Işık trendleri
Bu yazıda
Akari-Lisa ve Motoko Ishii’nin gözlemleri Işık güzelliktir, Işık inovasyondur, Işık teknolojidir, Işık felsefedir, Işık sadece bir armatürün şekli veya rengi değildir. Çünkü: Işık ortam oluşturur, Işık duyguları ifade eder, Işık mekânı tanımlar ve Işık deneyimlenebilir. Nasıl ki her yıl moda ve tasarımda trendler oluşuyor ise aydınlatma tasarımında da yeni trendler gelişiyor. (İç) mimarinin trendleri ile yakın bağlantısı olan ışık, güçlü bir şekilde teknoloji alanındaki yeniliklerden etkilenir. Önem ve duyguları öne çıkarmak için ışık ile tasarım, karmaşık olduğu kadar ilginçtir.
Aydınlatma tasarımcısı olarak 2014 yılında renk, dinamizm, şekil, malzeme, fikir ve teknoloji açısından bazı genel ışık trendleri dikkatimizi çekti. Bunların arasında ışık dünyasını gelecekte nelerin beklediğine işaret eden bazı örnekler de var. Trend 1: Monoton + 1 Vurgu Burada renk olarak bir Monoton (Siyah-Gri-Beyaz) ile fonda 1950’lere ilham veren yeşil, sarı, toprak renkleri gibi güçlü renkler seçiliyor. Duvar bembeyaz bir ışık ile aydınlatılıyor. Özel bir lens, ışığı eşit olarak tüm duvar yüzeyine yansıtıyor ve duvarın beyazını ortaya çıkartıyor. Trend 2: Işık tablosu Işık titremesi yapmayan teknolojileri sayesinde LED’ler genel kullanıma yönelik lambanın yerini aldı. Soğuk beyazdan sıcak beyaza kadar
farklı beyaz tonları, bir ışık tablosu oluşturmak için kombine edilerek güneşin batışı gibi doğal bir ışık efekti taklit edilebiliyor. Trend 3: Işık ve etkileşim tasarımı Etkileşim, teknoloji sektörünün en güncel trendlerinden biri. Bu alanda sayılanlar arasında belli ışık efektlerini başlatmak adına; insan hareketini kullanan ışık sanatı enstalasyonlarından fazlası bulunuyor.
Ofis dünyası ve günlük hayatta, içve dış mekânlarda ışığın yönetimi ve etkileşimin giderek daha önem kazandığı durumların sayısı gün geçtikçe artıyor. Özellikle dijital sahne oluşturma alanında çalışmaları olan yaratıcı programlama ekibi Beam’Art‘a ait enstalasyonlar dikkat çekiyor.




Trend 4: Doğanın ötesinde Bugünün aydınlatma tasarımında “doğa” vazgeçilemez bir kilit terim. En son teknolojiler, kutup ışıkları efektleri oluşturabiliyor. Duvarların tamamı aşağıdan yukarı doğru renk değiştiren ışıkla yansıtılarak istenilen ortam yaratılabiliyor. Doğanın ışıldayan sürrealizmi artık mümkün. Trend 5: Organik ışık Günümüz şartları listesinin en başında çevreye duyarlılık yer alıyor. Doğa bilimcileri kısa bir süre önce iç alanlarda bitki yetiştirmeye yönelik özel bir ışık tesisatına onay verdiler. Yeni LED aydınlatma sistemleri ise özel iç mekânlarda bitki yetiştirme ile büyük tarımsal uygulamaları destekliyor. Trend 6: Hangi beyaz? Renk ısısı beyaz ışığın sıcak beyazdan (küçük bir alevin ışığı gibi turuncu, 2000K) veya soğuk beyaza (bir gaz alevinin mavisi gibi, 12000K) giden farklı tonlarını ölçmek için kullanılan bir endeks. Beyazın bu farklı tonları doğrudan ortamı etkiliyor. Trend 7: Şeffaf, görünmez, yanıltıcı Işık mekân tasarımının maddesel olmayan bir parçasıdır. Lambaların kendisi de giderek daha görünmez hale gelmektedir. LED çipleri ve şeffaf devre kartlarına basılan devreler, kısmen aynalı yuvalara yerleştirilir. Bunlar ışıktan bir mücevher kutusunu andırır. Yapı veya dekoratif mimari elemanlara entegre edilebilen yeni ışık ürünleri, bugüne kadar ışık ve mimarinin iç içe geçişinin bilinmeyen potansiyelini ortaya çıkarıyor. Trend 8: Düz ışık hatları Bugünün aydınlatma tasarımcıları incecik ışık hatları ile tasarım yapma olanaklarını çok takdir ediyor. LED’ler sayesinde mimari, kolay fark edilemez bir şekilde belli belirsiz ışık ile tanımlanabilir oldu. Zemine, duvara veya tavana ve hatta mekânın ortasına ışık hatları yerleştirilebiliyor. Bu ışık hatları aynı zamanda grafik amaçlı da kullanılabiliyor. Böylelikle eski bilim kurgu filmlerinden tanıdığımız görsellikle mekândaki üç boyutluluğu artırıyor.




