Öyle görünmek mi yoksa öyle olmak mı?
Provinciehuis Limburg, Maastricht – Hollanda
Bu yazıda
Provinciehuis Limburg’un (Hollanda) ışık uygulaması Bir binanın tarihte önemi nedir? Binayı ve hikayesini karanlıkta bırakırsanız herhalde hiçbir önemi yoktur. Avrupa Birliği’nin de köklerini tespit etmenin zamanı gelmişti. Ancak, geceleri tamamen karanlıkta kalan bir bina tarihi bir yer olarak zor anlaşılır ve daha önemlisi barış nobel ödülü sembolü olarak görülemez.

Binalar aydınlatılırken sadece onların değer kazanması değil, toplumsal ve kültürel anlam kazanmalarına da dikkat edilir. Avrupa’nın kuruluş tarihinde önemli bir rol oynayan Hollanda’nın Maastricht kentindeki Hükümet Binası Provinciehuis Limburg örneğindeki ışık konseptinde ise sadece en ihtiyaç duyulana odaklanıldı. Sonuç: Yapının mimarisi ve tarihçesini baz alacak bir konsept yerine geçici bir çözüm bulunmuş oldu. Herhalde Avrupa’da bu projeyle optimizm dağıtılamaz.
Provinciehuis Limburg, Mart 1983 ve Ekim 1985 yılında Limburg kentindeki Maas nehrinin kenarında inşa edildi. Mimarlık ofisi ile aynı adı taşıyan mimar b.g.J.J. birbiri ile ilişkili 23 binadan oluşan ve o tarihten beri Maastricht kentinin silüetini belirleyen bir bina tasarladı. Her yöne eğimli çatılı dev kuleler kendi silüetinin bir resmi gibi ve bu nedenle Hollanda’nın en eski kenti ile mimari bir bağ içinde.
Yapı, 18. yy.’dan kalma Maastricht kalesinin eski bir burcunun adı ile adlandırılan Randwijk semtinde bulunuyor. Hem nehrin konumu hem de tarihi anlamı olan yer, Hollandalılar tarafından binanın işlevi açısından büyük beğeni topluyor.
Bina 1986 yılında Kraliçe Beatrix tarafından bir törenle hükümet binası olarak hizmete girdi ve Maastricht Anlaşmasının imzalanması ile AB’nin tarihine dahil oldu. Aslında o tarihlerde herkes, binanın şehir ve şehrin görüntüsü için ne kadar önemli olduğunun bilincindeydi ancak tam olarak öne çıkmamıştı.
2004/2005 yıllarında kalıcı bir ışık konsepti konusunda ilk görüşmeler başladı. Ancak aydınlatma tasarımı projesi, 2008 yılında, artık binanın yenilenmesine ihtiyaç duyulduğunda başladı ve 2011 yılında tamamlandı. Bu bağlamda, bina kompleksinin uplight’lar ile sahneleştirilmesine karar verildi. Sorumlu aydınlatma tasarımcısı Studio DL’nin yapı açıklamasında „Yapının derinlik etkisini sahneleştirmek için geniş alanlı, verimli bir aydınlatma ve ekonomik araçlarla kontrastlar oluşturulacaktı.” Studio LD’nin 2005’ten 2008 yılına kadar geliştirdiği birbirinden farklı ve ilginç aydınlatma fikirlerine bakılıp yapılan uygulama ile karşılaştırıldığında; „ekonomik araçlar” ile ilgili ifadeyi başka türlü de anlatabilir. Benzer ifade „uplight” kullanımına da yöneliktir. Üstelik burada „planlanandan daha azaltılmış bir miktarda” olarak yorum getirilmiştir.




Tüm bu yorumlar uygulanmayan yedi ışık konseptine yönelik daha önce bahsedilen sunumları kapsıyor. DL, sonunda gerçekleştirilen aydınlatma yerine bilgisayar destekli bir üç boyutlu görüntülemenin avantajlarını ve 600 ışık noktalı bir uygulamanın „neredeyse mümkün olmadığını” veya „çok yüksek maliyetli” olduğunu açıklıyor. Yapı raporunun başlığı „Maastricht İlçe İdaresi” olarak geçiyor. Limburg’un Maas’ında yeni ışık başlığı biraz akıl karıştırabiliyor. Aslında başlık son olarak onaylanan ışık konseptinden çok daha fazla şeyler vadediyor. Bölge sakinlerinin duyguları hakkındaki röportajın yer aldığı kapanış da buna uygun: „Uygulamayı devreye sokarken daha ilk denemelerde bölge sakinleri ve yayalar, görüntünün etkisine hayran kaldılar: Maastricht kentinin silüetindeki büyük siyah delik artık tamamen kapandı!”
Başlarda Maastricht halkının kent ile kimlik kazanması konusunda ihtiyacı olduğu yönündeki yorumlara bakılırsa, bu tepki gayet zayıf kalıyor. Binanın tarihine uygun bir aydınlatma kazandırılması yerine bir eksiklik kapatılmış. Anlaşılan o ki maliyet tasarrufu Studio DL’in özgürce geliştirme olanaklarını; eskiden beri bildiğimiz fiyat- performans ilişkisi nedeniyle sınırlı tutmasına neden olmuş. Çünkü ışık konseptleri sadece „karanlık bir deliği” kapatacak kadar uygulanırsa ve „kamusal alanda çalışmalar veya pazarlama amacı ile” uygulanan „medya etkisi yaratan resimsel ürünlerin” oluşturulması için 3 boyutlu simülasyona yatırım ile sınırlı kalır ve tarih taşıyan Provinciehuis van Limburg için önerilen aydınlatma konsepti gibi uygun bir şekilde sahneleştirilmez ise, o zaman yatırım yapanlar için neyin önemli olduğunu sorgulamak gerek: Toplu çalışma mı yoksa bireysel girişim mi? Öyle görünmek mi yoksa öyle olmak mı? Büyük bir girişim olarak planlanan çalışma, azaltılmış ve hiç bir şekilde geliştirilmemiş olarak sona erdi.


Belki de bu sonuç, başlangıçta hükümet ve aydınlatma tasarımcılarının ümit vadedici birlikte çalışması, sürekli yanlış yerlerden tasarruf etme ile bugünün Avrupa görüntüsüne uygun. Ne yazık ki kesinti her zaman, sadece kullanım alanında değil yaşam kalitesini artıran kentsel yaşam alanları yaratmak için kimlik ve estetiğin bir araya geldiği yerlerde de yapılıyor.





Dergide s. 46–51.
Proje künyesi
- Aydınlatma tasarımı
- Studio DL, Ziut BV
- Mal sahibi
- Limburg Eyaleti
- Armatür montaj ekibi
- Cofely Zuid Nederland BV
- Proje türü
- Kamu/Şehir
- Konum
- Maastricht, Hollanda