Çağımızın ışık kaynağı LED

LED’ler yaşamımızın içinde çok eskiden beri olan, son yıllarda kullanım alanlarının çoğalması ile çok daha talep edilir hale gelen çağımızın aydınlatma çözümleri içinde yer almaktadır. İlk önceleri sinyalizasyon sistemlerinde kullanılmıştır. Ancak o dönemki teknoloji yeterli miktarda aydınlık sağlayamadığından, günümüz teknolojisindeki gelişmeler ile LED’ler yüksek aydınlatma seviyelerine ulaştılar. Sahip olduğu zengin renklerin yardımıyla şehir merkezleri geceleri benzersiz bir ışığa sahip olmaktadır. Mekanın kendini ifade etmesine yardımcı olarak ışığın yarattığı etkiye farklı özellikler katarak, her uygulamada ‘değişik bir mekandaymışız’ izlenimi yaratılabilmektedir.

LED’lerin özellikleri

1. LED’ler yarı iletken malzemelerdir. 2. Ana maddeleri silikondur.

3. Üzerinden akım geçtiğinde foton açığa çıkararak ışık verirler.

4. Değişik açıda ışık verecek şekilde üretilebilirler.

5. LED’lerin direnci dinamiktir. Yani bu direnç üzerinden geçen akıma göre değişir. Bu yüzden LED’i bir akım kaynağına doğrudan bağlarsak kısa devre olur. Bu yüzden devreye seri bir direnç bağlamak gerekir.

LED’lerin önemli bir özelliği ise, enerjinin neredeyse tümünün ışık kaynağına dönüşüp ısı yaymamasıdır. LED üreticileri piyasaya çıkan modeller için 50.000 ila 150.000 saat arası kullanım garantisi vermektedir. Enerji sarfiyatlarındaki düşüklüğünün başlıca sebepleri arasında omik bir yük olması ve ısı kayıplarının az olması gösterilebilir. Ayrıca ömürleri oldukça uzun olan bu diyotlar diğer ampuller gibi flaman taşımadıklarından dolayı hemen her koşulda sorunsuz kullanılabilirler. LED’ler, genel aydınlatmada kullanıldığı gibi birçok lokal aydınlatmada da kullanılmaktadır. Yeterli aydınlık düzeyi oluşturulabildiğinde ışık rengi de değiştirilebilir. Farklı ışık renkleri ile iç ve dış hacimlerde var olan hacmin aksine ortamlar yaratmak mümkündür. Sadece kullanılacak olan aydınlatma türünün belirlenmesi ile çok tekdüze bir hacimde, olduğundan çok faklı yüzeyler elde edilebilir.

High Tech Campus Eindhoven, Hollanda:

Kampusün genel aydınlatmasında, Philips ve farklı aydınlatma firmalarının ortaklaşa araştırmaları sonucunda, yeni ve teknolojik ürünlerin kullanılmasına karar verilerek en uygun aydınlatma tasarımı uygulanmıştır. Gölün üzerinden geçen köprü ve kaldırımın standart aydınlatma çözümlerinden farklı olması bizleri şaşırtmamaktadır. Aydınlatma tasarımcısı Har Hollands tarafından, çevreye uyum sağlaması amacıyla “mantar” formlu aydınlatma elemanları tasarlanmış ve her bir armatüre 10 adet beyaz Luxeon™ LED yerleştirilmiştir.

Yerden 30 cm yükseklikte yer alan aydınlatma elemanları, kullanılan başlık sayesinde 15 metre çevresini aydınlatabilmektedir. İlk aşamada 200 adet mantar armatür kullanılmış, ilerleyen dönemde sayısı 400 adet olacak biçimde artırılacaktır.

Kampusün hayat bulduğu en önemli alanı olan merkez gölün üzerinde bulunan köprü, gün içinde birçok öğrencinin buluşma, dinlenme ve yemek yeme gibi farklı eylemlerini gerçekleştirdiği bir alandır. Bu nedenle kampüs içi ulaşımı daha da kolaylaştırmak için göl üzerine iki köprü inşa edilmiştir. Biri 75 metre uzunluğunda, diğeri ise 105 metre uzunluğundadır. Mekanik olarak parlatılmış paslanmaz çelik korkuluklara yerleştirilen 12 adet yüksek güce sahip Luxeon™ LED ile aydınlatılmaktadır. Yaratılan aydınlık kenar duvarlardan köprünün korkuluklarında oluşturulan yüzeye yansıyarak farklı etkiler meydana getirmektedir.

