Sevgili okuyucular
LED’lerin, geleceğin tek çözümü olarak lanse edildiği o coşkulu kelimeler hala daha kulaklarımda. LED’lerle ilgili herhangi bir şüphe ve özellikle insanlar üzerindeki etkisinin nasıl araştırılması gerektiği konuları baştan beri reddedildi. Geçmişte flüoresan lambaların insanlar üzerindeki büyük etkileri olduğuna yönelik uyarılar ve elde edilen deneyimler bile aydınlatma sektörünün LED’lere şüpheci yaklaşmasını sağlayamadı. Tabiki LED’ler bugüne kadar gördüğümüz tüm lambalardan çok farklı. LED’ler tüm beklentileri nasıl sağlamaz? Problem nerede oluşabilir ki? LED’lere hiç şüphe duyulmaması sağlanırken, şüphe duyanlara ise sinirli bir gülümseme ile cevap verildi. Peki şimdi bu ne?
Fransız “Agence Nationale de Sécurité Sanitaire de L’Alimentation, de L’Environnement et du Travail, ANSES” (Fransa Ulusal Gıda Ürünleri Güvenliği ile Çevre ve İş Koruma Ajansı), yüksek performanslı LED’lerin insan sağlığı üzerinde zarar verici etkileri olabileceğini açıkça tespit etti. Özellikle, ışık içindeki yüksek mavi oranı yüzünden insan gözü büyük hasar görebiliyor. Bu durumdan öncelikli olarak küçük çocuklar etkileniyor; çünkü çocuklar çok daha hassas tepkiler gösteriyor. Yapılan araştırmalardan çıkan açık tavsiyeler şöyle: “Çocuklarınızı LED’lerden koruyun. LED’lerin profesyonel uygulamalar yapan yetkin uzmanlar tarafından yerleştirilmesini sağlayın”. Araştırmadan yapılan alıntı, “yoğun mavi beyaz ışığın, gözün retinası üzerinde toksik etki yarattığını ve gözün aşırı derecede kamaşmasına yol açtığını” söylüyor. Özellikle çocuklar büyük tehlike altında. Gözleri henüz gelişim içinde olduğu için, lensleri ışığı bu dalga uzunluklarında filtreleme kapasitesine sahip değil”.
Işık sanayisi için büyük bir şok. Tabii ki böyle bir sonucun olmasını istemedik; çünkü LED’lerin büyük ölçüde enerji tasarrufu sağlaması ve doğal olarak yatırımların yeni sistemlere kayması yönünde umutlarımız vardı. Ancak artık şu noktadan itibaren değişimin hızı konusunda çok daha temkinli davranmalıyız. Bir kere daha ışığın insan üzerinde çok büyük etkisi ortaya çıkarıldı. Geçmişte deneyimlediğimiz gibi, geri dönüşü olmayan maceralara yol almadan önce tüm bu konuları çok çok daha fazla araştırmamız gerektiği ortaya çıkıyor.
Burada, akkor ampulün hayatımızdan çıkartılmasına karşı şüpheci davrananların ve eleştirenlerin bir kere daha devreye girmeleri gerekiyor. Çünkü, temeli olan araştırmalar ile modern ışığın sağlığımıza zararlı olduğu belirlenirse -ki bu enerji tasarruflu ampuller için de geçerli- o zaman hangi ışığın sağlığa yararlı olduğu konusu tespit edilmeli. Bunun cevabına şaşıracaksınız. Çünkü bir milyon Euro değerindeki cevap “Akkor ampul” değil, “gün ışığı”. Böylece, PLD’nin bu sayısına bağlantıyı sağlamış oluyoruz. PLD’nin tekrar tekrar gün ışığını aydınlatma planlamasının en önemli faktörü olarak işlemesi bıktırıcı gelebilir. Ancak günümüzün sekiz ila on saatlik bir süresini ofislerimizde geçiriyoruz. Dolayısıyla sürekli ışıklı ortamlara maruz kalıyoruz. Aydınlatma planlamacıları gün ışığını planlarına almalarına rağmen, planlamalar yapı sahipleri veya bunların karar vericileri tarafından dikkate alınmıyor ve bu yüzden ortaya çıkan aydınlatma ortamları sağlığa zarar verici kategorisinde yer alıyor. Bundan bağımsız olarak, ustaca planlandığında gün ışığının enerji tasarrufu sağlayacağını da görmeliyiz. Işık sanayimizin gelirleri konusunda endişe duymaması gerekir; çünkü gün içinde kaliteli ışık sistemlerine ihtiyaç duyulan karanlık saatlerin sayısı bir hayli yüksek. Burada gelirlerinden ödün verecek olanlar elektrik üreticileri olacaktır. Ancak onlar da ürünlerini satmak için mutlaka bir yol bulacaktır. Örneğin ayakkabılarda kullanılan ısıtmalı tabanlar gibi.
Joachim Ritter Professional Lighting Design Editörü
Dergide s. 4.