Biçimleri yeniden yaşamak

Metin: Piergiovanni Ceregioli

d. Projenin uygulaması ile iGuzzini firmasının reklamı yapılmış oldu.

c. Artık üç boyutlu objeleri hızlı ve mükemmel teknolojiler yaratıyor. Bu örnekte olduğu gibi, normal koşullar altında objelere “müdahale” etmeden incelemek için son derece iyi bir çözüm. Bu konuda kullanılan teknoloji, temel olarak çevre dostu. Teknoloji, ışık ve diğer araçlar ile uygulamalarla detaylı incelemelere olanak sağlıyor. Nerede bulunulduğuna bakılmaksızın ve değerli bir objeye zarar vermeden, her obje üzerinde istenilen incelemeler yapılabiliyor. Hatta objenin bulunduğu yere gidiş gelişlerden de zaman ve masraf açısından tasarruf edilmiş oluyor.

b. Artık ışığın, görsel engelliler de dahil olmak üzere, insan algısı için çok önemli bir faktör olduğunu gösteren kanıtlar var.

DiGuzzini firmasının “Biçimleri tanımak” projesi, stratejisi ile doğrudan ilişkili olarak ortaya çıktı. İlişki şuydu: Işık, çevremizde olup biteni anlamak için en önemli öğedir. Belli objeleri özellikle sanat eserlerini muhafaza etme, algılama, analiz etme ve anlama üzerinde etkisi büyüktür. Bu nedenle çok ayrıntılı bir aydınlatma planlaması yapılır. Bu çerçevede, iGuzzini, bir sanat eserinin nasıl algılandığını bir model üzerinde araştırmaya karar verdi.

Artık herkes, ışığın eserlerin korunması üzerinde etkisi konusunda belli bir bilgiye sahip. Ancak ışığın objenin algılanmasına katkısı henüz derinlemesine incelenmemişti.

“Biçimleri tanıma” projesi iki obje baz alınarak geliştirildi. Söz konusu projede, orijinal bir heykel farklı ve belirli uzmanlık alanları tarafından incelendi. Ziyaretçiler, ikinci uygulamada “Biçimleri dokunarak” algılama ile tanımaya çalıştılar ki bunların arasında az gören insanlar veya körler de vardı. Bu çalışmanın fikri ICR Physik Labor’da görev yapan Giorgio Accordo tarafından ortaya atıldı. Heykel’in kopyası, malzeme ve boyutu açısından orijinale benzer bir biçimde oluşturuldu. Buradan, görmenin bilgiyi almak için tek yol olmadığı ortaya çıkıyor. Işık ve gözümüzün ihtiyaç duyduğu ışık ile algılamanın diğer olanakları burada deneyimlenerek sunuluyor.

“Forme da Vedere“ – Görülebilir biçimler “Görülebilir biçimler” projesi, bir heykeli ışık aracılığı ile algılamanın yeni yollarını göstermeye çalışıyor. Bu nedenle seçilen lambaların farklı çözümler ve uygulamalarda esneklik sunmaları gerekiyor. Proje için spot ve ışıklandırmalar kullanıldı. Bunlar bir batarya ile birbirine bağlanarak objenin farklı açılardan aydınlatılması sağlandı. Kır perileri figüründe, lambalar heykelin hemen üzerinde bir noktaya yerleştirildi. Karmaşık ışık çözümlerini de yaratabilmek için lambaların her biri kontrol edilebilir ayrı nitelikte uygulandı.

Çeşitli uzmanların çalışmaları arasından seçilen konseptler, kontrol tesisatına kaydedildiği için istenildiği zaman uygulamaya alınıyor ve ziyaretçilere gösterilebiliyor. Bu şekilde obje, farklı aydınlatma ortamlarında görülebiliyor ve diğer ışık durumları ile karşılaştırılabiliyor.

Mazara del Vallo adlı sanatçının “Dans eden kır perisi” heykeli, dinamik karakteri açısından seçildi. Işığın farklı unsurlarını inceleyen böyle bir araştırma için bu figür çok uygundu.

