Sevgili Okuyucular,
Bulunduğumuz zaman heyecan verici ama bir o kadar da yabancı. Işık sektörü, düşüncelerini tamamen değiştirme aşamasında. Harekete geçme dürtüleri ile korkular eşzamanlı yayılıyor. Çalışma biçimleri ve görevler değişiyor ve alışılmadık görünüyor. Belirgin ve tipik çelişkiler güncel gelişmelerin izlendiği bakış açısına bağlı. On sene önce ışık planlaması ile ilgili terminolojinin yeniden değerlendirileceğini veya tamamen baştan tanımlanacağını kim düşünürdü. Gelecekte sadece “Lüx ve Lümen”lerden bahsetmiyor olacağız; ayrıca “Melanopsini harekete geçiren aydınlatma gücünden” konuşacağız. Birleşik Devletlerde IES son aylarda yeni ifadeler arayışına geçti; çünkü son bilgilere göre artık mevcut değerlendirme kriterleri ile ilerlemek mümkün görünmüyor. Tıp alanından araştırmacılar da IES üyeleri. Yavaş yavaş yeni bilgilere ısınma turları başladı. Ancak bu alanda doğruyu bulma süreci birkaç sene daha sürecektir.
Kalıplaşmış bilgiler ile çalışan ışık teknisyenleri muhtemelen bu değişikliklerle kolayca başedemeyecektir! Kimse, ışık kalitesinin teknik olarak ölçülmesi, değerlendirmesi veya bir lüx metre ile okunmasının dışına çıkıp, ışığın insan organizması üzerindeki etkisinin de dikkate alınması gerektiğini beklemedi veya inanmadı. Asıl bu konu gelecekte planlamanın en önemli kısmını teşkil edecek. MLux ve mLumen (“m”, fotopigment melanopsin için kullanılan değer), insanlardaki melanopsini harekete geçirmek için gereken ışık miktarını tanımlıyor. Melanopsin, yirmi dört saatlik ritmin algılanmasına katkıda bulunuyor. Bu ne anlama geliyor?
Sonuç olarak kullanıcılar ve işverenler muhtemelen gelecekte bir ışık uygulamasının işlevinden ve kalitesinden şüphe duyacaktır; çünkü çalışanları ofiste sürekli yorgun gibi görünecek ve hatta işverenin beklediği verimi sağlayamayacaktır. Peki ışığın bunda suçu var mı? Evet, gelecek buna benzeyebilir. Çünkü artık ışığın insan bedeni üzerindeki etkisi konusunda bilimsel kanıtlar olduğu gibi, insan organizmasını nasıl harekete geçirebileceğine dair de bilgiler var. Yepyeni bir bakış açısı. İşte bu yüzden krono-biyoloji uzmanı Anna Wirtz-Justice, ışığın etkisi hakkındaki bilgilerin toplumda yaratacağı devasa sonuçlar yüzünden ifşa edilip edilmemesi ile ilgili tartışmayı başlattı! Ben Anna Wirtz-Justice’in bu çıkışını ışığın insan için önemini göstermek üzere yaptığını düşünüyorum. Seneler önce bir fabrika alanını gezmiştim. Fabrika yöneticileri gururla enerji tasarruflu aydınlatmalarını sergilemişlerdi. Koskocaman bir fabrika salonu sodyum buharlı ışık ile aydınlatılmıştı. O tarihlerde “bu doğru birşey olamaz” diye düşünmüştüm. Bugün biliyorum ki, hiç doğru değildi! Sağlığa zararlı ve çalışanların performansını düşürüyor. Gelecekte artık böyle birşey olamayacak, çünkü böylesine ortamlar zararlı olarak sınıflandırılacak. Işık artık tasarım sorunu. Tasarım da, mimari bir mekânda kullanıcının ihtiyaçlarına bağlı.
İkinci ve yine önemli bir bileşen de geleceğin ışığını belirliyor! Biz gerçekten artık bir ışık planlaması olan 2.0’dan bahsedebiliriz; çünkü yarı iletken tekniği pazarı tamamen ele almış durumda. Ancak bu inovasyon diğer tekniklerin tanıtımında olduğu kadar kolay işlenir nitelikte değil. Sadece ışık kaynaklarını değiştiremeyiz, daha zekice planlama yapmalıyız. Ancak burada da birçok planlamacı yetersiz kalacak. Kaç kişi aydınlatmada kumanda sistemlerine hakim olduğunu söyleyebilir. Tasarım odaklı planlamacılar da, enerjiyi en uygun şekilde planlamanın gerektirdiği şartları sağlamak için bir hayli değişmek zorunda kalacak. Tasarım odaklı planlamacılar gelecekte kaçış noktaları bulamayacak. Talep edilen tüm şartları sağlayabildiklerini kanıtlamak durumunda kalacaklar. Gelecekte eğitim almadan ilerlemek mümkün olmayacak. Ne demiştik: Harekete geçme dürtüleri ile korkular eşzamanlı yayılıyor. Tabii ki tamamen bakış açınıza bağlı olarak.
Joachim Ritter Professional Lighting Design Editörü
Dergide s. 4.