Çiçeğin gücü

Plaza Norte Alışveriş Merkezi, Lima – Peru

Bu yazıda
Plaza Norte’de yürüyüş alanı üzerinde mavi ışıklı çiçekler.
Plaza Norte’de yürüyüş alanı üzerinde mavi ışıklı çiçekler.

Işıklı bahçe – modern ve dinamik bir çayır.

Çiçeğin gücü ifadesi 60’lı yılların sonları ve 70’lerin başlarına ait ve hippi hareketinin yaşam duygularını açıklıyor. Zamanın emperyalizmi ve özellikle Vietnam savaşına karşı yapılan barış dolu demonstrasyonlarda çiçek pasif direncin ve şiddetsizliğin sembolü olarak kullanıldı. Genelde insanlar doğum günleri, evlilik yıl dönümleri ve hatta cenaze törenlerinde çiçek alırlar. Bazı insanlar farklı çiçeklerin belli anlamları olduğuna inanırlar. Peki, çiçeklerin aslında ne tür bir gücü veya üzerimizde etkisi var? Bizi daha mutlu yapıyorlar mı?

Çiçekler bize dokunur, bize neşe verir. Çiçek biçimli lamba olarak ve aktif renk veya biçim değiştirerek ve hatta hareket ederek dahi bize neşe ve romantizm katabilirler. Peru başkenti Lima’nın en büyük alışveriş merkezi Plaza Norte’de yer alan enstalasyon “Light Garden” (Işık Bahçesi) çiçek konusunu ışıkla işliyor. Tutarlı bir uygulama, çünkü Plaza Norte’nin logosu çok basit ancak bir o kadar çekici renkli bir çiçek.

Plaza Norte 2009 yılında hizmete girdi. Alışveriş merkezi sadece birkaç km uzaklıkta olan Mega Plaza Norte’nin iki katı büyüklüğünde. Plaza Norte’de büyük bir süper market, büyük bir mobilya evi, yaklaşık 200 kadar farklı tasarım outlet butiği ve marka mağazaları, restoranlar, sinema, bir diskotek, bir casino ve 100 otobüs şirketini alacak kapasitede bir otobüs garı ve de büyük bir otomobil show room’unu barındırıyor. Alışveriş burada bir yaşam duygusu ve tüketim tatmini.

Ancak alışveriş ile ilgili deneyim burada bir adım daha ileri taşınmak istendi. Kullanım olanaklarını artırmak ve de insanların alışveriş merkezlerinde geçirdikleri zamanı büyüleyici ve heyecan verici bir hale getirmek için yapının sahipleri, tasarımcı Nicholas Cheung ve Claudi’yi görevlendi. Onların çalışmaları sanat, teknoloji ve mimariyi birbirine bağlıyor ve mekanları ışık ile resimsel bir şekilde tasarlamak için ışığı kullanıyorlar. Bazen ortak deneyimler yaratmak için etkileşim olanağını ekliyorlar. Tasarımcı olarak Paz ve Cheung, projelerinde kullanabilecekleri sürekli yeni teknolojiler ve olanaklar arıyorlar. Geliştirdikleri inovatif tasarım projeleri sayesinde en yeni teknolojileri enerji verimliliği ile kombine ediyorlar. Aydınlatma yaklaşımlarının merkezinde ise her yaş grubundaki insanlarda duygusal tepkiler yaratacak ışık ve ışık efektleri yer alıyor.

Işıklı bahçenin alışveriş merkezinin üst katından görünümü.
Işıklı bahçenin alışveriş merkezinin üst katından görünümü.

Aydınlatma tasarımcılarının fantazisi yapı sahibinin vermiş olduğu ön bilgiler ile iyice gelişti. Hemen, yapı sahibinin alışveriş merkezi için çok özel bir şey geliştirme beklentisini karşılamaya başladılar. İlk fikirlerinden gerçek bir proje ortaya çıktı. Tasarım ekibi ilk olarak bir çiçek fikrinden yola çıkarak ışık, ses ve deneyim efektlerinden interaktif bir peyzaj oluşturdular. Bu peyzaj büyümüş bir ışık bahçesine götürüyordu.

