Limerick House, Limerick, İrlanda

Metin: David Müller

Fotoğraf: CJM

İrlandalı bir iş adamı, ki burada yapının sahibi, muhtemelen zamanının çoğunu evinden çok otellerde geçiriyordur. Bu nedenle, burada bahsedilen kişi iki yıl önce, kırsal alanda Gotik Viktoryan tarzında inşa edilen evinin iç tasarımını çok daha özel bir hale getirmeye karar verdi. Ev daha büyümeliydi ve güzel olmalıydı. Ayrıca sağlık ve güzellik ile ilgili eşi benzeri olmayan bir bölümü olmalıydı. Mevcut yapı klasik Viktoryan tarzında, yarım bir kelebeği andırıyor. Aslında bu dahi kulağa hoş geliyor, ancak hedeflenen yaşam standardı ve tarzı için yeterli değildi. Ev sahibi, evi genişletmek için yerel bir mimardan destek almaya karar verdi. Mimar, evin mevcut tarihi yapısına sadık kaldı ancak evin boyutunu iki katına çıkardı. Üst katın mobilya ve iç tasarımı 19.Yüzyıl tarzına uygun bırakıldı. Yapı sahibinin o dönemin mimarisi ve kültürüne duyduğu saygı yüksekti ve kendisini böyle bir ortamda gayet iyi hissediyordu. 2007 yılının ilk baharında Londralı mimarlar Carmody Groarke ve Lighting Design International firmasından aydınlatma planlamacısı Graham Rollins ile irtibat kurarak, onlardan bodrum katını olağanüstü bir dinlenme ve keyif yapma ortamına dönüştürmelerini istedi.

Bu alan artık bir havuz, bir sauna, bir buhar banyosu, bir jakuzi havuzu ve sağlık ve spor birimlerinden oluşuyor. Rollins için bu görev gayet açıktı: “ Biz sakin, kendi içinde uyumlu olan ve rahatlatan mekânlar yaratmak istiyorduk”. Buradaki en büyük zorluk, çeşitlilik sunacak ve çok abartılı olmayacak bir aydınlatma konsepti yaratmaktı. Aydınlatma; biçimleri öne çıkartmalı, vurgulamalı ve aynı zamanda doğru ortamı yaratmalıydı”. Giriş katından bodruma inmek için önce bir merdiven sahanlığından geçiliyor. Burada kullanılan siyah meşe ağacı gibi değerli malzeme, bu geçişe zarif neredeyse gizemli bir hava katıyor. Rollings bu etkiyi, sarkıtlardan ve çizgisel yerleşimde yer alan soğuk katod lambalarından gelen sıcak ışık ile destekliyor. Alanı kullanacak olan kişi sağlık ve güzellik bölümüne girer girmez önce havuz ile karşılaşıyor. Havuz, siyah Sicilya çıkışlı bazalt ile kaplı. Havuzun en büyük özelliği, havuz tabanının hareket edebiliyor olması. İstek üzerine derinleştirilebiliyor veya sığlaştırılabiliyor. Kullanıcı için bu çok mükemmel bir özellik. Ancak aydınlatma tasarımcısı Rollins için ise büyük bir zorluk oldu. “Havuzun yan duvarlarının kenarlarında sekiz adet halojen projektör yer alıyor. Ancak, havuz zemini yukarı doğru yükseldiğinde, bu projektörler görünmüyor”. Rollins, bu durumu, havuz duvarının üst kenarına yerleştirilen LED’lerle çözdü. LED’lerin soğuk beyaz ışık rengi, havuzdaki suyun mavi olarak yansımasını sağladı. Bodrum katı orijinal haliyle herhangi bir gün ışığı girişine olanak sağlayacak yapıya sahip değildi. Ancak planlama ekibi, bu alana doğal ışığın girmesi konusunda ısrarlıydı. Bu nedenle, mimarlar, havuzun sonunda bulunan duvara uzunlamasına bir aralık açtılar. Böylece arka duvarda, uzunlamasına yapılandırılmış bir ışık aralığı ile dolaylı ışık girişi sağlandı. Rollins, dış dünyaya bir bağlantı sağlanmış olmasından mutlu olduğunu ifade etti. Tasarım unsurları da beğenisini kazandı. “Günışığı bu alanda sahnesel bir ortam yaratıyor. Bu çok güzel. Havuzda yüzenler artık ışığa doğru yüzebiliyor. Doğal ışık olmasaydı, mekân basık bir ortam yaratacak ve düz görünecekti”. Geceleri, sıcak beyaz ve dim edilebilir halojen ışıklıklar ile “çağdaş” bir etki yaratılıyor.

