100 Soli İtalya'yı Aydınlatıyor

Sartirana Sanat Vakfı’nın son yıllarda oluşturduğu koleksiyonların en ilginçlerinden biri olan “100 Soli” Mitolojik Güneş Tanrısı Amon RA ve henüz biten XX. yüzyılın hafızası arasında, ruhuyla kaynaşmış, ilmin ve onun günlük hayatımızdaki uygulamalarına, “EXCELSIOR dansı” ruhuna emdirilmiş ışığa adanan bir sergi.

İtalyan Kültür Merkezi tarafından, Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Endüstri Ürünleri Tasarımı Bölümü, Maison Française dergisi ve 3. Boyut Proje Üretim Merkezi işbirliğiyle ve Tepta Aydınlatma desteğiyle gerçekleştirilen “100 Soli” sergisi 8 Haziran’da Tophane-i Amire’de açıldı.

Atomun nükleer parçalanmasından olduğu kadar, 1900’lü yılların insanın suyun gücünden petrolün yanmasından ve doğadan üretmeyi başardığı enerji yani ışığı konu alan bu sergi 100 farklı aydınlatma elemanından oluşuyor.

Lucio Fontana arabesk aydınlatmayı salonların tavanlarındaki durgunluğu kırmak için (eserleri deli dolu lambalar olarak adlandırılmıştı) icat etmişti. Mario Merz ise 1960’lı yıllarda bile, flüoresan tüp objeleri delip geçerek, onları güçlendirerek, kendi yerleştirmelerini misafir eden salonların duvarlarında IGLOO üzerindeki yazılarında kullanırken, Maurizio Nannicci ise tüpleri sanki bir kalemmiş gibi video yazılarında kullanıyordu.

Laser ve diğer ışık yayıcıları ise (diskolarda kullanılanlar gibi) gökyüzünü ve sınırları ışık izleriyle çizmek için kullanıyorlardı.

Eugenio Carmi, eserlerini eğlenceli ve renkli “işaretler”e çevirerek “aydınlatılmış heykeller”e dönüştürürken, Marinella Pireli ve Pierro Fogliati ise spesifik ve geliştirilmiş yollar izliyorlardı.

Artık ışığın kendisi, eserin bir parçası haline geliyordu. Amaç sadece doyumsuz koleksiyoncuların evcil rafine kullanımı için yeni bir lamba yapmak değil, Marco Lodola’nın plexiglass renkli yapılarını ve yüksek kabartmalarını daha çekici kılmaktı.

Heterojen materyallerin (hava kabarcıkları, ince gümüş veya altın yapraklar, teknolojik dokuma parçalar, eğe talaşı vs. gibi) sıcağa daldırılması yoluyla resmiyetten uzak veya fantastik “peyzajlar” yaratarak, biley taşına ve elmasa kazınmış figüratif temalarıyla Murano cam eserlerinin gerçekleştirilmesinde Angelo Rinaldi’nin, ressamlık ve heykeltraşlık becerilerini kaynaştıran farklı bir yaklaşımı vardır.

Bu serginin diğer başrol oyuncusu, düşsel atmosferlerde dalmış şekillerin çok yönlü araştırıcısı olan Roberto Fallani’dir.

İtalya 1950’li yıllarının başından beri yenilikçi lamba üretimiyle, dünyada haklı bir üne kavuşmuştur.

Çok sayıda İtalyan şirketi uluslararası şöhrete sahip mimarların projeleri üzerinde, kamusal alanlarda, ofislerde, evlerde “hayat arkadaşı” ve müzesel ikonlar kümesinde dönüşen “ışıklı objeler” yarattılar.

Bu yaratıcı fantastik maceranın başrol oyuncularından sadece bazıları: Gio Ponti, Achille e Pier Giacomo Castiglioni, Giotto Stoppino, Philip Stark, Oscae Tusquet, Denis Santachiara, Andrea Anastasio, Ettore Sottsass.

Fontane Arte, Flos, Artemide, Kartell, Luce Plan, Foscarini, La Murrina, iGuzzini ve diğer kuruluşlar için (Venini ve Barovier, Driade, Eltek ve Formitalia ile beraber) sektörün uluslararası sahnesinin gerçek başrol oyuncuları arasında yer alıyor.

Türk İtalyan diplomatik ilişkilerinin 150. yılı sebebiyle düzenlenen etkinlikler kapsamında yer alan “100 Soli” sergisinin küratörlüğünü Giorgio Forni yapıyor. Sergide İtalyan aydınlatma; teknoloji, tasarım ve sanat olarak üç ana başlık altında sergileniyor.

İtalyan Kültür Merkezi geçen yıl yine TBMM Milli Saraylar, Sartirana Sanat Vakfı ve 3. Boyut Proje Üretim Merkezi işbirliğinde “Camda Sanatsal Yansımalar” adlı bir sergi ile Venedik cam ustaları ve Türk cam sanatçılarını buluşturmuştu. Yapılan bu sergiler Türkiye’nin sanat ve tasarım alanına yeni bakış açıları kazandırıyor.

Sergi: İtalya Aydınlatıyor Yüz Güneş Tophane-i Amire, İstanbul 67

Dergide s. 66.