Sevgili okuyucular

Avustralya’da doğal ışığın sembolü olan ve insan tarafından üretilen ışığı artık kullanmayacaklar.

Akkor elektrik lambası, yani bildiğiniz ampulünüzün kullanımını yasaklama haberlerini duyduktan sonra şoku atlatmak için biraz zamana ihtiyacım oldu. Yapılan öneri ile ilgili yetersizliğe kızayım mı veya popülist siyasetçilerin aptalca görüşlerine güleyim mi, bilemedim. Tarih bize, popülist ve aptal tartışmaların bu tür yasaklar ve kanunlarla sonuçlandığını gösterdi. Her günümüzü bunlara karşı mücadele ile geçiriyoruz. Ancak burada hiç şüphe yok: bu tartışmanın zorluklarını göğüslemeli ve karşısında açık ve agresif bir duruşa sahip olmalıyız. Yapılan her şeye, “onlar ne yaptıklarını biliyorlar” diyerek güvenemeyiz.

Son aylarda gezegenimizin iklimi ile ilgili yayılan haklı panik havası, genel kullanımda olan servis lambaları hakkında en son tartışmaların ortaya çıkmasına neden oldu. Bazen, zavallı eski akkor elektrik lambasının varlığından daha çok, bu hararetli tartışmaların küresel ısınmayı artırmış olup olmadığını merak ediyorum. Evlerinizde akkor elektrik lambalarının kullanımını engelleyerek gezegeni koruyacağınızı düşünmek için nasıl yanlış bir bilgilendirmeye sahip olabilirsiniz? Sanki hangi siyasetçi, söylediğini gerçekten uygulamaya alıyor? Ve iklimimizin akıbetinin, akkor elektrik lambalarının kullanılmamasına bağlı olduğunu söylemeye başlayanlar ile genel tartışmanın ne kadar gülünç olduğu görülmüyor mu?

Sanayi için büyük bir an. Özellikle, modern aydınlatma teknolojisi alanında tüm uzmanlıkları ile kompakt flüoresan üretenler, açıkça satışlarını artırmak istediklerini belirtiyorlar. Ancak teknoloji veya yaşam kalitesine gelindiğinde size tüm hikayeyi anlatmıyorlar. Bugüne kadar üreticilerden hiçbirinin şunu dediğini duymadım: “Evet, enerji tasarrufu yapabiliriz, ancak bu yaşam kalitemizin düşeceği anlamına gelecektir ve insanlar olarak hem fiziksel ve hem psikolojik olarak bundan etkilenebiliriz”. Sektörün endişelendiği müşterileri değil, satışlarından elde edecekleri gelirler. O takdirde, bugünkü pazarda varolmayı sürdürmek istiyorsanız, gelecekten neden endişe edeceksiniz?!

Bunun cevabı sadece enerji tasarrufunda yatmıyor. CFC ampul kullanımının teknik olarak bakıldığında, garajdan sadece bir çekiç veya çivi almak gerekiyorsa veya bir şişe şarap için bodruma inip çıkacaksanız bir anlamı yok. Bu lambaları açıp kapatmanız size hiçbirşey sağlamayacak. Gerçekten banyolarımızda flüoresan ışığı altında banyo yapmak istiyor muyuz veya her güne donuk bir şekilde başlamak istiyor muyuz? Restoranlarda, kompakt flüoresan ışığının belirlediği atmosferi mi istiyoruz? Toplum, kendilerini neye bıraktıklarının farkında mı? Neden evlerimizden şömineleri kaldırmıyor ve bunların yerine aydınlık flüoresanlar veya samimi sarı sodyum lambaları kullanmıyoruz?! Işık kalitesi için baz alınan teknik tartışmalara bir son vermeliyiz.

Yaşam kalitemizin altını oymaya başlamadan önce belki gerçekten enerji tüketenlerden kurtulmalıyız veya bunları düzeltmeliyiz. Her ziyaret ettiğim şehir veya kasabada kamusal aydınlatma sistemleri görüyorum. Eski ve yenileri yılın 365 günü 24 saat süreyle yanıyorlar. Bunların gün içinde kapatılması kalitenin düşmesi anlamına gelmez. Sonuç olarak hepimiz biliyoruz ki, gün ışığı en iyi ışıktır.

Binlerce yıl önce yaptığımız gibi mimaride gün ışığının doğru kullanımına geri dönmek çok daha anlamlı. Günümüz modern mimarları, minimalist tasarımları ve açık hatları geliştiriyorlar ve bir binanın inşaası esnasında tasarım ve tarz unsurlarına odaklanıyor, bayağıca, doğa ve insana bir cevap olacak mimarinin arkasındaki gerçek fikri önemsemiyorlar. Yolda yürürken birçok modern yeni konutları görüyorum. Bu yapıların çatıları düz ve dar pencere bantları yalın bina yüzeylerine dilim biçimli yerleştirilmiş. Bu binaların içeriden nasıl olduklarını merak ediyorum. Acaba gün boyunca ışık yakmak gerekiyor mu? Modern mimari bu mu? Bu nasıl bir eğitim programıdır ki, mimarları birer sanatçı olarak yetiştirme çabasında ancak insanlığın (gün) ışığına olan ihtiyacını görmemezlikten geliyor?

Işığın etkileri konusunda araştırmalar umutsuzluk verecek ölçüde az. Genel siyasi kararlar alınmadan önce, ışığın insan davranışlarını ve duygularını nasıl etkilediği konusunda, bilimsel esaslara dayanan bilgilere ihtiyacımız var. Hemen tepki göstermezsek, Avustralya adasal bir çözüm olarak kalmayacaktır ve bu girişim hepimizi bir spam bilgisi gibi gölgeleyecektir. Galaksiler arası gerçek siyasi bir kirlilik gibi.

Joachim Ritter Professional Lighting Design Editörü

Dergide s. 6.