“Işıkta resmin görüntüsü değişmişti. Başka bir hal almıştı”. İrlandalılar, haşin ve kabalığı seven sert adamlar olarak bilinir. Ancak Oscar Wild’ın bu alıntısı, kelt halkının da ışık ve şiir sanatı ile ilişkisi olduğunu kanıtlıyor. İrlandalı yazar ve şair özel ve olağan dışı olanı severdi. İşte aynı duyguları, ülkenin batısında yaşayan bir tüccar da paylaşıyor. Bu kişi, işinden ve iş seyahatlerinden kalan zamanda dinlenebilmek için kırsal bölgede bulunan Viktorian tarzında inşa edilmiş evinin bodrum katına bir spa alanı yaptırdı. Kaplıcası, sert, köşeli bir yapıya sahip olan olağan dışı mimariyi, özellikle güney Avrupalıları ürperten bir aydınlatma tasarımı ile kombine ediyor.

Üstteki fotoğraf: Spa alanına yönlendiren merdivenlik sahası zarif, siyah renkli meşe ağacı ile kaplı. Akkor ampul ve soğuk katod ışığı hoş bir ortam yaratıyor.

Alt sol fotoğraf: Spa’nın arka alanında halojen uplight’lar.

Alt sağ fotoğraf: Boydan boya duvara açılan bir aralıktan gün ışığı giriyor.

Havuzda yüzenler, ışıktan tekrar geriye doğru yüzerken, karanlığa doğru yüzmemeleri için, Rolling karşı duvara da 3000 Kelvin’lik ışık rengi veren sıcak halojen projektörleri yerleştirdi. Ancak mekânın en göz alıcı ögesi tabiki tavan yapısı. Katlanmış bir kağıt gibi aşağı doğru sarkıyor ve yüzeyinde ilginç gölge ve ışık oyunları sergiliyor. Işıklandırma olmaksızın kat yerleri ve kenarlar mekâna hakim bir görüntü veriyor ve mekânda bir huzursuzluk yaratılıyor.

Tavanın yapısı, mimarların özel bir konstrüksiyonu. Tavan, bölüm bölüm cam ve alçı karışımından oluşturulmuş. Bunlar daha sonra bodrum katında biraraya getirilerek orijinal tavana eklenmiş. Tarihi orijinal tavan ve yeni konstrüksiyon arasında çeşitli hava kanalları bulunuyor. Buradan tesisin altyapı ihtiyacı sağlanıyor. Alçı/cam konstrüksiyonunun kenarından mekânın duvarlarına kadar biraz aralık bırakılmış ve buralara lambalar yerleştirilmiş. Lambaların bakımı da bu aralıklardan yapılıyor. Rollins, tavan yüzeyinin görmeye değer dokusunu öne çıkarmak için LED’lerin ve soğuk katod lambalarının dolaylı ışığını kullanmış. Bunlar, tavan konstrüksiyonunun üzerine yerleştirilmiş ve alanı kullanan kişi buradaki ışık kaynaklarını göremiyor. Ancak ışık, kenarlardan dışarı taşıyor ve olağanüstü konstrüksiyonu, mekânın genel mimari konseptine entegre ediyor. Gün içinde, tavan konstrüksiyonu soğuk katod ışığı ile aydınlatılıyor.

