21. Yüzyıl Cenneti
Gardens by the Bay, Singapur
Bu yazıda
Asıl cennette suni ışığa ihtiyaç yok iken foton çağının modern tasvirinde suni ışık olabildiğince kullanılıyor.
600 Milyon Euro’luk yapı maliyeti, 100 hektar üzerinde dünyanın çeşitli köşelerinden getirilen 225.000 bitki, açılışından üç ay geçmeden bir milyondan fazla ziyaretçi alan bir proje: “Gardens by the Bay”. Proje; aslında bu kadar kısa bir süre içinde gerçekleştirilemeyecek olan kentsel eğlence cennetlerinin tasarımına yepyeni bir boyut getiriyor.
Bir şehir devleti olan Singapur görülmeye değer mimarisi ve heyecan verici aydınlatma planlamaları açısından çok zengin. En son göz bebeği ise “Gardens by the Bay”. 190 m yükseklikte dünyanın en geniş çatı terasına sahip “Sands Sky Park” ile bağlantısı olan üç kuleli “Marina Bay Sands”in gölgesinde Avrupa tarzında bir botanik bahçe bulma beklentisinde olmak çok yanlış olurdu. Bu noktada da “en iyiler” hakim. 2013 yılının en büyük dolunayı neredeyse ışıldayan devasa ağaçlar kadar ışık veriyor. Bildiğimiz güneş ışınları da bitkilerin büyümesi için -hâlâ- gerekli. Burada gece suni ışık, güneş, ay ve yıldızların sunacağı ışık efektlerinden çok daha fazlasını veriyor.
Bahçeler her zaman insanın özlediği doğa güzelliklerini, tehlike olmaksızın, deneyimledikleri yerler olmuştur. Bu nedenledir ki genelde bir “cennet bahçesi”nden bahsedilir. Bu bağlamda “Gardens by the Bay” de 21. yüzyılın cennet tasviri olarak görülebilir. Doğayı andıran, eğlencesi ve kalıcılığı olan, hafif tüketilebilir cazibeler sunan bir mekân olarak görülebilir.
Singapur kendisini bir bahçe şehri olarak görüyor. 2006 yılının başlarında “Let’s Make Singapore Our Garden” (Singapore’u Bizim Bahçemiz Yapalım) başlığı altında uluslararası bir yarışma düzenledi. Yarışmada, kentin güney bölümü için Grant Associates ve Wilkinson Eyre mimarları, doğu kısmı için Gustafson Porter ödül kazandılar. Güney tarafındaki çalışmalar 2007 yılında başladı ve bahçe 2012 yılının Haziran ayında hizmete açıldı. Eylül 2012 tarihine kadar bir milyondan fazla ziyaretçi kaydedildi.
Gardens by the Bay 100 hektardan fazla alanı ile dünyanın en geniş bahçeleri arasında sayılıyor. Alan içinde iki sera, tüm dünyadan gelen çiçekli “Flower Dome”, bir yağmur ormanı ve şelaleye sahip “Cloud Forest” adlarındaki ortamlar bulunuyor. Göze çarpan diğer bir öge ise dev ağaçları andıran çelik konstrüksiyonlar: “Supertree Gove”. Toplamda 18 adet olan bu konstrüksiyonların yüksekliği 50 m’ye ulaşıyor. Dikeyde yeşil renkte ve neredeyse boşlukta süzülür bir köprü ile bağlantılı. Supertree’ler neredeyse Singapur’un en yeni simgesi olarak görülüyor. Bunun yanı sıra, alan içinde iki göl, bir botanik bahçe, Singapur’un farklı halk topluluklarının bahçe kültürlerini, koloni olarak tarihinin etkilerini ve bölgenin ekolojik önemi olan bitkilerini barındıran “Heritage Garden” bulunuyor.
