Light&Building 2014 değerlendirmesi

Metin:

Görüş

…bunun yanında, daha fazla tekdüzelik, daha fazla karşılaştırılabilirlik ve daha fazla soru. Light+Building 2014 Frankfurt fuarında katılımcı olarak sınırlarını koymak ve kendi yaklaşımını öne çıkarmak kolay olmadı. Üretici pazarı büyümeye devam ediyor ve “pazar payı savaşı” giderek sertleşiyor. Daha fazla LED talebi ile birlikte LED ürünlerini sunanların sayısı da giderek artıyor. Başarı azalıyor ve ürün sunanların benzersiz satış teklifi (USP) giderek daralıyor. Ancak özel olan için niş ürünler halen var. Gerçek inovasyon sayısı, ürün sunanlara oranla aynı hızda büyümüyor ve bu nedenle düşük. En azından ön planda görünen bu! Ayrıntılara bakıldığında ilginç fikir ve düşünceler var.

Geleceğin aydınlatma pazarında öne çıkan, sert rekabet olacak. Donanım ve hizmet dışında, deneyimi sunduklarının bir parçası olarak gören üreticiler çok az. Köklü firmaların görsel kalite şartlarına daha fazla önem verdikleri anlaşılıyor. Tüketici ürünleri pazarına sonradan giriş yapanlar verimlilik sunmalarına ve köklü firmalara baskı uygulamalarına rağmen, ışığın görünmeyen sorunlarına yönelik yaklaşım söz konusu olduğunda sınıfta kalıyorlar. Ancak aydınlatma pazar için kaliteli ışık konusunda uzmanlık bilgisinde, eğitim ve anlayışta eksiklik tespit edilmişse, bu durum kaliteyi olduğu kadar pazarı da olumsuz etkileyen fiyat savaşlarına da işaret ediyor. Avrupa Aydınlatma Endüstrisi’nin, Human Centric Lighting (İnsan Merkezli Aydınlatma) çıkışını, aydınlatma planlamasının ikinci önemli unsuru haline getirme stratejisi henüz yapılanma aşamasında. Ayrıca bu strateji geniş çapta kaliteli ışığa yönelik talep doğrultusunda çığır açacak etkiyi bulmadı. Bu alanda henüz yapılacak çok iş bulunuyor. Yine de bir şans var, çünkü iyi ürünleri aynı zamanda iyi uygulayanlar; yüksek kalite ve fiyat çizgisinde olan aydınlatma sektörüne hizmet etmiş oluyor.

Peki fuarın gerçek invoasyonları neydi? Yazılan sayısız blog ve yorum platformlarına bakıldığında, aydınlatma tasarımcısı profesyonellerinin görüşleri incelendiğinde, temel trendleri tanımlamak, bunları adlandırmak hiç kolay olmuyor.

Aslında bu zaten fuar öncesi de bekleniyordu. Fuardan aylar önce sektörün itici gücü olarak telaffuz edilen verimlilik, yine “verimlilik ve akıllı sayısallaştırma” idi. Bunun tartışılması bile gerekmiyor; kabul etmek yeterli. Görünmeyen ışık kalitesi ile ilgili asıl konular çoğu yerde hiç gündeme gelmedi.

İngiliz aydınlatma dergisi Lux Review’dan meslektaşlarımız Light+Building fuarında görülen “ilk 10” yeniliği bir araya getirdi ve değerlendirdi.

Haklı olarak iGuzzini’nin geliştirme çalışmaları ve sundukları ışık tekniğinin mükemmelliği listenin başında yer aldı. Geliştirmelerin sunumu ve konsepti benzersiz. Sunucunun pazardaki yerini kesinlikle daha da sağlamlaştırıyor. Diğer meslektaşların yorumlarında ve bloglarında ürün geliştirmeleri, ikna edici yenilikler listesinin başında

sıralanıyor. Geliştirme çalışmalarının sonuçları tamamen LED’in olanakları ve avantajlarına dayanıyor. Gelecekteki yerini şimdiden oluşturan üreticinin, çözümleri düz, göze çarpmıyor ve hassas. Böylece Erco’nun net stratejik ve konsepte dayalı fikirlerini takip ediyor. Erco fuar standı her zamanki gibi tutarlı bir yapıya sahipti ve hemen tanınıyordu. En son obje örnekleri üzerinde yapılan Erco araştırmalarını yakından inceleyenler, Erco ürünlerinin inanılmaz hassasiyet avantajlarını hemen görebilir. Ürünler LED teknolojisini baz alıyor. Burada gerçekten tasarımı referans alan ve ürünleri amaca yönelik kullanan bir eğilim var. Firma açık ara bir trend belirleyici. Verimliliğin olmazsa olmaz olduğu teknik çağın ötesinde. Tasarım için fikirler oluşturma ve geliştirme, örnek çalışmalar niteliğinde öne çıkıyor.

