LED'lerin çıkışı

Metin: Joachim Ritter

Thierry Dreyfus, Flos’un Soft Architecture koleksiyonu için Wallrupture adlı armatürü tasarladı. Fiziksel ve somut olarak ışık ile ilgili bir çözüm. Armatür, büyük bir kesiği olan bir yüzeyden oluşuyor. Işık maddenin içinden geçiyor ve etki yaratıyor.

Sanatçı, ifade şekli çağdaş sanat ile yakın ilişkide olan, göze çarpan ve ifade gücü olan bir ışık uygulaması geliştirdi. Dreyfus’un ilham aldığı “Hommage” adlı masa eseri gibi, Wallrupture da mekânda doğanın gücünü andıran bir ortam yaratıyor.

Deprem veya volkan patlaması gibi doğal afetleri düşünün ve bunları tam bir mimari projenin hassaslığı ve şekilsel ciddiyeti ile kombine edin. Bu son derece orjinal ışık uygulaması iç mekanlara güçlü ve bir o kadar da beklenmedik sanatsal hareket getiriyor. Kesik, altın veya gümüş renkleriyle kaplanıyor.

Lambalar: sıcak beyaz LED, 84 Watt, 2800K, CRI 90 (altın renkli versiyonu), soğuk beyaz LED, 84 Watt, 5000K, CRI (gümüş renkli versiyonu)

Işık sektörü değişim içinde. Bu yeni bir !ey değil. Ancak Euroluce’nin analizi, tüm üreticilerin LED-çağının işaretlerini henüz görmediğini gösteriyor. Yeni yollara gitmek onlara zor geliyor, her ne kadar geçmi! bugüne kadar çok başarılı olmu! olsa da, o dönemler göz ardı edilmek istenmiyor. Diğerleri ise, başkalarının da yaptığını yapıyor.

Duvardaki kutu içerisinde LED’ler...

Bouroullec kardeşlerin Aim avizeleri kablolardan oluşan, dallar veya sarmaşıklar gibi odalarda gelişip büyüyor havası veren bir karışıklık yaratıyor. Lamba: Mulrichip LED 15 Watt, 2700K, Toplam Lümen: 1350, CRI 84.

Yeni ofis lambası XT-A LED / OSA, parlak beyaz LED’lerin (3500K, CRI >85) göz kamaştırmasını önlemek için OSA raster kullanılıyor. Lambalar dim edilebiliyor; ayrıca sensörlü bir kumandaya sahip. 0,2 Watt’a indirilmiş Stand-by tüketimi ile birlikte lamba en zorlu çevre şartlarını sağlıyor.

Flos’un Chrysalis’i: “Bu bir sır, bir iç yaşam, dışarı çıkmak için bekliyor ve çiçekler arasında bir çiçek olmak için yanıp tutuşuyor.”(Marcel Wanders) Lamba: HL 12: HL 12 Volt 60 Watt ES / T5 80 Watt.

Dekoratif lambalar söz konusu olduğunda İtalya, yeni fikirler ve trendlerin itici gücü olmaya devam ediyor. Işık kaynağı ve LED alanında uluslararası öneme sahip olan ve dekoratif lambalar alanında faaliyet gösteren Asyalı bir üretici hemen hemen kimsenin aklına gelmiyor. Muhtemelen Asya dekoratif alanda yaratıcı değil veya dekoratif ışığın pazar potansiyelini ne bugün ne de gelecek için parlak görüyor. Burada temel olarak dekoratif lambaların gelecekte ne kadar tercih edileceği sorusu akla geliyor. Aslında bu soru da çok kısa bir süreliğine akılda kalıyor; çünkü hala daha lambalar mobilya ve obje gibi kabul ediliyor.

