Değerli Okuyucular
İyi aydınlatma tasarımı nedir ve biz bu tasarımı nasıl kullanırız?
Bir ışık düzeni karşısında, bunun kaliteli bir aydınlatma tasarımı mı yoksa teknik bir ışık planlaması mı olduğunu nereden anlayacağınızı hiç düşündünüz mü? Acaba buradaki ışık iyi mi, kötü mü? Bir ışığın kalitesini anlamamızı ve tanımlamamızı sağlayan faktörler nelerdir?
Eğer böyle bir durum varsa, sizi önce hayal kırıklığına uğratacağım: Aydınlatma tasarımı, ışık planlamasına tezat değildir ve bunun tam tersi olarak da kötü ışığın karşıtı demek de değildir. Aydınlatma tasarımı, bir ışık düzeni için olması gereken planlama sürecinin ana yapısıdır, aydınlatmada bütün ileri sürülen etmenleri dikkate alarak bulunan çözümün sorgulanmasıdır. Bu etmenler, kesin ve öncelikli olarak insanların taleplerine ve algılamalarına yönelik olmalıdır. Doğaldır ki gerektiğinden fazla teknik talepler olmadıkça önemlidir bu etmenler.
Aydınlatma tasarımı dediğimiz olgu, her zaman sayı ve standartlar tanımlamasından daha karışık ve kapsamlıdır. Bu dediklerimiz şu iki örnekle açıklanabilir: İlki normal hayatta her gün karşılaşılabilecek bir durumdur. Bir ayakkabıcı dükkanında, müşteri olarak tezgahın önünde dururken, sarkıt lambalardan gelen ışık gözlerimi kamaştırmıştı. Tezgahtar bayana bu durumdan söz ettiğimde, bana benim boyumun çok uzun olduğunu ve bu duruma boyumun neden olabileceğini söyledi. Ayrıca ona göre yapılan aydınlatma kesinlikle standartlara uygundu. O an kendimi, 1.90 metre boyumla anormal, standartlara uymayan, talihsiz bir kişi olarak hissettim. Anormalliği ve standartları kim belirliyordu acaba?
İkinci örnek ise bu sayımızda yer verdiğimiz proje çalışmasıdır. Enric Miralles ve Benedetta Tagliabue’nin Edinburg’taki yeni İskoçya Parlamento Binası hem ışık bakımından karmaşık bir yapıya sahip, hem de son derece fazla sembol yüklüdür. Organik ve ışık tekniği bakımından anlaşılması son derece zor olan sadece mimarisi değildir, TV’den yayınlanan toplantılarda bile talep edildiği üzere aydınlatma planlamacıları çok kapsamlı çalışmalar yapmaktaydılar. Bu projedeki aydınlatma tasarımı, basit görünümünün yanında bütün karmaşık, insani ve diğer teknik talepleri karşılaması, ayrıca mimari dile uygunluğu ve onu desteklemesi, son olarak da planlanan masrafları aşmaması nedeniyle son derece mükemmeldi. Bizim için önemli olan yanı da - ki PLD’yi diğer dergilerden farklı kılan özellik de budur zaten- en sonunda analitik öğelere ve bir değerlendirmeye ve de gerçeklerin irdelenmesine bağlı sonuçlara götüren bir araştırma ve projenin tasarım sürecinin varlığıdır. Tarihi varlığı, acele ve araştırılmayan yayınlarda belirtildiği gibi 1500’de değil, yaklaşık 150 yıl sonraya 1650 yılına dayanmaktadır. Aydınlatma tasarımı kavramı için böyle bir gerçek, büyük bir farkı kapatır ki zaten ışık tekniği planlamasında bunun bir önemi yoktur.
Aydınlatma tasarımının tanımlaması mutlaka iyi ışık demek de değildir. Planlamacılar ışık tasarımı sanatını çok iyi bilmeli ve bunu yapacak şekilde yetişmiş olmalıdırlar. Fakat iyi bir insani ışık sonucuna ulaşabilmek için, tasarım sürecinin başlangıcında kavramsal düşünmeye ayrılan zaman nedeniyle aydınlatma tasarımıyla yapılan işler, algılama psikolojisi ile ilgili anlayışı içinde barındırmayan teknik planlamalara karşı her zaman üstünlük sağlamaktadır.
Bu dergi ile buna inanınız.
Joachim Ritter Professional Lighting Design Editörü
Dergide s. 6.