Karanlıktan Aydınlığa Dört Cephe

Fotoğraf: Öncüm Yılmaz, Selim Güneş

Bir önceki yazımı “umarım” diye bitirmiştim. “Size hoş bir sürprizimiz olacak, umarım… “ Hala birçok şeyin netleşmediği bir andı. Uzun sürede öyle kaldı esasında. Ne tarihi netleştirmek ne konuşmacılardan son onayı almak ne sponsorları ikna etmek kolay olmadı. Ummak ve çalışmak dışında elimizde pek bir alternatif yoktu. Biz de öyle yaptık. Bugün artık “umarım” kısmının gerçekleşen bir etkinlik sonrası yazı konusu haline dönüşmesi keyif verici...

Bir cuma gecesi… Aydınlatma tasarımı etkinliği… Şehrin pek de içi sayılamayacak bir yer; Eyüp… Ve 200’ün üzerinde katılımcı… Kulağa pek olası gelmiyor, farkındayım. Etkinlik fikrini paylaştığımız insanların birçoğundan da bu yönde bir tepki almıştık zaten. “Zamanlama konusunda emin misiniz? Okullar tatil olacak ve daha önemlisi bir Cuma gecesi yapıyorsunuz.” sorularını çok kez duydum.

Ancak her zamanki iddiamızın arkasındayız. Türkiye’de mimari aydınlatma tasarımı konusunda büyük bir boşluk var. Doğru organize edilmiş ve duyurulmuş her etkinlik katılım açısından sorunsuz olacaktır. Cuma gecesi de, büyük bir keyifle söylüyorum, bu iddiamızın yeni bir kanıtını oluşturdu.

“Kültür ve Tarihin Kesiştiği Yerde Aydınlatma Tasarımı Semineri”nin açılış konuşmasını ortak organizatörlerden olan İstanbul Büyükşehir Belediyesi Şehir Aydınlatma ve Enerji Müdürü Muhammet Garip yaptı. Garip, İstanbul’un 2010 yılının Avrupa Kültür Başkenti olduğunun altını çizerken, birçok Avrupa kentinde senelerce süren çalışmaları, bu kısa sürede tamamlamak zorunda olduklarını belirtti. Tarihi ve kültürel zenginlikleriyle övündüğümüz İstanbul’un, gece de en az gündüz kadar keyifle yaşanabilmesi için çabaladıklarını anlatırken işlerinin kolay olmadığını bildiklerini belirtti.

İlk sunumu gerçekleştiren ise Belgrad Üniversitesi Mimarlık Fakültesi’nden Yrd.Doç.Dr. Lidija Djokic idi. “Tarihi ve kültürel değeri olan yaşam alanlarında mimari aydınlatma” konulu sunumunda

Djokic öncelikle aydınlatma kalitesi kavramı ve bağlı olduğu faktörleri tanıttı. Parlaklık seviyesi, ışık rengi gibi faktörleri tek tek örnekler ile açıklayan Djokic, daha sonra tarihi ve kültürel binalar aydınlatılırken kullanılabilecek yöntemleri inceledi.

Djokic’ten sonra sözü alan İngiliz aydınlatma tasarımcısı Mark Sutton Vane ise ilk olarak gözün yapısını ve nasıl çalıştığını anlattı. “Aydınlatma tasarımının kültürel-tarihi projelere katkısı” adlı sunumunda Vane, daha çok müze ve galerilerde yaptığı çalışmalar üzerinden deneyimlerini ve ışık ile ilgili doğruları paylaştı.

Seminer benim ve Mustafa Seven’in demonstrasyon ile ilgili yaptığımız bilgilendirmeler ile tamamlandı ve demonstrasyon kısmına geçildi.

Esasında konuşmaların ardından seminer salonu dışında, hemen girişte bir ikram planlıyorduk. Ancak bizden kaynaklanmayan bazı sebeplerden dolayı bu ikramı aydınlatma tasarımı demonstrasyonunun yapılacağı galeri binası yanına taşımamız gerekti. Tüm ekibin üstün gayreti ile taşıma sorunsuz oldu. Ancak alan için aydınlatma anlamında bir hazırlığımız yoktu. Bir projektör yardımı ile bulduğumuz çözüm katılımcılara aslında şu mesajı veriyordu: “Bakın, aydınlatma ne kadar önemli! Kötü olduğunda ne yediğinizi bile anlamıyorsunuz!”. Şaka bir yana bu kötü sürpriz biraz canımızı sıksa da, bu noktada sponsorlarımızdan Philips’in dağıttığı anahtarlıklar yaydıkları mavi ışık ile göz doldurdu. Ayrıca yine aldığım yorumlar, ben her ne kadar koşturmaktan tatmaya zaman bulamadıysam da, tatlıların çok güzel olduğu yönündeydi.