“Forme da Toccare“ – Dokunulabilir biçimler Heykelin dengede durmasını sağlamak için bilgisayarda bir model hazırlandı. Bunun için bir 3D-Lazer tarayıcı ve “Reverse Engineering” ve “Rapid Prototyping” metotları uygulandı. Lazer ışığı ile heykelin tüm yüzeyleri tarandı ve bu işlemle, milyonlarca XYZ koordinatları belirlendi.

Böylece kır perisinin tunçtan yapılmış doğal biçimi, dijital olarak üç boyutlu bir model olarak yaratıldı. Bilgisayar modeli üzerinde çalışıldı ve uyarlamalar yapıldı ve sonunda bir yerde teşhir edilmek ve izleyenlerin beğenisine sunulmak üzere oluşturuldu. Bilgisayar programında objenin yüzeyi belirlendi. Yüzey, heykelin sanatsal biçimini ve böylece modelin geliştirilmesi için temel yapıyı tanımlıyor. Burada uygulanan yöntem, tamamen bir nümerik matris ve Rapid Prototypings’in tekniğine dayanıyor.

Hem “gerçek” olan hem de bilgisayar modeli; orijinal objenin yazılı bir tanım içinde, zaman ve mekâna bağlı kalmaksızın yeniden şekillendirilmesi için, hem kullanışlı hem de gerekliydi. Bu çalışma normal bir müze ortamında dahi mümkün. Ayrıca uzmanlar artık, bilgileri Internet üzerinden de yayma olanağına sahip. Bu araç sayesinde sanat, artık birçok durumda hissedilebilir hale getiriliyor.

Kır perisi heykeli Tunçtan yapılmış “Dans eden kır perisi” heykeli, tarih boyunca kaldığı Sicilya kanalından iki aşamada çıkartıldı. 1997 yılının bahar döne- a. Işık ile çalışanlar algının, sinir sistemi aracılığı ve ışık ile insan beyni arasında, bir etkileşim olduğunu biliyorlar. Ayrıca insan algısını tamamen anlamak için başka alanların da bu değerlendirmeye dahil edilmesi ve koordinasyonu ve insan çevresini tasarlama süreci hakkında daha derin bilgilerin edinilmesi gerekli.

Expo 2005 için İtalya kültür mirasının simgesi oldu. iGuzzini firması proje için iki sergi düzenledi. Birinci sergi, “Kır Perisi”nin hem halka hem aydınlatma tasarımcıları hem de tarih ve kültür alanlarından gelen uzmanlara tanıtıldığı Milano’da gerçekleşti. iGuzzini; Vicenzo Cerami, Gillo Dorfles, Angelo Montelli ve Paolo Moreno’dan heykel için, ışığın yardımı ile kendi yorumlarını geliştirmelerini rica etti. Paolo Moreno, heykeli bulunduğundan beri inceleyen arkeolog. Moreno, heykelin Praxiteles tarafından geliştirildiğinden emin. Moreno, önce farklı ışık durumlarını değerlendirdi. Öğlen saatinde güneşli bir günün ışığı (doğrudan güneşten gelen ışık) ve bulutlu bir günün (endirekt ışık) ışığını düşündü. Sonra, gölgeleri oluşturmak için spotları kullandı ve spotların aracılığı ile figürün stilistik özelliklerini vurgulamaya çalıştı. Heykelin yüzünü bir maske gibi analiz etti ve Praxiteles’in yaptığı söylenen yüzlere benzediğini tespit etti. Sonra, “liniea alba” yı (karın bölgesini kesen ve yana eğimli ense ile bağlantı oluşturan anatomik çizgi) vurgulamaya karar verdi. Çünkü bu alan, Praxiteles’in yaptığı heykellerin belirgin özelliğini teşkil ediyordu.

Gillo Dorfles, sanat ve tasarım alanında çalışan bir eleştirmen ve tarih araştırmacısı. Dorfles önce heykelin minde önce sol ayak bulundu. Bir yıl sonra heykelin, kolları ve sağ bacağı olmayan gövdesi bulundu.

Heykel, şarap tanrısı olarak bilinen Dionysos’un müritleri olan yarı insan yarı keçi figürünü temsil ediyor. Heykel muhtemelen Milattan önce üçüncü veya dördüncü yüzyıla ait. Güzelliği ve mükemmelliği nedeniyle Praxiteles tarafından yapıldığı düşünülüyor.

