Şiiri görselleştirme

Metin: Inge Friebe

Berlin’de müzelerin bulunduğu ada üzerindeki Eski Müze’nin (Das Alte Museum) kapı girişinin üzerinde neon harfler ile “All art has been contemporary” (Sanat çağdaştır) yazar. Prusya’nın ünlü mimarı Karl Friedrich Schinkel’in tasarımına göre inşa edilen Eski Müze, klasisizm döneminin en önemli yapıları arasında yer alır. Belli bir geçiş dönemi için Mısır Müzesinden bazı eserler ve papirüs koleksiyonu bu binada sergilenmektedir. Böylece kültür tarihinin çok erken bir dönemini temsil eder. Bu açıdan bakıldığında, Maurizio Nannucci’nin sanat konusuna gönderme yaptığı metni son derece çekicidir. İfadeye göre sanat, ortaya çıktığı andan itibaren ki bu çok eski bir tarihte de olsa, herzaman “çağdaş”, herzaman “modern” olmuştur.

PROJE Opernhaus in Oslo/N 73 www.maurizionannucci.it

Maurizio Nannucci ışık sanatının öncülerindendir. Kent alanında gerçekleştirdiği ilk girişimi 1969 yılında uyguladığı ve “Red Line” olarak adlandırdığı neon çalışması olmuştur. Bu tarihten itibaren Paris, Münih, Viyana, Londra, Roma, Melbourn ve New York gibi kentler için çeşitli projeler tasarlamış ve uygulamaya almıştır.

Nannucci’nin çalışmaları, Berlin’de sadece müzelerin bulunduğu adada değil ayrıca buraya yakın olan parlamento bölgesinde de görülür. Almanya Federal Meclisi’nin (Bundestag) kütüphanesinin kubbeli alanında İtalyan sanatçının bir başka ışıklı metni yer almaktadır.

Spree nehrinin kıvrımlarından birinde bulunan bu parlamento binası için, ünlü sanat tarihçilerinin de işbirliğiyle, inşaatından önce bir sanat konsepti geliştirilmiş. Bu konsept içinde Münihli mimar Stephan Braunfels tarafından tasarlanan binanın açık şekli ile sanatla bir iletişim kuruluyor. Bunun dışında konseptin, binanın işlevi ve önemi ile de ilişkilendirilmesi gerekmiş. Nannucci, tüm bu resmî şartlara, tavanın altında seksen metre uzunluğundaki dairesel biçimli okuma salonuna, minimalist bir yapıda ışıklı bir uygulama ile cevap vermiş. Işıklandırılan yazı bandı, “mavi bir halka” biçiminde dışarıdan binanın cam cephesinden dahi görülebiliyor.

Konsept olarak bakıldığında Nannucci, yahudi gazete yazarı Hanna Arendt’ten ilham almış. Ardı ardına sıralanan cümleler ile özgürlük ve eşitlik gibi temel haklarımız arasındaki ilişkiye işaret ediyor ve şöyle diyor: “Özgürlük, eflitler arasında hareket etme olanağı olarak düşünülebilir / Eşitlik ise özgürlük için hareket etme olanağı olarak düşünülebilir”.

Felsefi bir anlam ile ilişkili bu tür zekice bir dil oyunu, Nannucci’nin tipik markası. Kullandığı çoğu cümle kendisine aittir. Web sitesinde bunları antoloji olarak sıralıyor. Bazı cümleleri düşündürüyor.

İzleyende sorular oluşuyor. Milano Triennale 2006 organizasyonunda büyük harflerle şöyle yazdı: “And what about the truth”. Almanya’nın Kassel kentinde Fridericianum binasının tavanının altına “The shadow of light” olarak adlandırdığı resimsel soyut bir uygulama yarattı. Venedik’te Guggenheim Koleksiyonu binasının dış cephesine uyguladığı “Changing place / Changing time / Changing thoughs / Changing future” cümleleri de bu şekilde oluştu.

Sanatçı, anlam dolu cümlelerini yaygınlaştırmak için farklı iletişim araçları kullanıyor. Cümlelerini kitaplara, plaklara ve video bantlarına, pankartlara ve çeşitli reklam taşıyıcılarına basıyor. Ancak tüm bu araçlar içinde Nannucci’nin en tercih ettiği araç, ışık. Neon yazıları ile dil, renk ve mekân arasındaki çekim güçlerini etkili bir biçimde anlamlı hale getirebiliyor. Bunun en son örneği Magdeburg kentindeki Elbe nehrinin kenarında halka açık alanda gerçekleştirdiği sanat çalışmasıdır.

Sanatçı, 2008 yılının ilkbaharında buradaki kullanılmayan tarihi bir baskül köprüyü bir ışık köprüsüne dönüştürdü. Elbe nehrinin üzerinde yer alan bu iki renkli neon uygulaması çok uzaktan görülebiliyor ve “Çok uzaktan buraya / Buradan çok daha uzaklara” cümlelerini taşıyor. Bu cümleler ikonografi, tarih ve mekânın konumu konusunda yapılan derin araştırmalar neticesinde ortaya çıkmış. Sanatçı neden burayı seçtiğini şöyle açıklıyor: “Kentin çevresindeki gölge ve ışıklar, kentin içinde olduğundan çok daha yoğun algılanır. Magdeburg’un bu terk edilmiş demir yolları köprüsü için bir neon çalışması yapmak, benim için mekânsal ve zamansal perspektifleri mekâna uygun bir ışık uygulamasına entegre etmek anlamına geldi. Ben bu köprü ile birçok istikamete yansıyan, renk tonları ile farklı durumları, ışık ve düşünme alanlarını projekte eden bir işaret koymuş oldum.

Magdeburg kentinde gerçekleştirilen köprü projesi ile Elbe nehrinin kenarında yer alan sanayi bölgesine yepyeni bir anlam yükleniyor; kentsel alan şiirsel bir kimlik kazanıyor ve zaman içinde unutulan Elbe kenarındaki bu bölge, bir kültür mekânına dönüştürülüyor. Neon yazılar, köprünün ortasından itibaren sağa ve sola doğru köprü kenarına yerleştirilmiş. Mavi yazı rengi geçmişi, kırmız yazı rengi ise geleceği işaret ediyor. Kentin tarihi ve biyografisi ile ilişki kuruyor.

Sanatçı bu alanın önemini, tamamen izleyene bırakıyor. Sanatçıya göre önemli olan, “karanlığa gömülü olan köprünün yeni görüntüsü ile ortaya çıkması, suyun üzerinde süzülmesi, varolması ve “yapının” kırmızı ve mavi renkler ile tamamen ışıklandırılmış olması ve renkli ışığın Elbe nehrinin üzerine yansıması”. Magdeburg köprüsü örneği ile Nannucci, ışık ve renk yardımı ile yazının ve resmin ustaca bir uyum içinde olabileceğini işaret ediyor. Görsel bir fliirselliği de hedefleyen köprüyü burada kurabiliyor: Yapıcı sanat ve edebiyat arasındaki köprüyü oluşturuyor.

Ayrıntılı bilgi için

Dergide s. 72.