Çizme'de Işık Geçidi

Metin: Umut Kart

Temelleri -45 yaşına giren- mobilya fuarının üzerine kurulu Milano Tasarım Haftası, Nisan ayında gerçekleşti.

Hafta hakkında yazılan, söylenen, tartışılanlar çok. Boşuna değil, tasarım takvimi her sene burada sıfırlanıyor. Ancak yansıtılanların pek azı ‘ışık’ üzerineydi bu kez; halbuki aydınlatma dünyasını yakından ilgilendiren öyle çok projeye imza atılmıştı ki…

Tasarım dünyasının bir senelik -hatta kimi zaman daha da uzun dönemlirotasını işaret eden, dünyanın dört bir yanından yaratıcı zihinleri buluşturup yeni projeler, farklı fikirler, genç oluşumlar için motive eden, daha da önemlisi bunlar için kaynak oluşturabilecek sermayeyi ‘Çizme’nin kuzeyine, Milano’ya toplayan tasarım haftası Nisan ayının başında gerçekleşti. Evet tasarım dünyasının ‘yılbaşı’ sayılan haftanın üzerinden yaklaşık 2 ay geçti, evet üzerine defalarca yazıldı, konuşuldu, ancak söylenenlerin çok azı ‘ışık’ üzerineydi. Oysa ışık, her ne kadar bu kez fuar alanlarından birinin odak noktası olmasa da, yine, tasarımcılar için paha biçilmez bir ilham kaynağıydı. Pek çok aydınlatma aygıtının tüketiciyle ilk buluşması hafta boyunca yapıldı, ışık üzerine sergiler yapıldı, daha da önemlisi, ünlü tasarım dergisi Interni tarafından kentin dört bir yanına ışık üzerine enstalasyonlar yapıldı. Kısacası, ışık, başrol oyuncusu değildi belki, ama figüran hiç değildi!

Bu yıl, dünyanın önde gelen mimarlarından Massimiliano Fuksas’ın tasarladığı yeni yerine taşınan ve dolayısıyla daha çok ilgi çeken fuar haftanın çekirdeğini oluşturuyordu. Gerçi özellikle son 10 yılın geleneği sayılabilecek Fuori Salone (fuar dışı) baskınlığı yine aşikardı. Ama gelin biz, önce fuarın yetenek havuzu olarak tanımlanabilecek Salone Satellite ile başlayalım yolumuza. Genç tasarımcılarla endüstriyi buluşturma amacı güden Salone Satellite, yani uydu salon, pek çok ışık denemesi için platform haline gelmişti doğrusu. Teknik olarak

Milano Tasarım Haftası 71 çok sağlam çalışmalar görüldüğü söylenemezse de, ışığı farklı malzemelerle yoğurmak, ya da önyargıları yıkmak konusunda genç tasarımcılar ellerinden geleni ardlarına koymamışlardı. Çocukluğumuzda oynadığımız kağıt uçakların aydınlatmak üzere tavanlardan sarkabileceği bu zamana kadar aklımıza gelir miydi? Satellite’deki katılımcıların aydınlatma tasarımı konusunda en büyük ‘destekçisi’ mumlar olmuştu. Evet, klasik avizelerde mum formuna göndermeler yapmak geçmişten beri kullanılan bir metoddu ancak gençler, tasarım dünyasının ‘temele dönme’ tutkusunu farklı üretim yöntemleriyle birleştirmiş ve sonuçta geleneksel avizelerden oldukça farklı ürünler meydana getirmişlerdi. Mum, Satellite’nin aydınlatma tercihiydi denilebilir. İkinci ‘popüler’ seçim ise en amatör gözün bile aşina olduğu aydınlatmaların

Milano Tasarım Haftası 73 kontürlerini kullanıp, geçmişe gönderme yapmaktı. Satellite’nin göz bebeklerinden Hidden Art’ın standında bunun belirgin bir örneği göze çarpıyordu.

