Mavi renkli sahil otları

Niendorf Sahil Şeridi, Timmendorfer Strand – Almanya

Bu yazıda

Sert denizlere yönelik organik ışık planlaması. Sahil şeridinde gezi alanlarının aydınlatmasını yapmak meşakkatli bir iştir. Aslında kolay görünür. Ancak bir tarafta yerin kendine özgü atmosferi diğer tarafta verilmesi istenilen tatil ambiyansı, bu tür alanlara uygun bir aydınlatma çözümünün maalesef kataloglarda yer almadığını gösterir. Bu nedenle özel bir tasarım, „özel bir fikir” gerektirir.

Niendorf kıyısındaki yeni yürüyüş yolu ve sahil aydınlatması.
Niendorf kıyısındaki yeni yürüyüş yolu ve sahil aydınlatması.
Baltık kıyısında hasır kumsal koltukları.
Baltık kıyısında hasır kumsal koltukları.
Sahil otlarını andıran armatürlerin gün batımındaki görünümü.
Sahil otlarını andıran armatürlerin gün batımındaki görünümü.

Baltık Denizi’nin Almanya’ya bakan tarafı, hava açısından, birçok başka sıcak tatil yerlerinde olduğu gibi yüksek derecelere ve nem oranına sahip bir bölge olarak bilinmez. Deniz kenarına gelenler, bakir kalmış tabiatı ve zaman zaman denizin sert görüntüsünü izlemeyi tercih edenlerdir. Onlar gece yerine daha çok gündüzün tadını çıkartır. Timmendorf sahil şeridinin küçük yerleşimlerinden biri olan Niendorf da bu tür yerlerden biri.

2011 yılında Timmendorf sahil belediyesi; Niendorf yerleşiminin kür idaresi ile merkezi turistik alanların ve bunlarla bağlantılı olan eski Niendorf sahil gezi şeridinin, yeniden tasarlanmasına karar verdi. Alanları daha çekici hale getirmek için çalışmalar kapsamında; yeni, inovatif, çevre dostu bir ışık konseptinin çalışılması ve böylece Almanya’nın Baltık Denizi’ne bakan kısmının daha çok tercih edilen bir seyahat noktası haline getirilmesi hedeflendi. Hernekadar Niendorf, Timmendorf Sahil Belediyesi’nin kontrolünde olsa da konsept bütünü içinde kendi kimliğini yansıtmak istiyor. Internet üzerinde Niendorf, çocuklu aileler ve sakin, yerleşik, deniz ortamında bir tatil geçirmek isteyen turistlere yönelik bir tatil beldesi olarak tanıtılıyor. Diğer taraftan bölge; paraşütçüler, outdoor sporcuları için bir cennet olarak kabul ediliyor. Işık konsepti tüm bu durumları kapsıyor ve sahildeki gezinti alanına yönelik en uygun fikri yaratma isteğini karşılıyor. Konsept alanları kullananların ihtiyaçlarını da sağlıyor. Yeni konsept sayesinde Niendorf, kalıcı ışık konsepti ile artık çevre dostu toplulukların öncüsü olarak kabul ediliyor.

Konsept „Bir nebze ışık - Niendorf ışık peyzajı” başlığını taşıyor ve Peyzaj Mimarları Klapper & Niethardt Partnerschaftsgesellschaft’ın peyzaj mimarisi tasarımına uyum sağlıyor. Yeni tasarlanan sahil şeridi, sınırları belli ışık alanlarına bölünmüş: Sahil yolunun trafiğe açık alanı, yaya ve bisikletlilere ayrılmış gezi şeridi, merkezi etkinlik alanı olarak kullanılan „Niendorf Deniz Balkonu” meydanı ve kamusal alan olarak öncelikle tercih edilen kumsal.