Aydınlatma tasarımcıları, havuzun sonundaki gün ışığının girişini net gösterebilmek ve aynı zamanda duvarların kireç taşına benzer yüzeyini ortaya çıkaramak için 3500 Kelvin’lik beyaz ışık rengi seçmişler. Akşamları ise daha sıcak ışık renkleri oluşturmak, daha doğrusu farklı renkli ortamlar yaratmak için LED’ler kullanılıyor. Işığın akışında temiz olmayan görüntüleri engellemenin en uygun çözümü soğuk katod lambaları ve LED’ler oldu. Düz bir hat şeklinde yerleştirilen flüoresanlar örneğin, kesintili uygulanıyor. Işık olarak üst üste binmeler ve gölgeleri engellemek için Rollins, LED’leri soğuk katodların biraz üzerinde bir yere yerleştirdi. Tüm kablo ve elektriksel ve elektronik ögelerde tavan konstrüksiyonuna monte edildi ve böylece ışığın akışı kesilmemiş oldu. Konstrüksiyonun kenarlarına uygulanan bir aralık, hem bu ışık kaynaklarının gizlenmesine hem de halojen efektinin sağlanmasına olanak verdi. Graham Rollins ile birlikte mimarlar gerçekten çok etkileyici bir özellik yarattılar. Bu alan sade ancak görülmeye değer tasarımı ile tüm ilgiyi üzerine çekiyor. Hemen aynı mekanda, havuzun yanında jakuzili havuz bulunyor. Bu havuz çok derin olduğu için, havuzu kullananlar basamakları kullanarak yavaş yavaş suya giriyor. Rollins, havuza girişi kolaylaştırmak için basamakları dar yansımalı fiber optikle kapladı. Jakuzi havuzunun zemininde de fiber optik bulunuyor. Bunlar ise derin yerleşimli lenslere ve ışığın kamaşmasını önleyen donanıma sahip ve özel üretilmiş. On iki derecelik dar yansıma açısına sahip.

Havuz bölgesinin kesiti. Kenarlar oluşturan tavan konstrüksiyonu alçı ve camdan yapılmış. Bunların üzerine LED ve soğuk katod lambaları monte edilmiş. Havuzun yan duvarlarına LED’ler yerleştirilmiş ve su yüzeyini yatay biçimde aydınlatıyorlar. LED’lerin hemen altına halojen projektörler yerleştirilmiş. Ancak bu projektörler havuz tabanının hareketli yapısı sebebiyle aşağı ve yukarı hareketler esnasında kısmen üzeri örtülüyor.

Hem giriş katında hem de Spa alanında jakuzi havuzunun yanında kumanda sistemleri yer alıyor. Kullanıcı, dokunmatik ekranlar üzerinden önceden programlanmış aydınlatma türlerini seçebiliyor.

Özellikle LED’lerin renk oyunları görmeye değer.

Çoğu sauna ve buhar banyolarında bu alanları kullananlar açık renkli ahşap banklara otururlar. Bu evde durum farklı. Bu alanın tüm kaplaması, merdivenlikteki kaplamaya uyumlu. Siyah renkli meşe kaplama, samimi ve özel bir ortam yaratıyor. Rollins şöyle diyor: “Bu odalardaki aydınlatma ile biraz daha basık bir ortam yaratmak istedim. Havuz alanında, genişlik duygusu yaratan ortamdan farklı olmasını istedim”. Aydınlatma için, mimarların kapı kenarlarına uyguladıkları iki dikey niş kullanılmış. Bu nişlerin her birine birer MR16 Downlight yerleştiren Rollins, nişin yukarıdan aydınlanmasını sağlamış. Odanın kalan bölümünün aydınlatma yoğunluğu gayet düşük ve genel ortamı destekleyici nitelikte.

Tavan konstrüksiyonunun yan kenarlarına LED’ler ve iki sıra soğuk katod yerleştirilmiş. Mekâna girenler, alanı dolaylı aydınlatan bu ışık kaynaklarını görmüyor. Elektronik ögeler ve kablolar tavan konstrüksiyonuna monte edilmiş ve LED’ler geniş bir yansıma açısına sahip. Böylece rahatsız edici gölgelerin oluşması engelleniyor.