Alta Villa Kulesi, Brezilya

80 metre yüksekliğindeki Kule, şehirde ve onu çevreleyen dağlarda muhteşem bir görüntü vermektedir. “Kule” şehrin siluetinde yer alan en parlak nokta olarak Brezilya’da bir ilktir ve LED teknolojisiyle renklenmiştir.

Alta Villa Kulesi ve Bütün Alta Villa Merkezi mimari açıdan modern ve olağanüstü güzelliktedir.

Kompleks günlük aktiviteleri içerdiği gibi, birçok restoran, alışveriş merkezi ve çeşitli aktivite alanlarını içermektedir. Ayrıca kule yüksek atlama aktivitelerinde başrolde oynamaktadır. Kulenin modern görüntüsü ile örtüşmesi bakımından aydınlatma tasarımcısı Adriano Genistreti, Philips’in gelişmiş LED aydınlatma sistemlerini kullanmıştır. Bu da kendisine, enerji tasarrufu sağlayarak şehrin siluetini renklendirme şansı vermektedir. “Duvar yıkama” tekniğini kullanarak, kulenin yüzeylerini çevreleyen parlak renklerle yapılan aydınlatmada dış cepheye hareketlilik katmıştır.

Bitirirken, Çok düşük enerji tüketimi, uzun ömür (ortalama 100.000 saat), dış ortam şartlarından etkilenmeden (-40 ile +85C) sıcaklıklarda çalışabilme, çevreye ısı yaymama, küçük hacimlere sığabilme, canlı ve dolgun renk oluşumu, ışık şiddetini değiştirebilme, temel renkler ile renk karışımları elde edebilme (16,7 milyon renk), ışığı yönlendirebilme, düşük gerilimde güvenli çalışma (2-12V), cisimlere zarar veren UV veya kızılötesi ışınlar oluşturmadan aydınlatma, gaz ya da sıvı sızıntısı olmaması gibi avantajları göz önünde bulundurduğumuzda, LED’lerin neden bu kadar tercih sebebi olduğu açıkça görülmektedir.

LED’ler mimarlara ve aydınlatma tasarımcılarına yaratıcı fikirlerini gerçekleştirme imkanı vererek, dış mekan dekoratif aydınlatmasında mimari tasarımların güzelliğini vurgulayan çözümler sunmaktadır. Böylece gündüz çeşitli eylemler için fonksiyonel amaçla kullanılan mimari yapılar, LED ile yapılan farklı aydınlatma uygulamalarıyla geceleri şehirlerde görsel bir şölen sunmaktadırlar. Teknolojinin yardımıyla oldukça küçük boyutlara indirilen LED’ler, hacimlerde ilgi çekici ışık oyunlarının yapılması için ideal ışık kaynağı olarak günümüzde tasarımcıların hizmetindedir. Vitrinlerde, otel, restoranlar, vb. hacimlerde renkli aydınlatma efektleri yaratılarak dikkat çekici dinamik ortamlar oluşturulabilmektedir. Işığı homojen dağıttığından gözü yormadığı gibi, gerek hacim için gerekse hacimde konumlanan birey için yeterli aydınlık düzeyini de sağlamaktadır.

Kaynaklar

1. “Osram”, M.Ü. Güzel Sanatlar Fakültesi İç Mimarlık Bölümü Aydınlatma Semineri, İstanbul, 2005 2. “Ottogano” Dergisi, Sayı:192, Temmuz-Ağustos 2006, Bolonya-İtalya 3.http://tr.wikipedia.org/wiki/LED, Erişim tarihi, Nisan 2007 4. www.freeled.com, Erişim tarihi, Nisan 2007 5. www.philips.com, Erişim tarihi, Nisan 2007 6.www.lighting.philips.

com/in_en/project/led/ hightech_campus_eindhoven. php?main=tr_tr&parent=1&id=in_ en_project&lang=tr, Erişim tarihi, Nisan 2007 7.www.lighting.philips.com/ in_en/project/led/led_alta_villa. php?main=tr_tr&parent=1&id=in_ en_project&lang=tr, Erişim tarihi, Nisan 2007

Dergide s. 56.