Ankara Devlet Resim ve Heykel Müzesi

Metin: Serhat Özenç

Ankara Devlet Resim ve Heykel Müzesi 1927 yılında Mimar Arif Hikmet Koyunoğlu tarafından kurulan Ankara Resim Heykel Müzesi, Türk resim ve heykel sanatının gelişiminde büyük rol oynayan sanatçıların en göze çarpan eserlerinin sergilendiği sanat merkezlerinden biri. Osman Hamdi, İbrahim Çallı, Fikret Mualla, Arif Hikmet Koyunoğlu, Eşref Üren ve Arif Kaptan gibi önemli Türk sanatçılarının eserlerinin sergilendiği bu güzide yapı, geçtiğimiz aylarda tekrardan restore edilerek günümüz en modern resim ve heykel müzelerinden biri halini aldı. Restorasyon kapsamında yapının mimari detayları ve daha önemlisi aydınlatma tasarımı yenilendi.

Türk sanatının en değerli eserlerinin sergilendiği müzede tasarımın en temel taşı olarak eserlerin korunması konusu esas alındı. Bu doğrultuda lambertien yayılım karakteristiğine çok yakın fotometrik özellikte armatürler ile yüksek renksel geriverime (Ra:92) sahip flüoresan ışık kaynakları kullanıldı. Armatürler üzerinde kullanılan lens yapısı ile zaten çok düşük miktarlardaki UV, IR ışınımların da büyük bir kısmı bloke edildi. Eserin yapısına bağlı olarak eserler üzerinde yüksek düzgünlükte 30 lüks, 150 lüks ve 300 lüks mertebelerinde dikey aydınlık seviyeleri elde edilecek şekilde modellemeler yapıldı. Eserlerin maruz kaldıkları foton miktarını minimize edebilmek için otomasyon sistemi ziyaretçilerin bulunmadığı dönemlerde aydınlatma sisteminin sadece kamera ve güvenlik unsurlarını yerine getirebilecek seviyede (≤10 lüks ) çalışacak şekilde tasarlandı. Bu sayede eserlerin UV, IR ve görünür dalga boylarında minimum strese tabi olması sağlandı

Bir resmin sağlıklı algılanmasında kullanılan ışık kaynağının spektral düzgünlüğü ve uygunluğunun yanısıra uygulanan aydınlatma tasarımı da önemli bir rol oynamaktadır. Bu doğrultuda günümüzde yeni yapılandırılan birçok modern resim galerisinde de olduğu gibi şartname kriterleri doğrultusunda direkt ve endirekt olarak lambertiene yakın ışık dağılım karakteristiğindeki armatürler ile yatayda ve dikeyde homojen bir aydınlatma sağlandı. Kullanılan MERİÇ serisi ürünlerde aydınlatma etkisinin önemli kısmı armatürlerin endirekt ışıma yapan bölümlerinden sağlandı. Bu sayede loşlaştırmanın da etkisiyle armatürlerin zaten düşük olan UGR ve ışık yayan yüzeylerinin parıltı değerleri daha da iyileştirilmiş oldu.

Tüm aydınlatma sitemi DALI altyapısı ile yapılandırılıp Türkiye’de ilk defa bir iç aydınlatma tasarımında gerçek zamanlı sahne tasarımı tekniği uygulandı. Bu çalışma kapsamında lüminans kameraları otomasyon sistemiyle entegre olarak çalıştırılarak şartnamenin görsel algılamanın iyileştirilmesi için istediği resimler üzerindeki düzgünlük değerlerinin yakalanması sağlandı.

Genel sergi alanlarındaki yüksek tavan yapısı aydınlatma tekniği ve görsel konfor açısından tasarım ekibine avantaj sunarken armatür ışık bandları ile mimari detayların eşlenebilmesi konusu aşılması gereken bir problem olarak karşılarına çıktı. Tüm bu süreçler sonrası sonuç ise tatmin edici. Kullanılan aydınlatma teknikleri ile müze, eserler kadar aydınlatma tasarımı açısından da incelenmeye değer hale geldi.

Dergide s. 20.