Restorasyon Heykel 2 Ekim 1998 tarihinde, daha sonra iyi bir biçimde nasıl saklanılacağının tespiti için ICR laboratuarlarına getirildi. Restoratörler, zorlu bir çalışma ile karşı karşıyaydılar. Birbirinden ayrılmış parçalar nasıl birleştirilecekti? Suyun sebep olduğu paslanma ve heykel üzerindeki birikimlere karşı ne yapılacaktı? Bu heykel bir müzede nasıl sergilenmeliydi?

Heykelin dengede ve sağlam durmasını sağlamak da kolay değildi, çünkü bu denli bir büyük parçanın alana ihtiyacı vardı ve oluşturulacak temelin depremlere karşı dayanıklı olması gerekiyordu.

Restorasyon çalışmalarından sonra heykel, şu anda sergilendiği Museo del Satiro’nun bulunduğu Mazara del Vallo’ya geri gönderildi. Bu heykel, bakarak başladı. Işığı kullanarak, sanat eserinin daha düz, iki boyutlu görünmesini sağladı. Böylece şu iki soruya cevap bulunacaktı: “Figür, önce iki boyutlu mu yoksa üç boyutlu mu geliştirilmeliydi? Martinez, “Kır Perisi”ni önce sade bir biçimde göstermek istedi. Bunun için iki adımlı bir araştırma yaptı. Önce heykelin siluetini çıkarttı. Sonra yukarıdan verdiği ışık ile üç boyutluluğu ortaya çıkarmaya çalıştı.

Gouyette’in ilgisini çekti. Gouyette bu projeyi, Praxiteles ile ilgili bir serginin projesi olarak sunmak istiyordu. Bu sefer Fransa’nın üç ileri gelen uzmanından heykeli yorumlamaları istendi. Alain Pasquier, Louvre Müzesinde Antika dönemine ait Yunan, Etrüsk ve Latin bölümünün şefi. Pasquier, tüm ayrıntıları incelemeye başladı ve heykelin çoğu ayrıntısını öne çıkarmak ve böylece fotojenik etki yaratmak için ışığı kullandı.

Bunun için önce objenin tamamına bakıldı ve sonra bir zoom ile bazı ayrıntılar üzerine odaklanıldı. Sonra bu ayrıntılar, dinamik bir incelemeye alındı. Obje ile, kademeli olarak duygusal bir keşif gezisine çıkıldı. Pasquier “İzleyenin aklına girebilmek için kalbine ulaşmanız gerektiğini buldum. Bu denli vahşi görünümlü bir heykelin araştırmasına birçok duygu katabilirsiniz. Heykelin yuvarlak hatları da mekânın üç boyutlu ortamına çok güzel uyum sağlıyor. Işığı, heykelin bacağından kafasına doğru yönlendirerek, mekân içinde duruşunu ve hareketini vurgulayacağımızı ve böylece “Kır Perisi”ne ifade gücü katılabileceğini gördüm” dedi.

M. Jean-Juc Martinez, Antik döneme ait Yunan, Etrüsk ve Latin bölümlerinin küratörü. Martinez işe, “Danseden Kır Perisine” hemen önünden göğüs kafesi, sonra bükülü bacağı ile ilgilendi ve yapılış döneminin kültürel çağına uygun olmadığını düşündüğü dramatik efektler yaratmadan doğal bir görüntü vermek için çalıştı.

Angelo Mobeli, görsel engellilerin algılaması konusunda uzman. Mobeli heykel üzerinde, bu alana yönelik çalışmalar çerçevesinde endirekt bir ışık kullanarak heykel ve arka planı arasındaki kontrastı azalttı. Vicenzo Cerami, ışığı müzik ile ilişkilendirdi ve kır perisinin hayatından, güneşin doğuşundan batışına ve gökyüzündeki ay’ın doğuşuna kadar bir günü anlatmaya çalıştı. Tüm bu efektleri sağlamak için teknisyenler, ampulleri dim edebilen Cestello lambalarının, direkt veya endirekt ışığını kullandı. Sonra, duvarın sağ kenarından gelen ve ışık yoğunluğunu artıran “Le Perroquet” lambaları eklendi. “Kır perisi’nin arkasından gelen parlak ışık Linealuce RGB’lerle oluşturuldu. Ayın halkası, bir “Le Perroquet Professional” ile yaratıldı. Tüm lambalara, Gitronice firması tarafından üretilen iGuzzini’nin, Scene Equalizer’ı ile kumanda edildi.

