Alevler

Flame Kuleleri, Bakü – Azerbaycan

Bu yazıda

Bakü’nün (Azerbaycan) „Flame” kuleleri - Şekli takip eden tasarım. Her kentin bir gökyüzü görüntüsü var. Ancak bazılarınınki ön plana çıkıyor: Azerbaycan başkentinin yeni gökyüzü unutulmayacak bir etki yaratıyor. Siyaset, iş dünyası, kültür, spor veya şarkı yarışmaları hakkında haber sunan spikerler, özellikle geceleri Bakü gibi sahneyi andıran bir kulisin önünde durduklarında neredeyse izleyicinin ilgisini çekmek için savaş veriyorlar. Flame Kuleleri, bölgenin geçmişinde ve bugününde büyük bir rol oynayan „alevlerle” ülke ve başkentini temsil ediyor.

Flame Kuleleri’nin Bakü’nün gece silüetinde alev rengiyle aydınlatılması.
Flame Kuleleri’nin Bakü’nün gece silüetinde alev rengiyle aydınlatılması.

İkon niteliği taşıyan bina grubunun aydınlatması, kentin gökyüzü görüntüsünü değiştiriyor ve kentin tarihi kimliğini hatırlatıyor. Işık sistemi, eğimli yapılara kolayca entegre edilmiş ve mimarinin şeffaflığını öne çıkartıyor. Gece kuleler dev fenerlere dönüşüyor.

Armatür ve bağlantı parçaları

  1. Ekstrüzyon profil (Yuva)
  2. Kapanış kapakları (İzole edilmiş)
  3. Bağlantı kutusu (İzole edilmiş)
  4. Bağlantı parçası
  5. PCB/Diyotlar
  6. Priz
  7. Reflektör
  8. Kablolama
  9. Driver
  10. Düz fiş ve priz tertibatı
  11. Cam contası
  12. Optik/Lensler
LED armatür bileşenleri ve montaj eskizleri.
LED armatür bileşenleri ve montaj eskizleri.
Cephe aydınlatmasında kullanılan bağlantı ve profil eskizleri.
Cephe aydınlatmasında kullanılan bağlantı ve profil eskizleri.
Armatür profilinin cepheyle ilişkisini gösteren kesit ve görünüş.
Armatür profilinin cepheyle ilişkisini gösteren kesit ve görünüş.
Cephe aydınlatması montajına ait ek bağlantı ayrıntıları.
Cephe aydınlatması montajına ait ek bağlantı ayrıntıları.
Bakü’de kent manzarasının gerisindeki üç kırmızı Flame Kulesi.
Bakü’de kent manzarasının gerisindeki üç kırmızı Flame Kulesi.

Farsça’da „Ãzar” kelimesi ateş ve „Pãyegãn” bekçi veya koruyucu anlamını taşıyor. Bu nedenle, kısa bir süre önce Bakü’de inşaatı tamamlanan gökdelenlerin aleve benzer bir görüntü vermesi hiç şaşırtmıyor. Bunun dışında Azerbaycan dünya çapında önemli boyutta petrol ve doğal gaz ihraç ediyor. Bu bağlamda Bakü’nün Flame (Alev) Kuleleri; ülkenin tarihini, ekonomisini ve bağımsız, geleceğe odaklı yeni yüksek teknoloji imajını yansıtıyor. Heybetli Flame Kuleleri; 190 m yükseklikleri ile çevrelerindeki daha kısa kalan tarihi binaların üzerinden gökyüzüne yükseliyor. Kuleler, Hazar Denizi’nin kenarında yer alan bir tepenin üzerinde bulunuyor ve Bakü Körfezi’ne ve eski şehre bakıyor. Üç kulenin en yüksek olanı 39 katlı gökdelen alanın güney bölgesinde yer alıyor ve hepsi nefis bir panoramaya sahip 130 lüks daireden oluşuyor. Otel gökdeleni, alanın kuzeye bakan yönünde yer alıyor ve 36 katta 318 otel odası barındırıyor. Alanın batı tarafında 33.000 m2’lik esnek kullanımlı alanı ile ticari işletmelere hizmet veren iş dünyasına yönelik bir diğer gökdelen bulunuyor.

