Sevgili okuyucular
Trendi tersine çevirmek
Aydınlatma tasarımında şu sıralarda görülen eğilimler çoğu kişi için çok da keyifli sayılmaz. Aydınlatma tasarımı sadece ışık ile ilgili değil. Artık karanlık herkes tarafından kabul edilir ve gölge onaylanmış bir tasarım unsuru haline geldi. Görüntü huzurunu oluşturmak, aydınlatma tasarımcısı için mantıksal ve akla dayanan bir sonuç. “Vahşi” aydınlatma yeniden ehlileştirildi ve hizaya sokuldu. İstenmeyen ışık, gösterişli renkler, kent ve kasabalarımıza kontrolsüz bir orman yangını gibi dağılan, bazen sonsuz ve sıklıkla öfkelendiren dinamik ışık uygulamaları; yaratıcı aydınlatma tasarımcılarını, pratikte kendisi ile, kitle ve tüm mega uyarıcılar arasında bir çizgi çizmek için diğer uç noktalara sığınmaya ve yeni yaklaşımlar keşfetmeye zorladı.
Karanlık güzel bir şey ve gölge bir tasarım elementi. Buradan başka ilginç bir trend ortaya çıktı. Mimari aydınlatmada gobo projektörü çağı başladı. Philips, Meyer & Sohn ve WE-EF gibi üreticiler piyasaya kendi ürün çözümlerini sundular. Bu ürünler tasarımcılar açısından büyük ilgi ile karşılanıyor. İtalyan üretici Performance in Lighting’in “The Four Seasons Garden” lambası ışıktan daha çok gölgenin gücünü sergiliyor. Gobo projektörleri, ışık ve gölge oranını değiştiren bir araç olmaktan çok öte. Her ikisini de başa baş yerleştirebiliyor. Çoğu zaman ışık miktarını azaltarak kalitesine daha fazla önem kazandırıyor. Bu yılki PLDA deneysel çalışma atölyeleri, tasarımcıların gobo projektörlerinin sunduğu potansiyel ile hala daha deneyler yaptıklarını ve bugüne kadar az deneyim elde edildiğini gösteriyor. Mimaride gobo projektörlerinin kullanımı ile ilgili ilk deneyler 2002 yılında Alingsas’da gerçekleştirilen PLDA çalışma atölyelerinde yapılmıştı. O tarihlerde PLD, mimaride goboların kullanımını geleceğin bir trendi olarak anlatıyordu.
Gölge, ışığın değişmez yardımcısı. Işığın, gölgeden kurtulmasına olanak yok. Biz insanlar yanımızda istenmeyen bir refakatçi olduğunda tereddütlü hareket ederiz, çünkü bu bize takip ediliyormuşuz hissi verir. Hatta bazen kendi gölgemizden bile şüphe duyabiliriz! Ancak artık gölgenin bir arkadaş, daimi bir destekçi olduğunu gördük. Ancak, insanoğlu suni ışığı keşfedince gölgeleri yok etmek mümkün oldu. Işığın her taraftan yansıması ile gölge gücünü kaybetti. Aslında bu kendi içinde bir ikilem, çünkü gölge ve karanlık her zaman yaşamın olumsuz tarafı ve ölüm ile ilişkilendirildi. Ancak gölge ve karanlık çok önemli bir görsel işleve sahip. Bu iki unsur mimaride de böyle önemli bir fonksiyona sahip.
Bizler, karanlık sayesinde huzur bulabiliyoruz. Bu, gölgenin gayet mutlu olabileceği ve severek teslim olacağı bir durum. Dolayısıyla gölgeyi baskılayan ışık değil, karanlıktır. Gölge, alanı anlamamıza, boyutları algılamamıza ve yönümüzü bulmamıza yardımcı olur. Alan duygumuz, gölgenin ışığa olan ilişkisine bağlıdır. Bize aynı şekilde ışık gibi bilgi verir ve sıklıkla, şu durumu görürüz: Sadece bir şeyi kaybettiğimizde onun bizim için ne kadar önemli olduğunun farkına varırız.
Bu eğilim, gölgenin kalitesinin oluşturulmasına yönelik değil, önemini bize hatırlatması ile ilgili. Günümüzde ve ışığın aşırı kullanıldığı çağımızda çoğu tasarımcı, doğru yolu bulmanın tek yolunun, gölgeyi kendi tasarımlarında kullanmaktan geçtiğini düşünüyor.
Ancak gölge sadece, ışığı kapatmakla yaratılmıyor. Amacına uygun kullanıldığında ışıkla oluşturulabildiği gibi gölge ile de estetik efektler yaratılabiliyor. Her ikisi için de deneyim ve bilgi birikimi gerekiyor. Gölgeleri kullanma cesaretini gösterin! Gün için gece neyse, gölge de ışığın o kadar önemli bir parçasıdır.
Joachim Ritter Professional Lighting Design Editörü
Dergide s. 6.