Her zaman olduğu gibi bu yıl da fuarın en ilgi çekici bölümü “uydu salon”du. Salone Satellite adını taşıyan alandaki genç tasarımcılar aydınlatma dünyasına alışılmadık yönler çizmişti; tost makinesinden ya da kağıt uçaktan lamba bugüne değin var mıydı?

Uydu salonun kısmen daha amatör olan girişimlerini bir kenara koyalım ve Milano sokaklarının 12-19 Nisan arasında en civcivli olduğu bölümüne atalım adımımızı. Her gün binlerce kişiyi ağırlayan alanda yer alan depolar, atölyeler hatta hangarlar hafta boyunca sayısız tasarım sergisini, partiyi, açılışı ağırladı. Bölge, fuar hengamesinden kaçarak farklı sergileme biçimlerini tercih edenlerin kutsal mekanıydı adeta. MGX, Moooi gibi firmalardan VIA gibi tasarımcı birliklerine pek çok katılımcının ‘aydınlatma’ mekanı burasıydı. Moooi, her sene olduğu gibi, yine, masa lambası ‘şapka’larını oldukça alakasız formların üzerine yerleştirmişti. Daha önce kadın bedenlerinin üzerine gördüğümüz şapkalar, bu kez atların başını taçlandırmıştı. Aynı alanda ürünlerini sergileyen ünlü tasarımcı Tom Dixon ise tıpkı VIA’nın Fransız tasarımcıları gibi, herhangi bir gönderme yapmadan, soyut formları tercih etmişti.

Fuar dışı alanı hiç kuşkusuz Tortona Bölgesi’yle sınırlı değildi. Bir yanda “minimalizm ve maksimalizmin arasındaki lüks koleksiyonu”yla mimarlık ofisi Dp&G’ninki gibi sergiler göze çarpıyordu. Doğrusu ya Dp&G, haftanın en sıra dışı isimleri arasında gösteriliyordu. Diğer yanda ise Milano’nun bir nevi mabedi haline gelen trienalde yer alanlar vardı söz edilmesi gereken. Mozaikleriyle her daim çarpıcı şovlar yapan Sicis, bu kez de adeti bozmamış nefes kesici bir çalışmaya imza atmıştı. ‘Cisim ve ışık arasında yaşam sanatı’ adını verdiği sergisini trienalin içindeki Teatro dell’Arte’e konumlayan Sicis’in küretörü Marco Piva’ydı. Trienal sadece Sicis’in tiyatrosuyla değil Alberto del Biondi’nin sergisinde karşımıza çıkan aydınlatma uygulamasıyla da akıllarda yerini alıyordu.

Gelelim, “Milano”, “ışık” ve “2006” sözcüklerinin kesişim noktasındaki en büyük projeye. Porta Venezia, Colonne di San Lorenzo, Porta Ticinese, Porta Romana, Porta Nuova, Porta Garibaldi, Loggia Dei Mercanti, Piazza Mercanti ve son olarak Galleria Vittori Emanuele II’ye, yani Milano’nun can alıcı tarihi mekanlarına yapılan enstalasyonlarla tasarım-kent buluşmasında bu zamana değin örneğine çok da sık rastlanmayan ‘Heavylight’, hem tasarım meraklıları hem de turistler açısından çok etkileyiciydi. Belediye desteğiyle gerçekleşen projede, Enzo Catellani, Andrea Branzi, Luca Trazzi gibi birbirinden ünlü ‘yaratıcıların’ imzaları bulunuyordu. Geçmişi tüm heybetiyle yansıtan meydanlar, galeriler, geçitler ve kapılar modern dünyayı ışık yardımıyla kucaklarken Milano adeta makyajlanıyordu. İşin güzel yanı, kenti bambaşka bir ifadeye kavuşturan projeye sadece mimarlık ofisleri, tasarımcılar değil su markalarından banyo üreticilerine pek çok sektör sahip çıkıyordu. İç geçirmemek elde değildi doğrusu; “keşke” diyorduk, “keşke ülkemizde de aydınlatmaya bu denli önem verilse…”

Dergide s. 70.