen bazıların bunun için yetkin olmadığı, bazılarının geçici olarak başka çıkarları gözetebileceği ve bir başka kesimin ise ışık kalitesi konusunda yanlış bir anlayışa sahip olduğu kanısına çok çabuk varacaksınız. İşte tam burası da problemin odak noktası. Kamusal alanda ışık kalitesi nedir? Bunun cevabı kesinlikle eski ışık kaynağının yenisi ile değiştirilmesi olamaz.

Işık kalitesi konusunda bilgilerimiz açısından bugün muhtemelen yirmi yıl öncesine göre çok daha ilerdeyiz. Yine de kamusal aydınlatma konusunda iyi örnekler hala daha çok az. Kamusal alanda aydınlatma planlamasının çok kolay olarak görüldüğü intibası hakim. Tabii ki iskele ışıklıkları veya ayaklı lambaları yerleştirerek bir meydanı aydınlatmak çok kolay. Ama ışık ile tasarım konusunda durum nedir? Tabii ki renk katılabilir. Ancak bu da acaba ruh ve çevre için ne kadar anlamlıdır?

Kamusal alanda dinamik ışık fazlasından yakınanların sayısı giderek artıyor. Eleştirenlerin sayısı, tamamen tekniğe dayalı ışığı reddedenler kadar yüksek. Kamusal alanda aydınlatma planlaması konusu ışık sektörüne bir taraftan birçok şans ve olanaklar sunarken diğer taraftan riskleri de beraberinde getiriyor. Şu sıralar çok daha iyi bir çevreye kavuşma şansını kullanmak yerine riskler içinde boğuşuyor gibiyiz.

Sadece kayıtlarda olması açısından belirtirsek, 20 yıl öncesi ve bugünün kamusal alandaki planlamalarını karşılaştıracak olursak, bugün daha kaliteli bir aydınlatma planlamasını yapma konusunda şartlar çok daha iyi. Artık piyasada tasarım talebi olan birçok eğitimli uzman planlamacı buluyoruz. Artık kentin güzelleştirmesi konusunda tek söz hakkı olan bir firma yok. Daha iyi ışık için büyük bir şeffaflık var. Pazar hazır. Ancak planlayan sektörün bu durumdan neler çıkarabildiğine baktığımda, kalitenin, talep edilene henüz uygun olmadığını görüyorum. Tabii ki bununla ilgili her zaman savunma ve nedenler getirilecektir. Bu nedenle bir kere daha ilk sorduğum soruya geri dönmek isityorum. Kamusal alanda ışık kültüründen, gelişmesinden ve iyileştirilmesinden kim sorumlu olacak?

Burada da araştırmalardan edinilen bilgileri hızla uygulamaya almak gerekiyor. Kentlerimiz 100 yıl öncesine göre artık çok değişik şekilde kullanılıyor. Bunu acaba yeterli derecede dikkate alıyor muyuz? Bugün yapılan bir planlama ile 20 yıl öncesinin planlaması arasındaki farkı görecek kadar yaratıcı mıyız?

Bu sayıda yayınlanan bir araştırmadan sonra muhtemelen bu soruların bazılarını cevaplayabileceksiniz. Özellikle kamusal alanda aydınlatma tasarımının kimin sorumluluğunda olduğuna dair soruya cevap bulacaksınız.

Joachim Ritter Professional Lighting Design Editörü

Dergide s. 4.