Mescid-i Kebir Cami, Hartum / Sudan

Mescid-i Kebir Camii, Hartum – Sudan

Bu yazıda

Hartum Sudan‘ın başkenti ve en büyük şehri. 1821 yılında Kavalalı Mehmet Ali Paşa‘nın ordusunu oluşturan Arnavut askerleri tarafından kurulan şehrin ismi, Nil Nehri‘nin fil hortumunu andıran şeklinden; Arapça “Al-kartoüm”dan geliyor.

Hartum’un Kasr Caddesi’nde şehrin en büyük camisi olan Mescid-i Kebir yer alır. Caminin tam inşa yılı ya da kim tarafından yaptırıldığı net olmasa da 1800’lü yıların ortalarında Mehmet Ali Paşa tarafından yaptırıldığı söyleniyor.

Cami mimarisinde toprak renkli taş cephe, 3 büyük giriş kapısı ve işlemeli minareler dikkat çekiyor. Türk İş Birliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanlığı (TİKA) tarafından onarımı gerçekleştirilen Mescid-i Kebir, yapılan cephe aydınlatması ile gündüz olduğu kadar gece de ilgi çekici hale getirildi. Cami aydınlatması planlanırken; tek renk cephesinin tarihi görüntüsünü bozmadan hareketlendirilerek tek düzelikten çıkarılması amaçlandı. Bu nedenle ışık rengi seçiminde amber ve 3000K renk sıcaklığında LED’ler kullanıldı.

Caminin ana gövdesinde yer alan alınlar yukarı yönlü ve lineer wallwasher armatürler kullanılarak amber renklerle aydınlatıldı. Işığın dağılmadan dikey etkiyi verebilmesi için dar açılı lensler tercih edildi. Bu kısımda armatürlerin zemine gömülmesi planlansa da teknik olarak caminin o bölgesinde kazı işlemi mümkün olmadığından sıva üstü armatürler kullanıldı.

Gövde üzerinde yer alan kemerli pencereler tek LED’li spotlarla, alt kısımda kalan büyük pencereler ise 6 adet LED’li lineer armatürler ile aydınlatıldı. Cami gövdesi ile renk kontrastı sağlamak amacı ile 3000K ışık sıcaklığı tercih edildi. Pencerelerde içeriden gelen ışıkla bütünlük sağlanabilmesi amacıyla geniş açılı lensler tercih edildi.

Giriş kapılarında ise hem detaylı işlemelerin ortaya çıkarılabilmesi, hem de kapıların ihtişamını yansıtabilmesi amacı ile yüksek lümenli armatürlerle girişin iç kısmında üç bölgeden dikey aydınlatma planlandı. Bunu sağlayabilmek için iç duvarlara paralel yerleştirilen lineer armatürler kullanıldı. Bu sayede giriş kısmında ekstra bir aydınlatmaya ihtiyaç kalmadan yansıyan ışıkla insanların camiye giriş çıkışlarında gereken ışık da sağlanmış oldu. Bu kısımda da 3000K renk sıcaklığı tercih edildi.

Caminin üst kısmında yer alan işlemeli taç kısmı ise LED bar model ürünlerle işlemelerin altından boylu boyunca aydınlatılarak ortaya çıkarıldı.

Minarelerde ise alt kısımlarda lineer armatürler, üst kısımlarda ise biraz daha toplu ışığa ihtiyaç olduğundan 9 adet LED’li ve 30˚ açılı spot ürünler kullanıldı.

Proje sayesinde gece silüeti tamamen ortaya çıkarken, seçilen ışık renkleri ile caminin tarihi dokusu da yansıtılabildi.

Uygulanan ürünler

Nova, Dio, Nero, LED Bar

Hartum’daki Mescid-i Kebir’in aydınlatılmış cepheleri.
Hartum’daki Mescid-i Kebir’in aydınlatılmış cepheleri.
Cephe ve işlemeli minarenin gece yakın görünümü.
Cephe ve işlemeli minarenin gece yakın görünümü.
Meydandan bakıldığında caminin cephe aydınlatması.
Meydandan bakıldığında caminin cephe aydınlatması.

PLD Türkiye, sayı 57 (PDF)

Proje künyesi

Aydınlatma tasarımı
Baytaş Aydınlatma
İşveren
TİKA
Armatür montaj ekibi
Çağdaş Elektrik Ltd. Şti
Proje türü
Kültürel/Dini
Konum
Hartum, Sudan