“Aslında hepimiz daha çocuğuz” sloganından yola çıkan tasarımcılar çocuk kitapları ve hikayelerden ilham aldılar: Lewis Carrol (Alice Harikalar Diyarında), Hans Christian Anderson (Kralın yeni kıyafetleri gibi masallar) ve J.M. Barry (Peter Pan). Bu fikir ile birlikte Plaza Norte’nin kullanıcılarını başka büyüleyici bir boyuta götürecek yoğun kullanılacak kamusal bir mekanda bir deneyimleme dünyası yaratma fikri ortaya çıktı. Aynı zamanda ziyaretçiler ışığa dokunduklarında çiçekler gibi kendilerini de açarak anonim olmanın dışına çıkacaklardı. Herkes kendisini ve diğerlerini izleyebilecek, ilham alıp almadığını görecek, duyguları (yeniden) keşfedecek ve kendi çocukluğundaki fantazilerini hatırlayacaktı. Tasarımcılar şöyle ifade ediyor: “Bu projeleri her zaman bir çocuğun gözünden bakarak geliştirdik. Çünkü raslantısallık yaşlandıkça zorunlu bir şekilde kayboluyor.

Yetişkin olarak artık bunları hissedemiyoruz. Bu tarz fantezi çevreleri oluştururken hedefimiz, büyüleyici olanı jenerasyonlara dağıtmak. Bunu yaparken çocuklar, oyuncul bir sezgi ile ebeveynlerini, kendilerini bu ortama kaptırmaya ve birlikte keyif almaya, çocukluklarında olduğu gibi kaygısızca oyunun içinde olmaya teşvik ediyor.”

Aydınlatma tasarımının heyecan verici ve bir o kadar merkezi düşüncesi insanları mutlu kılmak. Belki de her zaman bunu bu şekilde ifade etmiyoruz. Genelde, örneğin iş hayatında olduğu gibi bunu nötr olarak kendini rahat hissetme olarak tarif ediyoruz. Mutlu olmak belki biraz fazla olabilir, çünkü eğer çalışanlar bu zaman için ücret alıyorsa işverenin kurallarında mutlu olma talebi bulunmaz. Ama şunu söyleyebiliriz ki, mutlu insanlar çok daha verimlidir. O zaman utanmak yerine aydınlatma tasarımının görevini neden açıkça söyleyemiyoruz?

Yine de konumuz olan, Lima’daki alışveriş merkezine geri dönelim. Eğer insan olarak alışveriş yapıyorsak, bundan keyif de alabilmeliyiz. Aslında alışveriş mağazalarında olan parfüm, her yıl yeni bir cep telefonu, moda ayakkabıları ve gözlük gibi çoğu şeye var olmak için ihtiyacımız yok. Hele ki anneler moda konularında kendini kaybettiğinde bu durum çocuklar için hiç de eğlenceli olmuyor.

Kısa ve öz: İster çocuk isterse yetişkin, orada bulunmak isteyenler için ilave bir deneyimleme faktörü belli bir alışveriş merkezinde karar verme dürtüsünü sağlıyor ise bu çok işe yarar. Bu dürtü tüketime yönelik bir alışveriş manipülasyonu veya destekleyici bir tedbir olabilir. Herkes kendisi bunun kararını verecektir. Bir kuruluşun bunu finansal olarak karşılayıp karşılayamayacağı önemlidir.

Ziyaretçiyle etkileşen pembe renkli ışık çiçekleri.
Ziyaretçiyle etkileşen pembe renkli ışık çiçekleri.
Mor ve beyaz çiçeklerin zemindeki ışık desenleri.
Mor ve beyaz çiçeklerin zemindeki ışık desenleri.
Ziyaretçinin hareketine tepki veren yeşil ve mor ışık.
Ziyaretçinin hareketine tepki veren yeşil ve mor ışık.
Etkileşim sırasında yeşil ışıkla aydınlatılan çiçekler.
Etkileşim sırasında yeşil ışıkla aydınlatılan çiçekler.
Elektrik ağı.
Elektrik ağı.
Veri ağı.
Veri ağı.
Video ağı.
Video ağı.
Tor ağı.
Tor ağı.

Light Garden projesi, sarkan çiçekler, zemine projekte edilen çiçek yaprakları ve sürreal tınıların oyuncul bir kombinasyonu. Uygulama mekan içinde üç farklı ışık efektini kapsıyor. Çiçek şekilli otuz farklı büyüklükteki ışık kalıpları ana salonda tavandan aşağı doğru asılmış. On adet yüksek kapasiteli Gobo projektörü, tavana büyük formatlı çiçek desenleri projekte ediyor ve toplam 150 adet çiçek ve yaprak görüntüsü Plaza Norte’nin zeminine veriliyor. Cam duvarlardaki ve mermer zemindeki yansımalar ile bu öğeler çiçekli kalaydoskopik bir görüntü oluşturuyor.