Bu proje için bir tasarım ihalesi açılarak mevcut mimariye entegre edilmiş armatürler üzerinden dinamik ancak hoş görüntüler aktararak düşük çözünürlüklü bir medya cephesi yaratacak aydınlatma tasarımcısı arandı. İhaleyi Francis Krahe & Associates Inc. firması kazandı ve aydınlatma tasarımcıları hemen ayrıntılı bir konsept geliştirmek üzere işe başladı. İlk tasarıma göre armatürler, kulelerin dış cephesine monte edilecekti. Ancak, aydınlatma tasarımcıları bina cephesinin dokusunun kaliteli yüzeyini bozmadan armatürleri yerleştiremeyeceklerini anladılar. Ayrıca, bina cephesi Bakü’de yaşanan aşırı ısı değişiklikleri ile genişleyecek ve daralacaktı ki bu da bina cephesi üzerine herhangi bir uygulamanın yapılmasına engeldi.

Üç kulenin tamamı merkezi bir kontrol odasından bir e:cue Lighting Control Engine fx (LCE-fx) sistemi üzerinden Emotion ve de Video Micro Converters (VMCs) ile kumanda ediliyor. Akıllı ışık yönetim sistemi sayesinde animasyonla alevler görülüyor. Bunun yanı sıra özel etkinliklere yönelik başka animasyon ve grafiklerden oluşan ışık gösterimlerine olanak veriliyor.

Cephe armatürlerinin üç boyutlu yerleşim çizimi.
Cephe armatürlerinin üç boyutlu yerleşim çizimi.
Alev rengi ışıkla aydınlatılan kulelerin gece görünümü.
Alev rengi ışıkla aydınlatılan kulelerin gece görünümü.

Dinamik bina cephesi aydınlatması bu nedenle binanın pencerelerinin arkasına yerleştirildi. Bu aydınlatma; Bakü içinde ve dışında ateşe tapanların tarihini, zengin doğal gaz rezervlerini, bölgenin heyecan verici geleceğini yumuşak ve bir o kadar kendine güvenen ışık dalgaları ile yorumluyor.

Dinamik renkleri ve animasyonlu desenleri yansıtmak, enerji tüketimini asgaride tutmak ve yaşam ömrünü 15-20 yıla kadar az bakımla sağlamak için uygulamaya özel bir LED sistemi geliştirildi. Korniş alanına kolayca monte edilebilen armatür yuvalarına binanın içinden erişilebiliyor. Aydınlatma tesisatı dış cam duvarının pencere dikmelerine 1,2 m mesafe aralığında yerleştirilen LED ışık bantlarından oluşuyor (Armatür ile pencere kasası arasındaki azami aralık 15 mm’den daha az).

Her bir LED hattı dört adet üç metre uzunluğunda raydan oluşuyor ve ayrı ayrı kumanda ediliyor. Renk ve ışık gücü değiştirilerek üç boyutlu ışık veren bir alan yaratılıyor. Armatürler bir reflektör sistemi ile ışığı dış alana yansıtıyor. Binayı kullananlar, oluşan ışık efektlerini algılamıyor ve dışarı bakış hiçbir şekilde engellenmiyor.

Binanın eşsiz, eğimli şekli ile sayısız pencerelerin farklı boyutları için çok ayrıntılı hesaplar yapmak gerekti. Asgariye indirilmiş şekli ile 16 farklı uzunluk nedeniyle montaj çözümlerinde esneklik gerekti. Toplam üç kule için kullanılan 10.000 LED modülü, ilgili kulenin tüm dış cephesini projeye özgü animasyonlarla MPG veya AVI formatında çalıştıran merkezi bir bilgisayar tarafından kumanda ediliyor. 25 km uzunluğunda veri hatları her bir LED modülünü büyük bir ağ yapısı içinde topluyor. Her 300 mm büyüklüğündeki piksel ayrı ayrı kontrol ediliyor ve doğrudan merkezi bir işlemciye bağlı. Bu şekilde her kulenin ışık efektleri; birbirinden bağımsız olarak veya birlikte kumanda edilerek istenilen senkronize efekt sağlanıyor. Önceden programlanan efektler, günün saatlerine veya kültürel önem taşıyan tatil günleri ya da törenlere özel olarak belli zaman dilimlerinde devreye alınıyor. Projeye özgü kullanılan kırmızı, yeşil, mavi ve sarı (kehribar) renkli diyotlar, koyu film kaplı camlardan bakılsa da istenilen renk tayfını tam olarak veriyor.