Sauna içinde basamakların altında yer alan nişlere iki sıra düşük voltajlı ışık boruları yerleştirilmiş ve görülmeyecek şekilde monte edilmiş. Her metre için sadece 28 Watt ışık verecek şekilde aydınlatıyor. Işık neredeyse turuncu renkte sakinleştirici bir etki yaratıyor ancak aynı zamanda modern bir ortam oluşturuyor.

Sauna ve buhar banyosu, bu alanlarda kullanılan değerli malzeme, sıcak ışık ve sakinleştirici ortamı ile keyif duyulan iki mekân. Spa alanının Jakuzi, sauna ve buhar banyosunun bulunduğu arka bölümlerine on bir adet Downlight monte edilmiş. Dar yansımalı halojen spotlar, kireç taşına sıcak bir ton veriyor.

Kumanda sistemi dokunmatik ekranlar üzerinden kumanda ediliyor. Bu ekranlar, evin giriş katında, sağlık ve güzellik alanlarına giden kapının hemen yanına monte edilmiş, böylece kullanan, bodrum katına girmeden önce ışıkları ayarlayabiliyor. Sistem, kullanıcıya önceden ayarlanmış on iki aydınlatma seçeneğinden birini kullanma olanağı sunuyor. Havuz için de ayrı bir sistem geliştirilmiş ve uygulama yine dokunmatik ekranlar üzerinden kullanılabiliyor. Ekran ise jakuzi havuzunun yanına yerleştirilmiş. Havuz üzerindeki tavan yüzeyinde yer alan LED’lerin renkeri uzaktan kumanda cihazı ile de ayarlanabiliyor. Proje bir yıl gibi kısa bir süreden sonra yapı sahibine tamamen bitmiş olarak teslim edildi. Seyahatleri yoğun olan iş adamı proje ekibini düzenli olarak kontrol etti. İfade ettiğine göre, Rollins’in kendisine her yönelttiği fikre başlarda endişe ile bakmış. Ancak bitmiş aydınlatma konseptini mimari ile bir bütün içinde gördüğünde hayranlığını gizleyememiş. Bu hayranlık duygusunun sadece kendisinde değil, birçok kişide daha uyandığını söylüyor. Rollins şöyle diyor: “Ne yaptığımızı görmek için gelen komşular hayretler içinde kaldılar. Kesinlikle hayranlık uyandıran bir proje ve fotoğrafları her gördüğümde tekrar tekrar keyif alıyorum. Kesinlikle kariyerim boyunca yaptığım en iyi projedir”. Rollins’in IALD Awards 2009 kapsamında Mükemmeliyet Ödülü alması, meslektaşlarının da aynı kanıda olduğunu gösteriyor.

Projeye katılanlar

Mimar: Carmody Groarke / İngiltere Aydınlatma tasarımı: Graham Rollins, Lighting Design International/ İngiltere Elektro planlaması: Martin O’Toole Electrical /İrlanda Uygulanan ürünler:

Soğuk katod lambası: AC/DC Renk değiştiren LED’ler : Philips Solid State Lighting Su altı LED’leri: Philips Basamaklardaki LED’ler: Light Graphix Downlight’lar: Lucent Lighting IP Downlight’lar: Cube Lighting/John Cullen Lighting Jakuzi içindeki fiber optik: Universal Fibre Optics Işıklık: Kreon Havuz içindeki Uplighter: Mike Stoane Lighting Fotoğraflar : Christian Richters/Almanya

Sol: Buhar banyosu. Niş alanlar MR16 Downlight’lar ile aydınlatılmış ve sıcak ve samimi bir ortam yaratıyor.

Sağ: Spa alanının arkasında jakuzi havuzu bulunuyor. Havuzun biçimi dar yansımalı fiber optik ile tanımlanmış ve havuza girişi kolaylaştırıyor.

Dergide s. 31.