Milano’da gerçekleştirilen Euroluce Fuarı geçmişte, tartışmalara ve düşünmeye sevk eden ürün tasarımları, yaratıcılığı ve ilginç fikirleri ile öne çıkıyordu. Geçmişte, sunumlar beklenmeden, provakatif bir şekilde ve hala daha yuvarlak biçimli yeni bir abajur başlığı olarak ortaya çıkıyordu. Detaylı araştırmalara göre gelecekte de temelde yeni bir tarzın geleceği beklenemez. Bunun geçmişte Philippe Stark gibi makineli tüfekle zorlanılsa bile değişmeyeceği görülüyor. Tüm teknik olanaklara rağmen iki yıl önce Euroluce, LED’lerin o tarihe kadar tasarımcıların ve üreticilerin yaratıcılık hücrelerine henüz ulaşmadığını gösterdi. Çoğu üretici daha o tarihte LED’lere ilgi gösterilmesi için gayret sarf ediyordu. Dört yıl önce kompakt flüoresanlarla henüz tartışılmıyordu bile. LED’lerin çıkışı ile bu sene Euroluce ilk defa hem işlevselliği olan hem de hayranlık uyandıran ilginç yeniliklere sahne oldu. Diğer taraftan birçok başka fikir henüz karşılaştırılabilir düzeyde. Bunun nedeni ise LED’lerin boyutunun çok küçük olması ve ürün tasarımının önemini kaybetmesi... Bunun en tipik örneği; duvardaki bir kutu, bir uplight, bir uplight - downlight veya bir downlight, köşeli bir kutu, içine uygulanan bir LED ve ürün tamam!

Fuar standlarındaki sunumlar, şirketlerdeki stratejik ve düşünsel çatışmaları da gösterdi ve muhtemelen üreticilerin temel fikirlerinde kırılmalara neden oldu. Bu durum Flos’un fuar standında açıkça görüldü. Thierry Dreyfus’un Wallrupture’ında, Flos gibi çok eski üreticilerin mutfaklarında da bu sürecin başladığını ve bunun hiç kolay olmadığını gösteriyor. Geleneğe karşı pazar değişimi.

Geçmişte kim düşünürdü bir gün Flos’un ışık kontrol sistemleri üretip pazara sunacağını. Herhangi bir sistem olmayacağı kesin, bu sistem iPhone veya iPad. Adı: Quantis:iQ. Uygulamayı indiren kullanıcı seçtiği mekânların aydınlatmasını kontrol edip yönetebiliyor. Yaşadığımız iPhone Çağı’nda bu çok güzel bir uygulama; ancak aynı zamanda kumanda edilmesine değer bir şeylerin olması gerektiğini de ortaya kokuyor. Genelde bunun basit bir masa lambasının dışında daha karmaşık bir aydınlatma sistemi olması gerekir. Böylece dim işlemi artık daha kolay ve hızlı bir şekilde kablonun ucundaki dim cihazından yapılabilir. Eğer tesadüfen elinizde değilse ve iPad olarak kullanılmıyorsa, iPhone bu kadar çabuk başlatılamaz.

Geleneksel yeni tasarımlar ise çok daha rahat ve hafif. Aim von Ronan ve Erwin Bouroullec tasarladıkları lamba ile farklı aydınlatma şartlarını sağlayacak sınırsız sayıda ayar olanağı sunmak istiyordu. Lamba kablosu, mekânda bir bitkiyi andırıyor. Bu obje, 2010 yılında Paris’de Galerie Kreo’da geliştirilen ve tanıtılan “Liane” lambasının sanayi versiyonu.

Marcel Wanders yer lambası Chrysalis ile Flos’un en çok kullandığı malzeme ile çalışıyor: “Cocoon” reçinesi. Henüz 60’lı yıllarda Castiglioni ve Tobia Scarpa kardeşler tarafından kullanılmıştı. Hollanda doğumlu sanatçı reçineyi iyi biçim alma özelliği ve büyük direnç kapasitesi nedeniyle kullanmaktaydı. “Cocoon”un aydınlatma sektöründe ilk kullanımının üzerinden 50 yıl geçti. Her ne kadar işleme tekniği aynı kalmış ise, malzeme daha iyi ve daha yumuşak oldu. O tarihlerde olduğu gibi reçineyi, lambanın üzerindeki kafes yapıya sıkmak için üst üste uygulanmış üç aşamadan geçmek gerekiyordu. Daha sonra parlaklığını korumak ve artırmak için şeffaf özel bir kaplama gerekecekti. Uplight ve downlight için duvara uygulanan LED kutusu da eksik değildi. Tobias Grau firması koleksiyonunun güncel moda renklerini ve yeniliklerini siyah - beyaz, mat - parlak yüzeyler olarak tanımlıyor. Tobias Grau için bu kutuplaşma da bir problem değil, o tam ortasında duruyor.