Planlama çalışmaları başladıktan sonra aydınlatma planlaması için ihaleye çıkıldı. Proje, Japonya’dan “Lighting Planners Associates” LPA’ya verildi. Konseptin temeli, organik ışıklı eğlence olarak tanımlandı. LPA bu konu hakkında şunları belirtiyor: “Kamuyu organik ve ekolojik açıdan zarar vermeyecek bir planlama ile aydınlatma, gelecekte çok önemli bir rol oynayacak. Artık eğlence sektöründe aşırı enerji tüketimi kabul edilemez boyutta. Hem tüketici hem de çevre için adil bir fikrin oluşturulması büyük önem taşıyor. Projedeki



Cennetin merkezinde bir ağaç olduğu tasvir edilir. Zaman içinde ağaç ile ilgili olarak yapılan çizimlerde her ne kadar insanlar tarafından dikilmemi", gübrelenmemi" ve "ekillendirilmemi" olsa da hep "ekli ile mükemmel olan, meyveleri üzerinde asılı orta boylu bir ağaç görürüz. “Gardens by the Bay”in merkezinde “Supertree” olarak adlandırılan bir grup dev ağaç bulunuyor. Belki cennetin çağda" bir tasviri. Bugünün güzellik beklentilerine sahip, insanlar tarafından düşünülmü" ve yapılandırılmı", ücret karşılığında gezilebilen bir yer.

“Gardens by the Bay” 21. yüzyılın cennet tasviri olarak görülebilir. Doğaya benzer bir ortamda eğlenceyi ve kalıcı tüketilebilir cazibe ortamları ile birleştiren bir yer.
22 m yükseklikte Supertree’ler arasından 128 m uzunluklu bir yol geçiyor ve bahçelere yukarıdan bakma olanağı sunuyor. En yüksek Supertree üzerinde, 50 m yükseklikte bir bardan “Marina Bay Sands”ten denize kadar bir panorama sunuluyor.
Ağaçlar arasındaki küçük yol düz zemin lambaları ile aydınlatılıyor. Bu şekilde ışıktan rahatsız olmadan etraf seyredilebiliyor. Yolun alt dış kenarlarına ise RGB-LED bantları yerleştirilmiş ve gece görüntüsünde yolun şık kıvrımını öne çıkartıyor.



bahçenin aydınlatmasının insanlar için eğlendirici olması hedeflendi. Ayrıca “organik ışığın” bitki, su ve doğa ortamı ile oyuncul bir uyum içinde olması sağlanmaya çalışıldı.
Bu düşüncelerden yola çıkarak dört ana konsept oluşturuldu: 1. Aydınlatma, gölge oluşumlarını sahneleştirecek ve aşırı ışık yoğunlukları oluşturmayacaktı. 2. Etkileşimli ışık, ziyaretçileri yavaşça kendisine çekecekti. 3. Aydınlatma; bitkiler, su ve rüzgar ile uyum içinde olacaktı. 4. Ziyaretçilerin yaşayan bir ormanın ruhunu hissedeceği bir ortam yaratılacaktı.
Bu konseptleri uygulayabilmek için lambaların gün içinde peyzaja aykırı bir görüntü oluşturmaması gerekiyordu. Bu nedenle aydınlatma mümkün olduğu kadar gizlenmeli ve mimariye entegre edilmeliydi. Işığın hem eşsiz peyzaj tasarımını öne çıkarması hem de bahçenin farklı bölümlerini yine farklı özellikleri ile birbirine ilişkilendirmeliydi. Kaliteli ve heyecan verici bir gece görüntüsünün oluşturulması hedeflendi. LPA’nın kurucusu, uluslararası üne sahip Kaoru Mende her projede en iyi çözümün LED’lerle sağlanacağına pek inanmıyor. Ancak, bu projede kullanılmalıydılar. Çünkü küçük yapı boyutları için uygunlardı, uzun bir kullanım ömrü sunuyorlardı ve enerji tüketimleri düşüktü. Tek tük de olsa farklı lamba türleri de kullanıldı. Bahçenin bölümlerinin kendisine özgü karakterini öne çıkarmak ve bir görüntü bütünlüğü sağlamak için farklı uluslararası üreticilerin lambaları seçildi.