Katılımın 200’ün üzerinde gerçekleştiği gecede mimar, iç mimar, elektrik mühendisi, şehir planlayıcısı gibi farklı meslek gruplarından oluşan bir topluluk vardı. Demonstrasyon çalışması esnasında tanıştığım, tasarıma ilgi duyduğu için burada olduğunu belirten bir muhasebeci de katılımın renkliliğini gösteriyordu.

Demonstrasyon için planlanan, her cephenin farklı konuşmacılarının olması ve katılımcıları cepheler arası gruplara bölmek idi. Ortalama elli kişilik gruplar oluşturmayı hedefledik. Birinci cephede Mustafa, ikinci cephede ben ve Vane, üçüncü cephede Effect’den aydınlatma tasarımcıları Korhan Şişman ve Nergiz Arifoğlu ve son cephede ise Djokic ve Mavi Boyut Aydınlatma’dan aydınlatma tasarımcısı Mehmet Ekerbiçer vardı. Her grup tasarımcılar eşliğinde dört cepheyi gezme, ürünleri yakından inceleme ve soru sorma şansı buldu.

Her cephe farklı bir ışık kaynağı ile aydınlatılmıştı. Flüoresanlar, par lambalar, metal halide lambalar ve LED’ler. Özellikle LED’ler popülerliğine ve güncelliğine paralel bir şekilde bolca ilgi gördü. Farklı renk ve tasarım düşüncelerinin benzer cephelerde yarattığı farklı etkiler katılımcıların da ilgisini çekti. Kullanılan filtreler, renk ve lamba seçimleri soruların da odak kaynağını oluşturuyordu.

Keyifli geçen bu demostrasyon çalışması hazırlıkları için yaklaşık 3 aylık bir süreç geçirdik. Öncelikle çalışmanın tasarımı için PLDA Uluslararası Geliştirme Direktörü Susanna Antico’ya projeyi ve yapmak istediklerimizi anlattık. Görselleri de paylaştıktan sonra mail ile başlayan fikir alışverişi Light&Building sırasında ben, Mustafa ve Susanna’nın bir araya gelmesiyle son halini aldı. İki hafta sonra elimizde tasarım ve gerekli ürün spesifikasyonları vardı. Bu ürünlerin temini için firmalar ile görüşülmesi, bazı ürünlerin benzer ürünler ile değiştirilmesi ve deneme günü için hazırlıklarımız yoğun ama keyifli geçti. Santralistanbul’un yoğun programı nedeniyle sadece 1 gün ürünleri yerleştirip deneyecek ve ikinci kez etkinlik günü tekrar kuracaktık. Bu yüzden galeri binasını gece ve gündüz olmak üzere ziyaret ettik. Bu deneme gününe daha iyi hazırlanmamızı ve bazı kararları önceden almamızı sağladı. Örneğin, flüoresanların bir çizgi şeklinde dizilmesi planlanan 4. cephenin duvar dipleri engebeli ve bazı ara yapılardan dolayı kesik kesikti. Bu nedenle 4. cephe ile 2. cephenin tasarımlarını yer değiştirme kararını henüz deneme olmadan vermiştik. Deneme günü bazı lambaların etkisinden, bazı lambaların renginden memnun kalmadık ve değiştirdik. Sonuçta, bu bir demonstrasyon çalışmasıydı ve en doğrusunu ortaya koymak gibi bir amaçla yapılmadı. Tüm derdimiz, katılımcı herkese ışıkla yapılabilecekler ile ilgili alternatifler sunmak ve “ışık tasarlanmalıdır” mesajını iletmek idi. Sanırım mesaj da yerine ulaştı!

Aldığımız tüm o güzel tepkiler, tebrik mesajları,

(başlığımız da bir sponsorumuzun etkinlik sonrası teşekkür mailinden!) sponsor, katılımcı veya konuşmacı olsun, herkesin yüzünden bir gülümseme ile etkinlikten ayrılması açıkçası tüm yorgunluklara değdi.