Duty Free, Bodrum

Metin: Kamil Taner, Aysel Güzel

Fotoğraf: Murat Yetkin

Türkiye’nin en büyük gümrüksüz eşya satış mağazaları olan Duty Free en son mağazasını yenilediği konsepti ile Bodrum Havalimanı’nda açtı. Kozmetikten çikolataya sigaradan hediyelik eşyaya kadar çok sayıda ürünü müşterilerinin beğenisine sunan, 2000 m²’lik Bodrum Duty Free mağazası için; müşterilere farklı ve pozitif alışveriş tecrübesinin yaşatılabileceği bir konsept oluşturulması hedeflendi. Tüm raf, gondol, duvar teşhiri, sergilenecek ürün ve aydınlatma öğesi yerleştirmelerinin alışverişi destekleyici nitelikte olmasına dikkat edilen proje için, alanında uzman mimarların ve aydınlatma tasarımcılarının yer aldığı kalabalık bir ekip uzun soluklu bir çalışma yürüttü.

Türk perakende ve Duty Free sektörünün önde gelen firmalarından Unifree tarafından yapılan ve dört yıl boyunca işletme hakkı alınan Bodrum Duty Free mağazasında aydınlatma konsepti ürün çeşitliliği ve çokluğu, alışveriş için ziyaretçilerin ayırdığı sürenin kısıtlılığı, teşhir ünitelerinin çokluğu ve çeşitliliği gibi kriterler değerlendirilerek oluşturuldu.

Bodrum’a gelen yabancı turistlerin Bodrum ve ülke ile ilgili ilk ve son izlenimlerini edindiği Duty Free mağazası, mimari ekip tarafından bu yönüyle de değerlendirildi. Bu nedenle ferah, aydınlık ve yalın bir atmosfer oluşturmanın hedeflendiği mağazada alışverişi yönlendirmek için hol ve gondol koridorlarından oluşan bir yerleşim oluşturuldu. Bunun dışında duvar teşhirlerinin görseller ve ahşap kullanımı ile zenginleştirildiği Bodrum Duty Free’de özellikle gondol başları müşterinin dikkatini çekecek, ürünlere vurgu yapacak şekilde düzenlendi.

Aydınlatma tasarımı ekibi mağaza için çalışma yaparken sergilenen tüm ürünlerin homojen bir şekilde aydınlatılması gerekliliğini çıkış noktası olarak aldı. Bununla birlikte mağazanın müşterilerine keyifli bir alışveriş deneyimi yaşatabilmesini ve ürünlerin gerektiği gibi vurgulanabilmesini ön koşullar olarak belirledi. Tüm bu değişken ve gereklilikleri tam anlamıyla yönetebilmek adına gerekli olan detaylı ve teknik çalışma mağazanın tümü 3 boyutlu modellenerek yapıldı. Tüm aydınlatma projelendirme ve 3 boyutlu modelleme çalışmaları fotometrik eğrilere göre yapıldı. Böylece aydınlatma projesinin gerçekleşen sonuca mümkün olduğunca yaklaştırması sağlanırken proje aşamasında yönlendirmeler de net olarak ortaya konmuş oldu.

Mağaza içerisinde çok sayıda gondol ve ürün teşhiri bulunması, bu teşhirlerde çok sayıda ürün sergilenmesi ve bunların tümünün homojen aydınlatılması ihtiyacı, aydınlatma sistemi seçiminin en belirgin problemlerini de ortaya koydu. Bu problemlerden ilki enerji sarfiyatının çokluğu diğeri ise aydınlatma aygıtlarının oluşturacağı ısının mağaza içerisinde rahatsızlık yaratmasıydı. Bu nedenle sağladığı önemli orandaki enerji tasarrufu ve aydınlattığı ortama ısı vermemesi nedeniyle LED ışıklı aygıtlar tercih edildi. Bu seçim yapılırken LED aygıtların verimleri, ömür performansları, lens açıları gibi konular aydınlatma tasarımını yapan firma tarafından değerlendirildi. Söz konusu değerlendirmede ürünlerin vaat ettiği ışıksal değerleri ve ışık açılarını sağlayıp sağlamadığının uygulamalarla teyidi yapıldı. LED ışıklı ürün tercihi ise mağazanın tavan detayı nedeniyle ray ve EvoLED ürün grubundan MonoLED Spot yönünde yapıldı.