Peyzaj mimarisinde kalıcılık ve enerji tasarrufu, peyzaj mimarisinin aydınlatması, sadece teknik bilimsel bir konu değil, doğal yaşam tarzları-ritimleri konusunda da derin bilgi gerektiriyor. Bu nedenle “Gardens by the Bay” projesi sadece derinlemesine iz bırakacak bir deneyim, eğlence, dinlenme değil, aynı zamanda entegre üretken bir sistemi, malzeme ve enerji döngüsünü bütünleştiriyor.
Cam kaplı cephelerden gelen yağmur suları toplanıyor, biriktiriliyor, bitkilerin sulaması için kullanılıyor ve göletlerin sularını oluşturuyor. Göletlerde buharlaşma ile mikro iklim şartları iyileştiriliyor. Seralardaki sıcak hava “Supertrees”ler sayesinde havaya iletiliyor. Bu şekilde oluşan baca etkisi ile çevrenin havalandırılması ve soğutulması sağlanıyor. Bahçelerde oluşan biyolojik atıklar termik olarak kullanılıyor, elektrik üretimine katkı sağlıyor ve yanma ile oluşan küller gübre olarak kullanılıyor.





Seralarda tropik ve tropik olmayan bitkiler özel tasarlanmış ısı ve nem bölgelerinde yetiştiriliyor. Gece dışarıdan bakıldığında bu devasa ekolojik sistemler, “Flower Dome” olarak adlandırılan çiçek tarlalarından ve “Cloud Forest” adlı sisli tepeden gelen difüz ışıkla parıldıyor. Ziyaretçiler alana girdiği andan itibaren, şeffaflığı da farklı olan yumuşak renk geçişleri ile karşı karşıya kalıyor.
Cam cephenin asıldığı kafes sistemi hafif ışıklandırılmış. Bu şekilde binanın yapısını vurguluyor. Işık yoğunlukları kuzeyden güneye doğru azalarak bahçenin merkezindeki ışık ile çakışmıyor. Aşırı büyüklükteki taşıyıcı yapının şekli simetrik projektörlerle ortaya çıkıyor. Kamaşmayı önleyici tüpler ışığı serpmeden noktasal bir aydınlatma sağlıyor.
“Flower Dome” serası 1,2 hektar genişliğinde ve 38 m’ye kadar ulaşıyor. Alan üzerinde Akdeniz, Güney Afrika ve Kaliforniya’dan getirilen bitki bölümleri var. Çiçekli alanın aydınlatması gece ile birlikte canlanıyor ve yanından gelip geçen ziyaretçilere ışıkla tepki veriyor. Büyüleyici gece görüntüleri; şık kontrastlar, mekânın ritmi, direklere yerleştirilen lambalar, iskele lambaları ve yön tayinini kolaylaştıran lambalarla oluşuyor. Işık ve gölgelerin diyaloğu Baobab’ları ve Afrika’dan gelen şişe ağaçlarını vurguluyor. Işık-doğa bağlantısı, gece kendine özgü bir deneyim sunuyor.
İkinci sera “Cloud Forest” 0,8 hektar ile biraz daha küçük bir alana sahip ancak yüksekliği 58 m’ye ulaşıyor. Serin, nemli havası tropik bir dağ iklimini sergiliyor. Burada, tropik iklimde genelde 1000 ile 3500 m yükseklikte yetişen bilgiler yer alıyor. Merkezinde, çeşitli renklerde eğrelti otları ve çiçeklerle kaplı “Misty Mountain”dan 35 m aşağı doğru bir şelale akıyor. Hemen üzerinde altı adet, DMX ile kumanda edilen, 6 derecelik yansıma açılı IP66 RGB LED lambaları yerleştirilmiş. Su pırlanta gibi parlıyor, yukarı doğru süzülen ince bir sis bulutu ışıldamaya başlıyor. “Misty Mountain”ın etrafında iki uzun iskele bulunuyor. İskele kenarları geceleri boydan boya bir LED bandı ile vurgulanıyor. Işık ve gölgelerin neredeyse doğal bir karışımından oluşan taze yeşil rengi hafifçe aydınlatılıyor. Bahçeleri birbirine bağlayan yollar
“World of Plants” arasından geçiyor. Buradaki dev ağaçlar bir ormandaymış hissini veriyor. Ağaçların arasına 10 m yükseklikteki direklere Spotlight’lar yerleştirilmiş ve ışık, yaprakların arasından veriliyor. Bunların arasından geçen ışık sık bir orman dokusu üzerindeki bir ay ışığı gibi ışık yaydığı için ek bir aydınlatmaya ihtiyaç duyulmuyor.