Paris, Sully Kanadı, Saint Luis Salonu, Louvre Müzesi Milano’dan sonra proje ikinci kez Louvre müzesinde sergilendi. Eğitici öge, özellikle müzenin eğitim programından sorumlu olan Cyrille koydukları hedefler ile karşılaştırmalar hakkında bilgi almak ilginç olurdu. Bu tür bir bilginin ardından ben, iGuzzini ve araştırmaya benzer biçimde katılan diğer üreticilere, profesyonel aydınlatma tasarımcılarını daha sıklıkla dahil etmelerini ve fikir geliştirme süreçlerine katmalarını öneririm. Böylece tüketici ve insanlar için faydalı olacak yeni alanlara ve konulara katkı sağlamış olurlar. Bu tür girişimler hem araştırma çalışmalarını kolaylaştırabilir hem de aydınlatma tasarımı ve diğer meslekler arasında diyalog kurulmasını sağlar. Ayrıca, çevremizin geliştirilmesinde örgütlenmiş, ışık sanayii tarafından gerekli araçları oluşturulmuş ve desteklenmiş bir ortam yaratır.

Gad Giladi’nın (FPLDA) görüşü Teknik ve finansal ayrıntılar, kullanılan lambaların sayısı ve türü, uygulamanın yönetimi, 3D-lazer tarayıcıların kullanımında teknik ve finansal sınırlamalar, konsept ile ilgili tasarımların grafikleri ve resimleri, etkinliğe gelen ziyaretçilerin tepkileri hakkında istatistikler ve “Tasarımcıların”

Kullanım kısıtlamaları ortada (Araştırma çalışmaları süresince sadece üreticilerin lambaları kullanılırken mevcut olan gereksinimler). Ancak bu tür projeler için, toplanan sonuçların pratik uygulamaları engellenmemesi gerekir.

Şu anki durumuyla bağımsız araştırma enstitülerinin sayısı düşük kaldığı ve bütçeleri sadece sınırlı belli araştırmalara olanak sağladığı sürece, aydınlatma tasarımcılarının bu tür araştırmalara yatırım yapmaya razı olan üreticilere destek olmaları ve bu çalışmalara katılmaları gerekir.

Agnes Rober, görme engelli bir opera sanatçısı. Antik heykeli incelemek için dokunma duyularını kullandı. Sonra renkli ışık ile analizini daha derinleştirmeye çalıştı. Rober, renkli ışıkları çok iyi algılayabiliyor. Rober, projenin süresi uzadıkça, heykelin daha büyüklük kazandığını belirtti ve şöyle ekledi: “Şaşırtıcı olan, heykele dokundukça daha net bir görüntü oluştu. Farklı bakış açıları ve ışık ve kullanım olanakları hakkında daha fazla bilgi edindikçe, heykelin gerçek boyutu konusunda anlayışım da arttı. Aslında bu bir paradoks”, dedi.

Rober “Kır Perisi”ne yepyeni bir vizyon katmak için renkleri kullandı, çünkü hedefi, özelliklerini vurgulamak değil, neredeyse tam aksini yaratmaktı. Özellikle, heykelin yapımında kullanılan tunç, kırmızı ve yeşil ile karışık bir biçimde aydınlatıldığında, cam kadar şeffaf bir görünüm yaratıldı. Bu sonuca tamamen tesadüfî olarak varıldı. “Tunçtan” yapılmış heykel gerçekten şeffaf değil. Ancak, heykel ve kaidesi arasında vurgulanan ışık ve kontrast arasındaki etkileşim şeffaf. Bu da tüm görüntünün sanki şeffaf olduğu duygusunu yaratıyor. Tamamen tesadüf eseri bunu keşfetmiş olmamız çok ilginç ve eğlenceli. Bence, yeni bir şeyleri yaratmak için işi tesadüflere bırakmak en iyi yol.”

Sonuç Projenin raporu, her ne kadar artık güncel olmasa da çok çeşitli perspektiflerden dolayı çok ilginç:

Dergide s. 72.