Çiçek şekilli ışık desenleri, bir çiçeğin yaprağı görüntüsünü veren beş ışık kutucuğundan oluşuyor. Her bir kutuda RGBW LED’leri yer alıyor. LED’ler hafif ışık renkleri oluşturacak şekilde programlanabiliyor. Özel olarak geliştirilen LED Gobo projektörleri her bir çiçeğin ortasına yerleştiriliyor ve zemine beyaz çiçek yaprakları görüntüsü veriyor. Gobo projektörleri interaktif ve kamera izleme özelliği ile ayrı ayrı kumanda edilebiliyor.

Çocuklar bu ortamı tamamen normal ve doğal olarak görüyor. Burası kafalarındaki bir fantezi dünyasına benziyor. İçgüdüleri ile bu büyüleyici ve gizemli görüntüyü keşfediyorlar ve yetişkinlerde oyunun içinde yer alma duygusu yaratıyorlar. Bu alandan geçenler çiçeklere bakıyor ve onlar da oyunun içine kendilerini bırakıyorlar. Serbestçe çiçekten çiçeğe geçiyor, atlıyor ve hatta üzerinde dans ediyorlar. Uygulamanın karmaşık interaktif teknolojisi tamamen arka planda kalıyor ve interaktif, ışık ve ses ile girift bir yapıda oluşturulan oyunlar büyük ve unutulmaz sosyal bir deneyim sunuyor.

Çok kanallı ses sistemi on adet hoparlörden oluşuyor. Hoparlörler her bir interaksiyon hareketinde sesin yerini belirleyecek şekilde çalışıyor. Ses tonları da üç katmanda geliştirilmiş: Doğanın sesleri ile interaktif, bir müzik enstrümanından çıkan ve bir melodiyi oluşturan sesler. Bunlar bir bas bileşeni ile karışıyor ve eşsiz bir kompozisyon ortaya çıkıyor.

Işık yönetimi ile her bir çiçek ve yaprağı ayrı ayrı kumanda edilebiliyor.
Işık yönetimi ile her bir çiçek ve yaprağı ayrı ayrı kumanda edilebiliyor.
Projektörlerin konumları. 1: Media Luna Meydanı. 2: Beton taşıyıcı. 3: Çelik halat. 4: Taş duvar.
Projektörlerin konumları. 1: Media Luna Meydanı. 2: Beton taşıyıcı. 3: Çelik halat. 4: Taş duvar.
Kumanda şeması. Kamera, E:CUE, Butler DMX, projektör ve hoparlör bağlantıları.
Kumanda şeması. Kamera, E:CUE, Butler DMX, projektör ve hoparlör bağlantıları.
İnteraktif ışık ve ses kumandasının yapısı ve yerleşimi.
İnteraktif ışık ve ses kumandasının yapısı ve yerleşimi.

Paz ve Cheung ışık ve ses efektleri ile altı farklı şov tasarladı. İnteraktif oyunlar, mekandaki insanların sayısına zeki bir şekilde tepki verecek şekilde programlandı:

  • Dönme deneyimi: Çocuklar değişen bir bilinç durumunu deneyimlemek için sezgilerine göre dönüyorlar. Buradaki ana fikir merak uyandırmaktı. Her yaş grubundan insanın, tanımadıkları veya alışık olmadıkları bir mekana girdiklerinde farklı algı etkilerini keşfetme isteğini yaratmaktı. Dönen çiçek yaprakları ve çiçekler mekanı şenlendiriyor ve interaktif sesler üzerinde birlikte dönmeye davet eden bir çiçek tarlasını andırıyor.
  • Zıplama deneyimi: Nilüferlere dolu bir göletin üzerinden parmak uçlarınızda geçtiğinizi ve suyun ayaklarınızın altında hafifçe şıkırdadığını hayal edin. İnsanlar suyun üzerinde süzülüyor veya yürüyor etkisi yaratılıyor. Nilüferlere dokunulduğunda ise çiçekler açıyor.
  • Büyüyen bahçe: “Aktör” bir çiçekten diğerine geçen ve çiçekleri açtırmak için üzerine sihirli tozlar saçan bir periye dönüşüyor. Birlikte renkli çiçeklerden oluşan bir bahçeyi teşkil ediyorlar. Sihirli kolaj serisinden geçen yolculukta kuş sesleri eşlik ediyor.
  • Işıktan yol: İnsanlar mekanda hareket ettikçe arkalarında ışıktan yol izleri bırakıyor. Bir flüt sesi duyuluyor ve zemindeki çiçek desenleri yukarı yükseliyor ve çiçeklerden oluşan bir tavan oluşturuyor.
  • Utangaç çiçek yaprakları: En küçük dokunma ile çiçek yaprakları tamamen kaybolana kadar ufalıyor. Ancak bir o kadar gizemli bir şekilde tekrar geri dönüyorlar ve kaybolmalarına neden olan kişinin arkasında tekrar beliriyorlar.
  • Çiçek yapraklarından oluşan konfeti: Mekan renkli çiçek yapraklarından oluşan bir mozaiğe dönüşüyor. Tüm renkler büyüleyici bir şekilde toplanıyor ve birlikte beyaz bir çiçeğe dönüşüyor. Muhteşem kaos barışçıl bir sakinlik adasına dönüşüyor. Tüm bu nefes kesen, gerçekmiş duygusu yaratan efektler interaktif bir bilgisayar ve bir DMX kumandası üzerinden yönetiliyor. Bunlar izleme kameraları ile bağlantılı çalışıyor ve kumanda verilerini doğrudan çiçek şekilli parçalara ve çok kanal sesleri ise ses sistemine yönlendiriyor. İnteraktif sensörlü otuz kamera, mekandaki insan sayısına göre farklı karmaşıklıkta tepkilerin oluşmasını sağlıyor. Bizim zamanımıza, sanal ve maddi dünyaların içiçe girdiği süreçler hakim. Yaşamımızın tüm alanında “akıllı” ve interaktif öğeler çevremizi kaplıyor. Çoğu pragmatik ve mantıksal veya denetim sistemleri ile bağlantılı. Claudia Paz ve Nick Cheung yapılandırılmış çevreye entegre edilmiş olan çok daha fazla interaktif öğenin olabileceğini ve insanların bulundukları kentleri yeni ve modern sosyal mekanlar olarak deneyebileceklerini hayal ediyorlar. Kamusal alanda ilham verici ışık sanatı uygulamaları her toplum katmanından insanı bir araya getirebilir. İster alışveriş müptelaları ister bir aile gezintisi olarak alışveriş mekanlarına gidiliyor olsun, çiçeğin gücü Plaza Norte’de gün boyunca veya bir saatliğine görülebilir. Herkes aslında ne kadar genç kaldığını ve kamusal alanı başkaları ile paylaşmaya ne kadar açık olduğunu deneyimleyebilir.

Uygulanan ürünler

Astera LED

DMX control: e:cue/Osram

Zemindeki çiçek yapraklarının görüntüsü çok net.
Zemindeki çiçek yapraklarının görüntüsü çok net.
Alışveriş merkezinin koridorunda asılı mavi ışık çiçekleri.
Alışveriş merkezinin koridorunda asılı mavi ışık çiçekleri.

Çiçek kesiti ve parça listesi

  1. Ortalama çap
  2. Armatür ve aksesuarların montajı için koni biçimli silindir
  3. Armatür ve aksesuarların montajı için alüminyumdan yapılmış çiçek orta gövdesi
  4. Çiçek yaprağı-üstü, hareketsiz parça
  5. Sarkaç montajı için taşıyıcı
  6. Çiçeğin orta gövdesinin etrafına monte edilen farklı yüksekliklere sahip yapraklar
  7. Polikarbonat, opal
  8. Alüminyum gövde
  9. Alüminyumdan yapılmış çiçek yaprağı üst kısmı
  10. Sarkaç montajı için taşıyıcı (conta)
  11. Armatür ve aksesuarların montajı için koni biçimli silindir
  12. Çiçeğin orta gövdesinin etrafına monte edilen farklı yükseklikli çiçek yaprakları (15mm ile 30mm arasında)
  13. Polikarbonat, opal
  14. Armatür ve aksesuarların montajı için koni biçimli silindir
Numaralı çiçek kesiti, montaj parçaları ve parça şeması.
Numaralı çiçek kesiti, montaj parçaları ve parça şeması.
Işıklı bahçede kırmızı ve mor çiçekler.
Işıklı bahçede kırmızı ve mor çiçekler.

Dergide s. 42–49.

PLD Türkiye, sayı 57 (PDF)

Proje künyesi

İşveren
Corporacion EW
Tasarım
Claudia Paz, Nicholas Cheung, Cesar Castro, Neil Spragg / Future Sound Design
Sanatçı
Nicholas Cheung, Claudia Paz
Armatür montaj ekibi
Arquileds
Yüklenici
MAS Contratistas Generales
Aydınlatma otomasyonu
Chris Plant / Colour Burst, Ruby Rubestahl
Konum
Lima, Peru