Bahçenin göze çarpan ögeleri 18 adet “Supertree”. Grant Associates tarafından tasarlanan dev ağaçlar tarzları itibariyle Baobab ağaçlarını, Madagaskar’ın “Adansonia Grandideri” olarak adlandırılan bir alt ağaç türü olan ve tükenmekte olan türler konusunda kırmızı listede yer alan bir ağacın şekline dayanıyor. Dev ağaçlar Atelier One’ın mühendisleri ile birlikte tasarlandı ve her biri dört parçadan oluşuyor. Ağaçların en iç kısmı bir beton sütundan oluşuyor. Sütun, seralardan gelen sıcak havanın bacası şeklinde işlev görüyor. Hemen etrafında bir çelik konstrüksiyon yer alıyor. Konstrüksiyonun üst kısmı, açılmamış bir şemsiyenin şekline sahip. Konstrüksiyonun yüzeyinde kolektörler güneş enerjisini topluyor ve aynı enerjiyi gece aydınlatması için kullanıyor. Her bir parça, zeminde monte edildi ve hidrolik bir araç ile yukarı doğru yapılandırıldı. En son olarak, tropik çiçek ve eğrelti otunun yetiştiği bitki hazneleri yerleştirildi. Gün içinde dev ağaçlar gölge ve koruma sağlıyor. Akşamları ise, ışıklar yakıldığı andan itibaren canlanmaya başlıyor. Gün içinde yapıya gizlendiği için görülmeyen altı farklı ışık sistemi, akıllı bir merkezi kontrol sistemi üzerinden kumanda ediliyor. Sistem farklı dinamik ışık sahnelerine olanak sağlıyor. Dikey yapılar,her biri 250W’lık metal buharlı lambaya sahip farlar ile aydınlatılıyor. Farlar her bir ağacın temeline yerleştirilmiş. Dev bitkinin üzerindeki zarın ışığı, geceleri renkleri yavaşça ve büyüleyici bir şekilde değişecek yapıda programlanmış.
Ortada duran çok yüksek 12 dev ağaç “Supertree” geceleri, sanki içlerinde bir ormanın ruhunu barındırıyorlarmış, kendi iradeleri varmış ve hepimizin bu gezegenin bir parçası olduğumuz mesajını verir gibi gerçeküstü bir görüntü sergiliyor. Orada öylesine, devasa ve sessizce duruyorlar; zamansız, geleceğin sessiz bekçileri gibi...
Peyzaj mimarları tarafından geliştirilen siper, çit ve korkuluk gibi peyzaj ögelerinin tasarımları, tamamen peyzaj ögelerine entegre edilen aydınlatma ile vurgulanıyor. Meyve ve çiçek bahçesinde zemine yerleştirilen düz ışık, bahçenin içinde yer alan büyük duvarları aydınlatıyor.






22 m yükseklikte dev ağaçların arasında 128 m uzunlukta bir yaya yolu yer alıyor ve bahçelere yukarıdan bakış olanağı sunuyor. Bir sonraki dev ağaç üzerinde 50 m yükseklikte bir bardan; “Marina Bay Sands”den denize kadar geniş bir panorama sunuluyor. Yapılar arasındaki küçük yol düz zemin lambaları ile aydınlatılıyor. Çevreye olan bakışı rahatsız etmiyor. Alt tarafta kalan dış kenarlar RGB-LED bantları ile sarılı ve gece görüntüsü içinde yolun şık kıvrımlarını vurguluyor.
