Selahattin Karadalan
Kemerburgaz’da villa uygulaması Kemerburgaz’da villa uygulaması
Se-Ba Licht isimli şirketinde aydınlatma ürün tasarımları yapan Selahattin Karadalan, aydınlatma tasarımı üzerine sorduğumuz soruları yanıtladı:
Bize kendinizi tanıtır mısınız?
Marmara Denizi’nin incisi olarak nitelendirilen Tekirdağ doğumluyum. Aynı şehirde mesleki eğitimimi tamamladıktan sonra mimari eğitim aldım. Yaklaşık 15 yıl yurtdışında bulundum ve Türkiye’ye dönüşümden sonra bir süre profesyonel fotoğrafçılıkla uğraştım. Sonrasında ise, aydınlatma ürünleri tasarımında ülke genelinde bir boşluk olduğunu tespit ederek bu konuda çalışmalara başladım ve Se-Ba Licht isimli şirketi kurdum. Yaklaşık on yıldan beri süregelen bu dönem boyunca tüm tasarımları bana ait olmak üzere 360 civarında ürünün oluşmasını sağladım.
Kişisel olarak aydınlatma ürün tasarımına yaklaşımlarınız hakkında bilgi verir misiniz?
Se-Ba Licht bünyesinde oluşturduğum ürünlerin tasarımı ve geliştirilmesi sırasında atılan adımlar iki şekilde yürütülmektedir. İlki firma paletlerinin oluşturulması için seri üretim eksenli, ikincisi ise müşteri istekleri eksenli. Her iki durumda da ihtiyaçlara cevap verecek ürün için; ışık kaynağı, reşektör, duy ve şayet gerekli ise trafo, balast, ateşleyici gibi diğer elemanlar belirlenmekte ve böylece Şili tasarım süreci başlamaktadır. Bu aşamada kullanılan ampulden maksimum verim alınması için reşektörün formunun oluşturulması, ampulün reşektör içerisindeki yerinin saptanması (simetrik ya da asimetrik) gibi çalışmalar yapılmakta ve varolan elemanların armatür gövdesi içerisindeki yeri konumlandırılarak gövde formu oluşturulmaktadır. Bu aşamalardan sonra imalat projeleri hazırlanmakta ve daha sonra ilk prototip elde edilmektedir. Genel olarak münferit ürün tasarımı yerine aile oluşturabilecek tarzda; sarkıt, aplik ve ayaklı lamba (lambader) gibi palet oluşturulmaktadır.
Tasarımların hayata geçirilmesi için, başta geri dönüşüm özelliğinden dolayı alüminyum ve cam malzemeyi tercih etmekteyim ve ağırlıklı olarak tasarladığım tüm ürünlerde bu malzemeleri kullanmaktayım. Zaman zaman gelen talepler doğrultusunda pirinç malzemeye de tasarımlarımda yer vermekteyim. Montaj aşamasında ise el emeğim en büyük sermayem olmakta…
Sizce bir ürün tasarımcısı ve özel olarak aydınlatma ürün tasarımcısı ne gibi özelliklere haiz olmalı?
Aydınlatma elemanları tasarımı yapacak kişilerin bazı özelliklerinin olması gerektiğini söylemek ön yargılı olmaktır. Çünkü azimli ve sevgi dolu çalışma sonucunda bir çok özelliğin kazanılabileceğine ve her kesimden insanın biraz iyi ya da biraz kötü kendi tasarımlarını yapabileceğine inanmaktayım. Böylece tasarım yapan kişiler hem kendi düşüncelerine uygun olarak ürünlerini gerçekleştirmenin zevkine varacaklar hem de başarının hazzını yaşayacaklardır. Ancak tasarım yapacak kişiler, çevre kirliliği, insan güvenliği, kullanım kolaylığı, kalite, en iyiye en az emek ve ucuz yöntemle ulaşma, en basit ve sağlıklı çözümler elde etme, bıkmadan usanmadan araştırma ve tekrar araştırma gibi bazı önemli kriterleri daima göz önünde bulundurmalıdırlar. Daha önce başkaları tarafından tasarlanıp imal edilmiş ürünleri kopyalamak başarı grafiğinin yükselmesini sağlamayacaktır. Tasarlayan kişi, tasarladığı ürüne kendi düşünce haznesinden bir şeyler katmak suretiyle ürünü kendi kişiliği ile bütünleştirmeli ve bir anlamda ürüne imzasını atmalıdır. Bu bakımdan aydınlatma ürün tasarımcılarının ampul, reşektör, trafo, duy gibi aydınlatma elemanlarını çok iyi tanımaları, şayet bunu yapamıyor iseler yardım almaları, formun yaratılmasının bu konularla çok yakın bağlantısı olması nedeniyle önerilir. Nasıl ki otomobil ya da mobilya firmaları tüm çalışmalarında insan faktörünü ön plana oturtuyorsa aydınlatma ürün tasarımcıları da yukarıda belirtilen husus için aynısını yapmalıdırlar.
Tasarımcı kendi ürününü tasarlarken gelecekte ürünü kullanacak kişilere yol gösterici olmalı ve doğru aydınlatmanın ancak ve ancak doğru tasarlanıp imal edilmiş bir ürünle yapılabileceği bilincini taşımalıdır. Montaj detayları hem imalat aşamasında hem de armatürün kullanıldığı yerde ampul ya da cam değişimi gibi müdahalelere en az takımla güvenli bir şekilde imkan verecek tarzda olmalıdır.
Gelecek ile ilgili aydınlatma tasarımlarına yönelik planlarınıza değinebilir misiniz?
Geleceğe dönük çalışmalar konusunda LED ürünleri ile metal halojen çeşidi ön plandadır. LED’li armatürlerde tek ampul (1 Watt, 3 Watt, ve 5 Watt) kullanarak sekiz ayrı tipte kullanım olanağı veren model ile ilgili projeler yapılmış, prorotip imalatlar başlamıştır. Önümüzdeki on yıl içinde aydınlatma sektöründe LED kullanım alanının çok genişleyeceği varsayımından hareketle her çeşit armatürü bu ampullere uyarlamak gerekecektir.
Tasarım konusunda geleceğe dönük düşüncelerimi gerçekleştirmek adına tarafımdan bazı adımlar atılmasını hedeşemiş durumdayım. Ülkemizde tasarlayan ve imal etmek isteyip de yer ya da destek bulamayan, çözüm arayan her kesimden insanımıza bazı kapıları açma fikri üzerinde ilgili kişi ve kuruluşlarla dirsek temasında olduğumuzu belirtmekte yarar görüyorum.
Merter’de büro uygulamaları
Dergide s. 58.