Işık Sanatı'nı birebir deneyimlemek; “Meeting” (Buluşma)

Fotoğraf: Kalev Kevad

Işık sanatını anlamanın yolu onu birebir deneyimlemekten geçiyor. Bunu anlamak için yapmanız gereken ise New York”ta bulunan MOMA PS1 Müzesi’ndeki ışık sanatının babası sayılan James

Turrell’in “ Meeting” (Buluşma) adlı enstalasyonunu görmek.

Sıradan sayılabilecek bir bina MOMA PS1; fakat bildiğimiz müze düzeninden biraz farklı. Eski bir okul binasının koridorlarında gezer gibi oluyorsunuz; ve koridorlardaki her oda minik sergilere açılıyor.

Enstalasyon müzenin en üst katında yer alıyor; çünkü “Buluşma” bir açıkhava enstalasyonu.

Temelinde kare şeklinde, yaklaşık 36 m² büyüklüğünde, 4 metre yüksekliğinde, beyaz duvarları ve tavanı olan, 4 kenarı ahşap, sırtı yüksek ve eğimli bir oturma elemanı ile çevrili, ve de zemini halı olan bir oda. Bu odayı özelleştiren tavanındaki camsız pencere. Sizi başka diyarlara götüren, düşüncelere yolculuk yapmanızı sağlayan ve sadece kendinizle “buluşmanızı” sağlayan bir pencere.

James Turrell’ın ustalıkla detaylandırdığı tavan penceresinin kenarları o kadar ince ki, mekan sizin algınızla dalga geçiyor adeta. Sanki gökyüzü size kilometrelerce uzaklıkta değil de, tavanda asılı iki boyutlu bir tablo gibi duruyor. James Turrell tam da tüm ışık sanatı eserlerinde yarattığı düşsel etkiyi yaratmış bu enstalasyonda; fakat asıl enteresan olan gerçek olduğunu bildiğiniz bir düşü yaşıyor olmanız. Duvara düşen direkt güneş ışığının yarattığı şekil de değişmese, zamanın akıp gittiğini anlayamayacağınız kadar sizi rahatlatan, hafifleştiren ve benliğinizi dinlendiren bir deneyim. Aslında gerçek değilmiş gibi görünen bu deneyim, tamamen gerçek.

Bugüne kadar tekrar görmeyi arzuladığınız eserler olmuş olabilir, ancak bu size yaşattıklarını özleyeceğiniz tek eser. Çünkü “Buluşma” sadece görselliğe hitap etmekle kalmıyor, tüm duyu organlarınızı uyarıp size bambaşka bir deneyim yaşatıyor. Dünyamızı sorgulamamıza neden oluyor. Ve bunu gün ışığı ile yapıyor, bizim de yaşadığımız dünyaya olan farkındalığımız artıyor.

Işık sanatının en güzel yanı da, Turrell’in dediği gibi “ Işık sanatının her zaman anlaşılmasına, hatta beğenilmesine gerek yok. Onu sanat yapan, bize yaşattığı deneyim; algısal anlar, yeniden biçimlendirilmiş gerçeklik ve de uyarılmış duyular.” Bunları deneyimleyebilmek için de, ışık sanatını fotoğraflardan incelemek yeterli olmuyor maalesef; birebir yaşamak gerekiyor.