Oluşturulan animasyonlar yavaşça geçiş yapıyor. Flame Towers projesi teşvik edici ve büyüleyici. Proje birlikte çalışan yapı mühendisleri, mimar ve aydınlatma tasarımcılarının uzman bilgisi ve deneyimine dayanıyor. Bir heykelin zarafetine sahip; ülke ve bölgenin son on bin yıl içinde kazandıklarının, 21. yüzyıla taşıdıklarının önemli bir sembolü.

Francis Krahe: „Çok iyi planlanmış bir ışık kompozisyonu ile insanlarda kalıcı duygusal tepkiler uyandıran mekanlar yaratıyoruz. Bu duygular sakinlik, dinginlik veya beğeni oluyor. Biz, mekanın ya da yerin kimlik kazanmasının ve bu yerleri algılayabilmemizin kilidinin „ışık” olduğuna inanıyoruz. İnşaat mühendisi olarak en iyi sonuçların sadece ekip çalışması ile elde edileceğine eminim. Bizim başarımızı büyük ölçüde, projeleri için ışığı tasarlamak üzere bizi görevlendiren mükemmel mimarlarımıza, planlamacılarımıza, peyzaj mimarlarımıza, sanatçı ve mühendislerimize borçluyuz. Tasarımlarımız, projelere değer kazandırıyor hem de uzun vadede.” Krahe, Bakü’deki Flame Towers’ı iyi bir iş birliği ve yaratıcı çözümlerin sonucu, 1983 tarihinde kurulan planlama bürosunun en büyük başarı hikayelerinden biri olarak görüyor.

Kesin olan şu ki, kentin kuleleri tamamen yeni bir gökyüzü görüntüsü oluşturdu. Projenin tamamen kente hakim olduğunu bile söylemek mümkün. Teknik uygulama şüphesiz dahice ve en son teknolojiye uygun. Ancak, ateşi bina cephesinde projekte edilecek bir görüntü olarak kullanmanın bazıları için çok ciddi hatta tehditkar olarak algılanması ve aşırı ögeler taşıyıp taşımadığı hemen anlaşılmıyor. Bina cephesinde alevleri yansıtan bir evde oturmak dışarıdan bakanlar için „çok sıcak” olarak düşünülebilir. Bakü kenti sakinleri bu konuda tamamen farklı bir görüşe sahip. Onlar için ateşin çok farklı bir anlamı var: Bir tarafta, tarihsel boyutta olumlu ve koruyucu. Ayrıca Azerbaycan’ın doğal gaz rezervleri ve gelecekteki ekonomik önemine bakıldığında, olumlu duygular yaratan bir öge. Öyle olmasa dahi, modern teknik sayesinde binanın cephesinde alternatif içerik gösterilebilir. Şimdilik alevler Bakü halkı için hala daha büyük anlam taşıyor.

Uygulanan ürünler

LED armatürler: Traxon Technologies

Işık kumanda sistemi: e:cue Lighting Control Engine fx

(LCE-fx) running

Emotion ve Video Micro Converters (VMCs).

Bakü kıyısının gerisinde Flame Kuleleri.
Bakü kıyısının gerisinde Flame Kuleleri.
Kulelerin koyu mavi ışık düzeni.
Kulelerin koyu mavi ışık düzeni.
Cephelerin farklı renk ve desenlerle aydınlatılması.
Cephelerin farklı renk ve desenlerle aydınlatılması.

Dergide s. 40–45.

PLD Türkiye, sayı 47 (PDF)

Proje künyesi

Aydınlatma tasarımı
Francis Krahe & Associates
Mimari
HOK Architects
Mal sahibi
Azinko Development MMC
Yüklenici
Balkar Mühendislik
Proje türü
Kamu/Şehir
Konum
Bakü, Azerbaycan