Bodrum Havalimanı Duty Free’de yumuşak etkiye sahip, yalın ve pozitif bir ambiyans sunan aydınlatma oluşturabilmek için, mağaza içerisinde çok sayıda ve çeşitlilik gösteren gondolların üzerlerinde ışık hareleri oluşturulması sağlandı. Bu ışık hareleri tüm gondol üzerinde homojen dağıtılırken aynı zamanda alt ve üst rafların aynı görünürlülükte olması hedeflendiğinden; gondol üzerinde kullanılan ürünlerin ışık açıları ve yerleşimleri üzerinde uzun süren çalışmalar ve üç boyutlu modelleme denemeleri yapıldı. Bu çalışmalar ertesinde en doğru ürün yerleşimi 2 gondol arasının tam olarak ortalanması sonucu elde edildi. Böylece ürünler üzerine yönlendirilen ışığın uygun uzaklıktan ve uygun yataylıkta gelmesi sağlanarak keskin gölgelerin diğer ürünler üzerine düşmesi engellendi. Yine üç boyutlu değerlendirmelerde minimum sayıda aydınlatma aygıtı kullanımı için uygun lens açısının 30º olduğu sonucuna varıldı. Spotlar arası mesafeler aynı çalışma ile hesaplanıp, optimize edilerek ışık dairelerinin birbiri ile kesişmeden birbirini tamamlaması sağlandı. Böylece bu kesişme alanlarında aydınlık seviyesinin homojenliği bozacak şekilde yükselmesi engellendi.

Gondol başı bölümleri müşterilerin ilgisini gondollara yöneltecek alanlar olduğu için bu bölümlerin aydınlatma ile daha fazla vurgulanması hedeflendi. Teşhir yönü olarak da hole bakan bu bölümlerde, dikkat çekmek için ihtiyaç duyulan daha belirgin aydınlık, aynı ürünlerin 18º lens açılı alternatifi ile çözüldü.

Mağaza içi bölümlendirmede koridor ve holün geniş bölümlerinde estetiği yükseltmek ve aydınlatmayı tamamlamak adına gergi tavanlı şık sarkıt aygıtlar kullanıldı. Aynı zamanda Duty Free kurumsal kimliğinin bir parçası olan bu gergi tavanlı sarkıtların birkaçında acil kitler kullanılarak mağaza içerisinde acil durum aydınlatması, kaçış yolu güzergâhında sağlanmış oldu.

6 milyon Euro tutarında yatırımla hayata geçirilen Bodrum Duty Free projesinin kasa bölümünde birebir firmanın kurumsal renginde renklendirilmiş, ince, profil, Ark Sarkıt aygıtlar tercih edildi. Böylece kasa alanının bölümlendirilmesi ve dikkat çekici hale getirilmesi sağlandı. Yine bu alanda MonoLED Sarkıt aygıtlar kullanılarak kasalar arasındaki koridorların aydınlatılması yapıldı. Spotların tasarımına yakın seçilen bu sarkıtlar, alandaki aydınlatmanın desteklenmesini sağlarken mağazadaki genel aydınlatma ile görsel bütünlük de elde edilmiş oldu.

Giriş-çıkış noktalarının yanı sıra kasa bölümlerinde bırakılan duvar boşluklarının “açık mağaza” izlenimi yarattığı Bodrum Duty Free projesinde, bu bölümlere MultiLED Ankastre ürünler yerleştirilerek sınır çizimi sağlandı.

Projeye katılanlar

Aydınlatma tasarımı: Precision Lighting Design Aydınlatma aygıtları: Lamp 83 Aydınlatma Uygulanan ürünler:

MonoLED Sarkıt, MonoLED Spot, MultiLED Ankastre, Ark Sarkıt, Özel Ürünler

Dergide s. 60.