Firma 1984 yılından beri pazarda sağlam bir yere sahip. Tarz olarak her zaman, yaratıcılıkla mimarların çağ anlayışına hitap ediyor. Tobias Grau, LED’in tasarım ile nasıl kombine edilebildiğini gösterebilen tipik bir örnek. Tobias Grau çalışmalarına dekoratif lambalar ile başladı. Hamburg’daki yeni merkez binasında kaliteli mimariye olan duyguları ile birlikte özel ofis lambaları tasarlamaya başladı. Bu gelenek içinde son geliştirdiği parçalar, ciddi ticari hesaplamalardan çok yeniliklerin bir parçası. XT-A Floor adlı lambada Spiegel yayın evinin Hamburg’daki yeni binası çerçevesinde geliştirildi. Parlak siyah polikarbon üretimi reflektör tekniği. Ayaklı lambanın yeni büyük versiyonu 1000 LED’e kadar alabiliyor. Efekt 170 Watt’da 10250 Lümen, bonkörce yuvarlatılarak 61lm / Watt oluyor. Geleneksel tarzda planlama yapan için 4 x TC-L (40 veya 55 Watt) versiyonunda da satılıyor. Buradan 4800 Lümen’e kadar çıkılarak 60lm / Watt’lık bir seviyeye ulaşılabiliyor. Şu anda sadece LED’lerle sunulan XT-A Studio tamamen yeni. Teknik ve şıklığın sentezi, tipik bir Tobias Grau lambasını simgeliyor.

Swarovski’nin fuar standında, büyük avizenin yeni tasarımını hayranlıkla seyretmek mümkün oldu. Sergilenen avize, LED ve kristal camın olağanüstü birlikteliğinin güzel bir örneği. Onlar birbirine ait. Camlara yeni bir dokunuş ve parlaklık verilmiş. Swarovski’nin yeni koleksiyonundaki çalışmaları büyüleyici. Koleksiyonlar modern ve çağdaş. Avizeler ile ilgili, çoğu zaman birlikte anılan tozu üzerinden atmış. Ne yazık ki orijinallerin kalitesi hiç bir şekilde fotoğraflarda veya bu yazının resimlerinde yansıtılamıyor. Swarovski, koleksiyonlarını bilinçli olarak İngilizce ‘’Lighting Centerpieces, Swarovski Luminaries and Lighting Systems and Swarovski Crystal Palace Collection’’ olarak adlandırıyor. Ustaca çalışılmış tasarım inovasyonları, en modern ışık tekniğine sahip ve her mekâna ışık sanatı eserleri olarak duygusal bir aura katıyor. Neredeyse sihirli bir etki bırakarak parıldayan ışık kreasyonları, çalışılmış çözümler, LED ve kumanda birimlerinin en uygun şekilde bakımına olanak sağlıyor.

Blackbody firması OLED’ler geliştiriyor ve üretiyor. Sonra malzeme ile lamba tasarlıyor. Big Bang, renk ısısı 3000 ile 6000K ve CRI’sı 80 olan OLED’ler aracılığı ile büyük patlamayı yeniden keşfetme deneyimi. Lamba 310 cm’lik bir çapa ve 160 cm’lik bir yüksekliğe sahip. 1128 Watt tüketiyor. Ev ortamları için Mini Bang de mevcut.

Blackbody‘de Sepals lambader yüksekliği 180 cm. Işığı, temelde beyaz ve kırmızı renkli OLED‘ lerden oluşuyor.

Enerji tüketimi

52 watt. Fazla söze ne gerek?