Aydınlatılan bölgeler, her bir alanın görsel olarak daha öne çıkmasını sağlamak ve yön bulmayı kolaylaştırmak için işlevlerine göre belli ışık renklerine sahip. Bu şekilde Niendorf sahili boyunca özel bir ışık atmosferi oluşturulmuş. Bu bölgeler; beldenin gece görüntüsüne kimlik kazandırıyor. Dalganın, peyzaj mimarisi konsepti içindeki yerine karşılık ışık, organik bir dalga biçimi ile sahil şeridinde yaratıcı bir düzen oluşturuyor. Su yükselmesinden korumak için oluşturulan duvar boyunca yerleştirilen armatürlerle, zeminde ve meydana doğru ilerleyen bir dalganın görüntüsü yaratılıyor. Işıkla oluşturulan dalganın meydanda toplandığı nokta Niendorf için özel olarak geliştirilen, otun Latince karşılığı „Poa” ismi ile „Poa Lumina” LED armatürleriyle destekleniyor.

Sahile gelenlerin kafalarının üzerinde rüzgarın etkisiyle hareket etmek isteyen armatürler aynı zamanda donmuş hissi uyandırıyorlar. Sanki hava durumuna göre ayak uyduruyor gibiler. Bazen denizden gelen hafif havanın etkisi ile narin bir kum otu gibi bazen de sert kuzey rüzgarına direnen dayanıklı bir bitki izlenimi veriyorlar. Tasarımlarının ilhamını tam da doğanın bu oyunundan alan Studio DL, sahil şeridini heyecan verici bir şekilde „vahşileştirdi” ve dalgaların dinamiğini her tür hava şartına dayanıklı bir armatür şeklinde öne çıkarttı. Tasarım hem kentsel hem orijinal, hem zarif hem de heybetli bir şekilde deniz kenarı peyzajına uygun ve kum üzerinde yetişen otları andırıyor.

Niendorf aydınlatma planı. Yürüyüş yolu 3000 K. Strandstraße 4000 K. Meydan 2700–3000 K. Plaj 6500 K.
Niendorf aydınlatma planı. Yürüyüş yolu 3000 K. Strandstraße 4000 K. Meydan 2700–3000 K. Plaj 6500 K.

Tüm bunlar olurken deniz kenarında gezinti yapanlar, günün o saatini kendisine model alan, özellikle akşamları ışıldayan ot biçimli armatürler ile ay ışığının, deniz kenarında yeniden yorumlanırken görülmeye değer bir ışık oyuna şahit oluyorlar. İster hafif dalgalarla veya kabarmış denizle, armatürler kollarını uzaklara doğru açıyor ve kumsalı, denizin oluşturduğu köpüklerle uyumlu bir şekilde aydınlatıyor.

Deniz balkonu „Niendorf Sahnesi”ne dönüşüyor. Sahne üzerinde olağan dışı otlar; Niendorf’un simgesi haline geliyor ve belde sınırlarının ötesine etki yaratıyor. Her biri 16 m olan dört büyük armatürle mekanın yeni ve güçlü hakimleri. Denizden gelenler çok uzaktan bu cisimleri görebiliyor. Planlama ofisi Studio DL’in proje raporunda „Eşsiz ışık direkleri bir tür Niendorf heykeli niteliğinde, aynı zamanda işlevselliği olan bir ışık sanatı. Tasarım açısından doğru olsa da bu açıklamada ışık sanatı ifadesi pek uymuyor. Çalışma ne armatür sanatı kategorisine uyuyor ne ışık efektleri, sanatsal bir fikre dayanıyor. Proje sadece çok mükemmel bir şekilde tasarlanmış ve uygulanmış. Bu da planlama ofisinin çalışma kalitesini gözler önüne seriyor. Aslında planlama kalitesi genelde yüksek olmalı. Öne sürülen ışık sanatı tartışması öne çıkmamalı. Bu da sadece bir dip not.

Aydınlatma direklerinin biçimine ilham veren kıyı bitkileri ve tasarım eskizleri.
Aydınlatma direklerinin biçimine ilham veren kıyı bitkileri ve tasarım eskizleri.

