Kent keşifleri

Metin: Falk Düning

Fotoğraf: Troy Paiva

20 yıldan fazla bir süredir Troy Piava, ABD çölünde gece fotoğrafçısı olarak dolaşıyor ve görüntü yakalamaya çalışıyor. Henüz 70’li yıllarda daha çok gençken, bir sonraki hayalet şehre kilometreler katederek gider ve terkedilmiş meydanlar, tesisler, sanayi kalıntıları, askeri tesisler, hurdalıklar, otel ve birçok başka yerler arardı.

“Kentsel keşif”, 1996 yılında Jeff Chapman tarafından, kent alanı içinde terkedilmiş tesislerin ve “Lost Places” olarak adlandırılan alanların özel olarak keşfi. Bu hareketin mensubu kişilerin bir mottosu var: “Fotoğraf dışında herhangi bir şey almayın ve sadece ayak izlerinizi bırakın”. Söz konusu mekânların otantik tarihçesini kaybetmemek için orada hiçbir şeyin değiştirilmemesi isteniyor. Sanatçılara göre, terk edilmiş kentleri keşfetme dürtüsü insanın var olmasından beri sürüyor. Geçmişte mağara insanları da kendi gibi soylarının terk etmiş oldukları mağaraları keşfe çıkarlardı. Bugünde bu ıssız, terkedilmiş ve çoğu zaman ürkütücü mekânlara olan hayranlık sürüyor. Neredeyse hepimiz bu keşif turlarını kendi çocukluğumuzdan biliriz. Çoğu zaman bunlar eski ve terkedilmiş bir eve girme şeklinde kendini gösteren cesaret denemeleri olurdu. Troy Paiva aynı şeyleri bugün de yapmaya devam ediyor. Fotoğraflarının arkasında hiç bir zaman siyasi bir düşünce olmadı. Kendisini, örneğin eski bir binanın yerinde kalması için mücadele eden siyasi bir aktivist olarak veya Amerikan siyasetine karşı ayaklanan ve Amerikan halkının milyarlarca vergilerini askeri bir alana yatırıp bugün kullanılmamasından ve etrafa zehir saçmasından dolayı, karşı çıkan biri olarak görmüyor. Daha çok, bu tür alanları kendine özgü bir şekilde beğenen ön yargısız bir izleyici olarak hareket ediyor. Onun tek istediği fotoğraf çekmek.

Seksenli yıllarda Troy Paiva gece fotoğrafları çekmeye başladı. Çok kısa bir süre sonra artık geceleri terkedilmiş Amerika’nın fotoğraflarını çekme yönünde eğilimi olduğunu gördü. Çektiği objeleri aydınlatmak suretiyle Troy bunlara can veriyor. En azından kamerasının objektifinin açık kaldığı iki ile dört dakika boyunca.

Uzun pozlama süresi nedeniyle sanatçı objeleri sadece elle aydınlatmakla kalmıyor, dünyayı da biraz daha döndürebiliyor. Çevre, yıldız ve geçen bulutların hareketi ile saniyede değişebiliyor ve asıl bu durum, fotoğraflarına o ilginç olan özelliği katıyor. Gece fotoğraflarının sanatı sadece fotoğrafa yönelik değil. Kendisine göre bu bir “süreç”. Çekim için bir seti yok, ışığı objeye yönelten sabit, jeneratörlü veya reflektörlü lambaları yok. Her şey elle yapılıyor. Bunun için sanatçı el fenerleri ve renkli folyolar kullanıyor.

Görkemli merdiven 2007. Kaliforniya’nın San Francisco kentinde Bethlehem Steel tersanesinin ofis binası lobby’si. 1917 tarihinde inşa edilmiş ve 1989 depreminden sonra kullanılmamıştır. 2008 yılında iç alan, metal toplayan hurdacılar tarafından boşaltıldı. Kalan malzeme ise çalıp çırpıldı.

Üstteki fotoğraf: Atış talimi, 2009. “Kaliforniya’nın Monterey kentinin yakınlarında bulunan askeri güzergâh fort Ord’un tam ortasına kurulan ve eğitim amaçlı kullanılan “imkansız şehir”. Tesis bir eğim üzerinde ve her istikamete kesintisiz görüş sağlıyor. Bu nedenle kente saldırmak neredeyse imkansız. 1994 yılında faaliyetlerine son verildiğinden beri nadiren kullanılıyor. Alttaki fotoğraf: Dinazorlar, 2006 . Uçak düşüşünü göstermek için kullanılan bir uçak gövdesi. Kaliforniya’nın El Mirage kasabasında bir hangar.

Kameranın objektifi açık iken, Troy Paiva saniyeler içinde resme giriyor, bir ayrıntıyı el feneri ile aydınlatıyor ve bir sonraki ayrıntıya geçiyor. Hem fotoğraf çekiyor hem de sanki objeleri bir şekilde resmediyor. Sanatçı tekniğini çalışma atölyelerinde de anlatıyor. Katılımcılardan kendi “ışıklarını” beraberlerinde getirmelerini istiyor. Böylesine bir çalışmanın örneği, neon yeşili renk noktacıkları olan bir arabanın göründüğü fotoğraf. Yeşil noktalar katılımcılardan birinin getirdiği lazer pointer ile yaratılmış.

Troy, ABD’nin çölüne yaptığı gece fotoğraf turlarında hiç yalnız olmuyor. Yakınında her zaman zehirli örümcekler, yılanlar veya sivrisinek bulutları dolaşıyor. Ancak tehlike sadece doğada değil. Asbest ile kirlenmiş, zemini çürümüş eski binalar veya hava limanları ve araba mezarlıklarında bulunan metal parçalar veya cam kırıntıları da çizikler ve darbeler bırakıyor. Kulağa bir hayli maceralı gibi geliyor ama zaten öyle. Çoğu zaman Troy, terkedilmiş yerlerin idarecileri tarafından karşılanır. Ancak her yerin her zaman, Amerikan tarihinin kalıntılarının bir bekçisi bulunmaz. Böylece sanatçı, beğenilen fotoğraf motiflerine ulaşmak için bodrum katlarına inmeli, teller altından geçmeli, yerdeki deliklere girmeli veya bisikleti ile dağları aşmalıdır. Troy mükemmel bir kare yakalamak için tüm bu zorlukları severek aşar.

Dergide s. 18.