Piyasada genelde, Philips, Osram ve GE’nin, OLED’lerin geliştirilmesine yoğun yatırım yaptığı biliniyor. Küçük start-up şirketleri de pazarda büyük işler yapmak istiyorlar. Fransız üretici Blackbody piyasada kalabileceğinden emin. Çünkü 2010 yılında 6000 m²’lik OLED üretimi yaptı. Şirket kurucusu Bruno Dussert-Vidalet şöyle diyor: “Işık artık daha işlevsel hale geliyor. Çok çeşitli biçim ve renklerde sunulduğu için artık mimar ve tasarımcılar yepyeni çıkışlar yaratabilirler. Bu bağlamda lamba tasarımcıları da ışığı kendi görsel ve dokunsal duyuları ile ilişkilendirir ve tasarımlarına canlılık kazandırabilirler.” Bu alandaki tasarımlar aslında henüz çok lamba odaklı ve deneysel. Bazı örnekler OLED’lerin ne kadar esnek olabileceğini de gösteriyor. Potansiyel var gibi; ancak OLED’ler konusunda henüz fazla bir şey söylemek mümkün değil. Kesin olmak için çok erken, zaten de çok pahalı.

Yeni sarkıt lambası “Twin” ile serien. lighting doğrudan masa aydınlatmasına yönelik zekice bir çözüm sunuyor. Biçimi itibariyle talepkâr ve ışık verimi açısından esnek. Konstrüksiyonu nedeniyle Twin hem küçük alanları hem de büyük masaları mükemmel bir biçimde aydınlatıyor. Bu nedenle sarkıt lamba açılıp genişletilebilen masaların aydınlatması için çok iyi bir çözüm. Twin’in konstrüksiyon ile biçimini teşkil eden merkezi parçası, hareket eden bir haç. Birlikte lambanın kollarını oluşturuyorlar. Ortasında yük taşıyabilir bir döner kol ile donatılmış. Böylece Twin aynı seviyede hareket edebiliyor ve ışık da ihtiyaca göre onunla birlikte ilerliyor. Sarkıt lamba, işlevine göre masa aydınlatması olarak aydınlık ve yönlendirilmiş. Aynı zamanda yumuşak ve ortam oluşturucu bir mekân ışığı veriyor. Her iki şemsiyenin içinde ışık geçirgen bir reflektör yer alıyor. Işık yanlardan difüz olarak ve yumuşakça çıkıyor, aşağı doğru şemsiyenin aralığından aydınlık, yönlü ve gölge oluşturmaksızın yansıyor.

Bu yıl da Artemide; kelimeler, cümleler ve hatta sayfalarla ifade edilemeyecek miktarda fikir sundu. En son yeniliklerin yer aldığı katalog web sitesinden indirilebilir (Tasarım, Mimari, Kuzey ışıkları). Ancak, aydınlatma tasarımcısı için gerçekten birşey ifade eden fikir, Carlotta de Bevilacqua’nın fikri. Tasarımın neden “mimesi” olarak anıldığı bilinmiyor.

Işık, mimari mekân ve doğal ortam, enerji tasarrufu ve inşaat malzemelerinin mümkün olduğu kadar optimum düzeyde kullanılmasını hedefleyen bir projenin temelini teşkil eder. Hacmin malzemesizleştirilmesi; çok ince, neredeyse şeffaf etkisi yaratan yeniden kazanılmış alüminyumdan oluşan bir iskele ve metacryl’den yapılmış şık bir gövde ile “Mimesi” hiçbir zaman görüntü alanında rahatsız edici bir öge olmayacak. Aksine uyumlu, zarif bir şekilde çevresine dahil olacaktır. Işığın merkezî ögesi üzerinden insan çevresini çıplak bir sahneye dönüştürmeyi hedefleyen bir obje. 40Watt’lık LED ile donatılmış bir ışık kaynağı, rahatsız etmeyen, mükemmel dağılımı olan çift ışık emisyonlu bir ışık ve iki farklı renk ısısı yaratıyor. İyi mekânı dolduruyor, hayret uyandırıyor ve avizelerin algılanmasına yepyeni bir boyut katıyor.

Dergide s. 68.