Direk tasarımının gelişim aşamaları. Olağan dışı ve ödüllü direklerin tasarımı bilinçli olarak kumsalda yetişen bitki örtüsünü anımsatıyor. Denizden gelen rüzgarla sürekli bir hareket içinde olan kumsal otunun silüeti, en küçük boyutla çizildi ve bir üç boyutlu görüntüleme ortamında istenilen hareket kapasitesine kadar küçültüldü. Bu şekilde en son olarak uygulamaya alınan armatür direği, aynı zamanda dayanıklılık ve hareket duygusunu oluşturuyor.

Organik biçimli sahil direklerinin üç boyutlu tasarımı.
Organik biçimli sahil direklerinin üç boyutlu tasarımı.
Birlikte tasarlanan plaj ve Deniz Balkonu’nda farklı ışık renkleri.
Birlikte tasarlanan plaj ve Deniz Balkonu’nda farklı ışık renkleri.

Dalganın peyzaj mimarisi konsepti içinde yerine karşılık ışık, organik bir dalga biçimi ile sahil şeridinde yaratıcı bir düzen oluşturuyor. Özel olan, 16 m yüksekliğe sahip direklerde iki ışık renginin kullanılması. Kumsal için canlandırıcı soğuk beyaz ve deniz balkonu için rahatlatıcı sıcak beyaz renkler kullanılıyor.

Özellikle görülmeye değer olan aydınlatma, sahilde „Mavi Saat” olarak anılan aydınlatma. Niendorf’ta „Bir nebze ışık” konsepti çerçevesinde etkisi uzaktan algılanan ve ay ışığında kalmış bir peyzajı andıran ilk aydınlatılmış kumsal oluşturuldu. Aydınlatılan kumsalda günışığının kıyıda suni olarak devam ettirilmesi amaçlanmadı. Burada ekolojik ve ekonomik unsurlar öne çıkartıldı. Uygulamaya alınan aydınlatma, özellikle enerji tasarruflu LED teknolojisine dayanıyor. Bunun yanı sıra kumsalın aydınlığı bir kumanda sistemi ile kontrol ediliyor. Akşam karanlığından tamamen gece karanlığına kadar süren yaklaşık iki saatlik bir geçiş süresi var. Sonra ışık, kumsalda sadece bir parıltı görülene kadar düşürülüyor. Gece yarısı ise sistem tamamen kapatılıyor. Hafif aydınlatma ile akşam saatlerinin de ötesinde kumsalda oyunlar düzenlenebiliyor, spor yapılabiliyor ve etkinlikler yer alabiliyor.

Armatür direkleri, yüksek ısı altında eğim verilen ve uçlara doğru incelen galvanizli çelik borulardan oluşuyor. Paslanmaz çelikten yapılmış topraklama teli ile oluşturulan özel şimşek koruması yer altından paratoner görevi yapıyor ve konstrüksiyonu güvenlik açısından da bir bütün haline getiriyor. Işık tekniği, direklerin üst üçte bir alanında yer alıyor ve tamamen bu aydınlatma projesi için tasarlanan yüksek verimli LED modüllerinden oluşuyor. Direklerin yüksekliği ile modüllere yerleştirilen özel lensler, meydanın; serpme ışık yaratmadan, kamaşma yapmaksızın, yumuşak ve eşit bir şekilde aydınlatılmasını sağlıyor. Niendorf’un deniz suyu kapalı havuzu ile „Haus des Kurgastes” (Kür Konuk Evi) arasına toplam 24 armatür yerleştirilmiş: 18’i 6,5 m’ye sahip, iki tanesi ise 10,6 m yüksekliğinde ve dört adedinin yüksekliği 16 m. Promenad’ın merkez ve en önemli meydanı için kum otunun organik gelişme şeklini simgeleyen iki üçlü grup ön görüldü. LED teknolojisi sayesinde armatürler kademesiz olarak dim edilebiliyor. Bu arada daha düşük bir enerji tüketimi sağlamak için günlük kullanımda armatürlerin performansının %60’a ve geceleri %40’a düşürülmesi gerekiyor. Aydınlatma şartları %60’lık dim işlemi ile yine de tam sağlanıyor. Özel etkinliklerde aydınlatma gücü %100’e ayarlanabilir ve etkinliklerin özelliği ışık tekniği ile öne çıkartılabilir. İkinci bakışta öne çıkan bir diğer konu ise, yüksek direklere monte edilen ve birbirinden ayrı olarak kumanda edilebilen farklı iki ışık rengi. Kumun renklerine uygun olarak 6000K’lik soğuk ve canlandırıcı soğuk beyaz renk kullanıldı. Bunlar ise meydanda 3000K’lik sıcak beyaz ortam yaratıyor, zaman geçirmeye davet ediyor.

