Eminönü Meydanı ve İstanbul Ticaret Odası

Metin: Yeşim Betin

Fotoğraf: Demir Beyoğlu

İstanbul’un tarihi yarımada olarak bilinen kısmında, kentin tarihi çekirdeği olan sur içinde yer alan Eminönü, yüzyıllar boyunca kentin en canlı ticaret bölgelerinden biri olmuştur. Dini anıtlar yanında hanlar ve çarşılarıyla Eminönü, Osmanlı Dönemi’nde de yoğun bir iş merkezi konumunda idi. Özellikle meydanı, Yeni Cami ve caminin arkasında konumlanan çarşı ile sembolleşen semtin karakteri yıllar içinde değişime uğramakla beraber hareketliliğinden bir şey kaybetmeyerek geçmiş ile bugünü bir arada yaşatmayı sürdürmüştür. Aynı zamanda kara, deniz ve raylı sistem ulaşom merkezi konumundadır. Semtin aydınlatması bundan hareketle geçmiş ile uyumlu ve ileriye dönük tasarlanmıştır.

PROJE Eminönü ve İstanbul Ticaret Odası

İstanbul tarihi yarımada aydınlatma projesi üç etap olarak ele alınmıştır.

Birinci etap Eminönü Bölgesi aydınlatması, İkinci etap Gülhane - Cağaloğlu Bölgesi aydınlatması, Üçüncü etap Sultanahmet - Beyazıt Bölgesi aydınlatması. Birinci etap olarak ele alınan Eminönü Bölgesi kentin önemli ulaşım arterlerinden birini oluşturan Ragıp Gümüşpala Caddesi, Sahil tarafı ve meydan yaya dolaşım alanları ile Yeni Cami arkasında yer alan çarşı olarak üç ana bölümde ele alınmıştır.

Ragıp Gümüşpala Caddesi yol aydınlatması 10 metrelik direkler üzerinde SQ 200 armatür ile çözülmüştür. Yapılan hesaplarda direkler arası açıklıkta 40 metreye çıkılarak istenen parıltı değerleri ve düzgünlük değerlerine ulaşılmıştır. Ana yollar için karşılıklı yerleştirilen armatürler trafik yoluna yönlendirilmiş, yaya yolu tarafına ise 5 metre yükseklikte aynı armatürün metal halide lambalı tipi yerleştirilmiştir. Böylelikle yol ve yaya alanları ışık rengi ile birbirinden ayrılırken trafik için istenen koşullar sağlanmıştır. Kompakt formu ve alüminyum gövdeli olması nedeniyle zorlu hava koşullarına yüksek dayanım gösteren armatür, özel faset reflektör sistemi sayesinde direk üzerine konsolsuz monte edilebilmekte, böylece rüzgar yükü karşısında dayanımı artmaktadır.

Meydan ve tarihi bina önü buluşma alanları ile sahil tarafı 5 metre direk üzerinde sekonder sistem Galaxsie dekoratif armatürler kullanılarak aydınlatılmıştır. Sistem ışık kaynağından dışbükey, parçalı ikincil alüminyum reflektöre yönlendirilen ışığın burada küçük parçacıklara bölündükten sonra istenen yüzeye yönlendirilmesi prensibine dayalıdır. Sistem sayesinde, parçalanan ışık kamaşmasız ve homojen bir aydınlatma sağlarken, uzaya kaçan ışığı en aza indirger. Ayrıca ışık kaynağının ve camın görünmeyişi armatürü Vandalizm etkilerinden uzak tutar.

Yeni Cami arkasında yer alan çarşı içi yollar ise yine 10 metre direk üzerinde DL500 tipi yol aydınlatma armatürleri ile aydınlatılmıştır. Direk üzerinde 5 metre yükseklikte yaya aksına yönlendirilen armatür ile tek direkte hem yol hem yaya aksı aydınlatması sağlanmıştır.

Eminönü Meydanı Yeni cami sahil tarafında yer alan İstanbul Ticaret Odası Binası bir avlu etrafında U şeklinde konumlanmış binalardan oluşmaktadır. Önceden Rekabet Kurulu’na ait olan binanın da İTO bünyesine dahil edilmesi sonrası bu binanın da aydınlatması yapılmıştır. Binanın aydınlatması, kurumsal prestij ve bölgedeki sembolik değeri açısından önem kazanmaktadır. Ticaret Odası ana girişi iki yanında direk üzerinde ve binaların çevrelediği avlu içinde aplik olarak Citylight dekoratif armatür kullanılarak görsel etki ve prestijin vurgulanması sağlanmıştır.

Ek binada her iki pencere aksında bir yer alan taşma kolonlar, geniş birer söve gibi kemerli pencereleri sarmaktadır. Ilık beyaz ışık rengi ile Metal Halide WDL lambalı Sicompact R1 Mini dar açılı projektörün ışığı uzağa atabilmesi özelliği kullanılarak düşeyde lineer aydınlatma sağlanmıştır. Böylece taşma kolonların öne çıkarılması sağlanmıştır. Çatı saçağını oluşturan silmeler bütünüyle ortaya çıkarılmış, cephe böylece noktalandırılmıştır. Bununla beraber taşma kolonlar arası, iki pencere aksı ortasına yerleştirilen Asimetrik Mini projektörle binanın ilk kat seviyesinde soğuk beyaz NDL ışık veren lambalar kullanılarak aydınlatılmıştır.

Aydınlatmada, tek renk ve malzemeden oluşması nedeniyle etkisi zayıf kalan cephe özelliklerinin vurgulanarak derinlik kazandırılması amaçlanmıştır. Geniş açılı asimetrik projektör ile dar açılı rotasyonel projektör bir arada kullanılarak cephede hareketlilik sağlanmasına çalışılmıştır. Ticaret Odası binası son katı seviyesindeki silmeler hizasından soğuk beyaz NDL ışık veren lambalı Sicompact asimetrik mini projektör kullanılarak son katın aydınlatılması farklılaştırılarak binadan kopartılmış, bitiş hissi güçlü bir şekilde verilmiştir.

Cephede hareketliliği sağlarken aynı zamanda cephe özelliklerini vurgulayan aydınlatma tasarımı sayesinde binanın, özellikle deniz tarafından algılanması güçlendirilmiş, siluetin içinde olması gerektiği şekilde yerini alması sağlanmıştır.

Proje katılımcıları

Aydınlatma tasarımı: Siteco Aydınlatma Kullanılan ürünler:

Ragıp Gümüşpala Caddesi: SQ200 direk tip yol armatürü Çarşı içi yollar: DL500 direk tip yol armatürü Yaya alanları - Meydan: Galaxsie sekonder direk tip armatür İTO çevresi ve avlu içi: Citylight dekoratif direk tip armatür İTO cephe aydınlatma: Sicompact asimetrik mini projektör ve Sicompact R1 mini rotasyonel projektör

PROJE Eminönü ve İstanbul Ticaret Odası

Dergide s. 49.