Uygulanan ürünler: Linealuce / iGuzzini;
www.iguzzini.com Mycor / TAL; www.tal.be
Trend 9: Yeşillenmek
Yeşil genel olarak zor bir renk olarak görülür. Bunun nedeni dini ve sosyal ilişkilendirmelerde veya belli kültürlerin yeşil renk konusunda batıl semboller kullanmasından kaynaklanır. Yine de yeşil renk, orman, çayır, tazelik ve bahar gibi başka çağrışımlar sayesinde çok tercih edilir. LED teknolojisi sayesinde artık renk karıştırma işlemi ile son derece güzel bir zümrüt yeşili elde etmek mümkün.

Trend 10: Opto tekniği
Opto tekniği, bir ışının lens veya reflektör aracılığı ile hassas bir şekilde yönetilmesidir. Belli bir lamba (projektör, sarkıt lamba vs.) için kullanılan optik, içindeki ışık kaynağına (LED, metal buharlı lamba vs.) bağlı olduğu gibi aydınlatma görevine de bağlıdır: Eşit orantılı duvar ışıklandırması, daha küçük ayrıntıların vurgulanması… Optik hassaslaştıkça o kadar daha efektif bir şekilde istenilen ortam yaratılır.

Trend 11: Müze aydınlatması
İyi veya kötü, ışık hava gibidir. Hepimiz ona ihtiyaç duyar onu hissederiz ancak tüm bunlar bilinç altında olur. Kendinizi bir odada rahat hissetmiyorsanız, bunun nedeni kötü veya iyi planlanmamış bir aydınlatma olabilir. Özelikle sanat eserlerinin sergilendiği galerilerde veya mekânlarda ziyaretçinin sanatı deneyimleme şekli öncelikle ışığa bağlıdır. Sergilenen her objenin, sanatçının vurgulamak istediği niteliğini ortaya çıkartması için ayrı izlenmesi ve işlenmesi gerekir. Işık ve gölgelerin iyi ayarlanması ile heykellerin konturları ortaya çıkar. Böylece hassas bir ışık ile bir tablo, optik olarak neredeyse üç boyutluymuş hissini uyandıracak şekilde nitelik kazanabilir.

Trend 12: LED’i takip eden OLED
LED’den sonra organik ışık diyodu OLED, ışık kaynkaları arasında yükselen bir yıldız. Lensler veya projektör içinde reflektörler veya duvar ışıklıkları ile kullanılan noktasal ışık kaynağı LED’e göre OLED’ler, ekran teknolojisinde uygulanmakta olan yumuşak ve difüz ışıklandırılmış bir yüzey oluşturuyor. Yol yönlendirme sistemlerinden, ışık sanatına kadar sınırsız uygulama olanağı sunuyor.
LED ve OLED’lerin kombinasyonunda tasarımcılar daha önce hiç görülmemiş ışık rüyaları oluşturabiliyorlar. Işık sıklıkla duyu deneyimini artırmak için ton tekniği ile kombine edilir.
Eylül 2013 yılında bir aydınlatma konseptinde buluşturulacak iki ayrı parfüm kokusunu geliştirmek için parfüm üreticisi Shiseido ile birlikte çalıştık. Belli bir ortam yaratmak için ışık ve koku çok önemli rol oynar. Ancak bunları yönetmek ve tarif etmek de bir o kadar zordur. Büyük bir olasılıkla gelecek için zorlu görevlerden biri hatta belki de gelecek yılların yeni trendi şu olacaktır: Işık ve kokunun büyüleyici bir şekilde bir araya gelmesi.

ICON Lighting · Motoko Ishii Lighting Design
Dergide s. 72–77.