Böylece kullanıma bağlı olarak birbirinden farklı olan ve peyzaj mimarisinin tasarımı açısını öne çıkartan iki ışıklı bir alan oluşuyor. AB ve LUCI (Lighting Urban Communicty International) kalıcı ışık konseptlerinin geliştirilmesini zorluyor ve aydınlatma sektöründe de bu konuda bilinçlenme sağlamak istiyorlar. Talep edilen kalıcılık, sadece ekonomik unsurlar değil, yerel durumlara bağlı bireysel çözümlerin de geliştirilmesini kapsıyor. Niendorf’un „Poa Lumina” konsepti bu hedefler ile uyumlu. Bu tür armatürlerin kullanımına yönelik önemli argümanlar mevcut ve yerel siyasi dernekleri, çoklu yatırımlara teşvik etti. Bunlar haşere dostu, çevre yapılara ışık yayımı düşük ve malzeme ve atık maliyetlerinden tasarruf sağlıyorlar.

Farklı merciler ve ayrıca bölgeye gelen ziyaretçiler gelecekte bu faktörlerin sağlanmasını talep edecekler. Meydanda yer alan 16 m yükseklikteki direkler çevre dostu. Birçok küçük direğin yerini alıyor ve yine de eşit bir aydınlatma sağlıyorlar. 24 Poa Lumina armatürü hiçbir problem çıkarmadan aydınlatma işlevlerini yerine getiriyor. Daha düşük yükseklikli geleneksel armatürler için 40 ile 50 adet direğinin kullanılması gerekirdi. Yeni konsept sayesinde Niendorf kalıcı ışık konseptleri konusunda Almanya’nın çevre bilinçli belediyelerine örnek teşkil ediyor. Proje, Almanya 2013 Işık Tasarım Ödülü’nü aldı.

Gece yürüyüş alanını aydınlatan yüksek LED direkleri.
Gece yürüyüş alanını aydınlatan yüksek LED direkleri.

Ortam oluşturma ve teknik açıdan üstün nitelik sunuyor. Yüksek verimli LED modülleri ile gün batımında ay ışığı altında bir peyzaj görüntüsü yaratılıyor. LED modülleri bu aydınlatma işlevine özel tasarlanmış ve ortama tam olarak uyum sağlıyor. Uca doğru sivrilen biçimleri ile modern tekniğe rağmen organik görüntü veren peyzaj mimarili konsepte ayak uyduruyor ve başlı başına etkileyici bir simge haline dönüşüyorlar.

Niendorf sahilinde armatürlerin ve kıyı yolunun genel gece görünümü.
Niendorf sahilinde armatürlerin ve kıyı yolunun genel gece görünümü.

Dergide s. 60–65.

PLD Türkiye, sayı 47 (PDF)

Proje künyesi

Aydınlatma tasarımı
Studio DL
İşveren
Klapper & Niethardt Partnerschaftsgesellschaft
Ürün tedariki
Leipziger Leuchten
Peyzaj
Klapper & Niethardt Partnerschaftsgesellschaft
Proje türü
Kamu/Şehir
Konum
Timmendorfer Strand, Almanya