“Gardens by the Bay” çevre bilimi ile mimari, peyzaj ve aydınlatma tasarımının üstün bir başarısı. Bu proje planlama ve mühendislik sanatına yeni boyutlar kazandırıyor. Eşsiz bir çalışma! Peki, bu proje doğaya olan ilişkimiz ile ilgili ne ifade ediyor? Biz insanlar tarih boyunca tüm gezegene yayıldık. Kuzeyde buz ve karanlığın korkunç yüzü ile yaşamayı öğrendik. Sıcak ve kuru çöl iklimine ve arada olan tüm iklimlere alıştık. Sanki kendimizi dünya çapında suni mağaralara, sonsuz karanlığa geri çekiyor ve doğayı sadece sahneleştirilmiş bir görüntü olarak deneyimliyor gibiyiz. “Gardens” cennetin bir ön tadı mı yoksa Disney tarzı bir doğa mı? 600 Milyon Euro’luk bir proje hem ekolojik hem de milyonları çekecek bir yer olabilir mi?
Kaoru Mende bir röportajında şöyle diyor: “Belki de 20. yüzyıl öncesinde olduğu gibi asgari seviyede suni ışık ile hayattan zevk almayı öğrenmeliyiz. Giderek daha fazla aydınlık ile mutlu olduğumuz düşüncesini tekrar gözden geçirmeliyiz. Gölge ve karanlık sanatını yeniden keşfetmeliyiz.”
27 Ekim tarihinde Kaoru Mende, LPA’daki ekibi IESNA’nın (“Illuminating Engineering Society of North America”) “Award of Distinction” /Farklılık Ödülü’nü aldı.
Kaoru Mende’den (“Lighting Design for Urban Environments and Architecture) alıntılar: “Gelecekte aydınlatma tasarımı yüzeylerin aydınlatılmasından çok daha fazlası olacak. Gelişim ile, mekân içinde serbestçe bulunan objelerin ve malzemelerin kendinden ışıldaması sağlanacak.”
“Elektrik enerjisinin tüketimi ile gelen kısıtlamaları ortadan kaldıran yeni teknolojilerle aydınlatma tasarımı, insanların psikolojisini ve kalplerini doğrudan etkileyen yaşam kalitesini yaratmada direkt bir rol oynayacak.”
“Işık sadece yüzeyleri görünür yapmak veya bir sahneyi rahatça anlaşılır şekilde tasarlamak için değil, doğrudan insanların kalbine dokunmak için kullanılacak.”
“Bir tabloda olduğu gibi ışık bizi derinden etkileyecek, üzüntümüzü azaltacak, bizi neşelendirecek ve hatta fiziksel ve psikolojik hastalıkları uzak tutmada bize yardımcı olacak.”
Işık bize doğanın öğrettiği gibi onunla yaşamayı öğretecek.
Uygulanan ürünler
Seralar: Silindir - yüzeye monte edilir tarzda, Optec, Tesis IP68, Erco LED color Blast, Color Kinetics ACROBAT FE 250, Griven alanı Spotlight, HK Lighting Le Perroquet, Linealuce, iGuzzini Exterior 200, Martin Architectural Fiber Optic End cap, Roblon Özel yapım kolon siperi, Wako FLC121, FLC131, FLC141, FLB141, Rail66, WE-EF Lumenbeam LBX RGB, Lumenpulse Flat FLEX, Luci
Dergide s. 38–45.
Proje künyesi
- Aydınlatma tasarımı
- Lighting Planners Associates
- Mimari
- Wilkinson Eyre Architects
- Peyzaj
- Grant Associates
- Mal sahibi
- National Parks Board
- Proje türü
- Kamu/Şehir
- Konum
- Singapur, Singapur