Buna karşılık Zumtobel de Graft ve Sequence ürünleri ile hassasiyeti baz alan bir çözüm sunuyor. Graft, depolar için bir teknik ürün olarak öngörülmüş.

Her ne kadar Sequence, hassas ayarlanabilir bir çalışma yeri lambası olarak lanse edilse de, buna alışmak gerekiyor. Bu lambanın

ofis alanında kullanımı başta pek uygun görünmüyor. Tekniği ise kesinlikle yüksek performanslı. Her iki lambanın optiği; köşeli alanları en ince ayrıntısına kadar eşit, hassas bir şekilde aydınlatma ve üst üste binmeleri engelleme kapasitesine sahip. Graft, Arup’tan Stephen Philips tarafından geliştirildi. Bunun yanı sıra, şu sıralar Zumtobel çok konuşuluyor. Çünkü yeni yönetim kurulu başkanı, geçmiş dönemde fena sarsılan şirketler grubunu aktif yapılandırmayla, motive edici stratejiler ve aynı zamanda ağır kararlar almak suretiyle canlandırmaya çalışıyor. Genel olarak Ulrich Schumacher çok bilgili biri olarak kendisini sunuyor ve şirket içinde olumlu hava yaratıyor. Konuşmalar arasında işten çıkarmalar, şirket alımları ve hatta saygın bir İtalyan firması ile ortaklık konusunda fısıltılar dolaşıyor. Öyle ki gelecekte şirketler grubunun, Zumtobel gibi A’dan Z’ye tüm pazarın ihtiyacını karşılayacak bir yapıya dönüşeceği söylentileri var.

Trilux firmasının Lateralo Plus ürünü için koyduğu hedef, bir LED ofis lambası olarak görüntüde çok öne çıkmamak. Üretici iki açıdan bu hedefi sağlamış. Önce, LED lambada yanındaki sarkıtlarının dışında

elektrik kablosu girişini arıyorsunuz. Aslında burada kablosuz enerji kullanılmıyor. Trilux, elektrik girişini aşağı doğru sarkıtma yöntemiyle çözen Reutlinger kablo uzmanlarının inovasyonunu kullanıyor. Herhalde bugüne kadar hiçbir firma, aşağı doğru sarkan iplerle basit görünen bir ürünü bu kadar akıllı çözümlerle tanımlamamıştır. Bu anlamda Trilux lambalarında kullandığı fikri ile uzun süre yalnız kalmayacaktır. Bu bağlamda ikinci düşüncesi daha da önemli. Kapalı konumda lamba neredeyse hiç tanınmıyor. Görmek için ışığa ihtiyacımız olduğundan değil, görüntü itibariyle neredeyse hiç algılanmadığı için.

Lux Review dergisindeki meslektaşlarımızın hazırladığı “ilk 10” listesine geri dönelim. Listedeki çoğu ürün verimlilik ve kumanda konularını kapsıyor. Üçüncü sırada olan Coelux ikna edici gün ışığı simülasyonları ile tamamen farklı bir alana hitap eder şekilde listeleniyor. Tüm bunlar bir gece etkinliği sırasında Frankfurt’ta Coelux’ün fuarda standı ile yer almadığı halde temsil ediliyor.

Gün ışığı hiçbir zaman Light+Building’in konusu olmadı ve sanki bir şekilde reddediliyor. Bu sistem ile doğal gün ışığı ve fizik kuralları suni ışık ve nano teknoloji aracılığı ile simüle ediliyor. Böylece, parçacıkların elektro manyetik dalgalarının kumanda edilmesi, yani Raleigh sıçraması artık bir doğal fenomen değil, taklit edilebilir bir süreç. Artık bu, gün

ışığı etkisi mi veya halen suni ışık olup olmadığı anlamına mı geliyor, herkes kendi tanımlasın. Birini veya diğerini kanıtlayacak henüz köklü araştırma sonuçları mevcut değil. Sistem, çok büyük bir potansiyele sahip devrim niteliğinde bir gelişim olduğu için fuar açısından büyük bir kazanım olurdu. Üreticinin sistemi tanıtması ile takip eden günlerde aşırı yoğunluk ve ilgi ile karşılaşıldı.

Bu şirket gelecek yıllarda kesinlikle kendinden fazlaca bahsettirecek. Tedarikçi sanayisinin bir temsilcisi bu konu ile ilgili şöyle yorum yaptı: “Bu sistem ile biri, bir “başarı makinesi” yaptı”. Diğer üreticiler için zor bir durum. Ürünler bir anda birbirine çok benzer oldu, aslında bunu daha önce sarkıt lambalarda görmüştük. Yeni ikna edici bir teknoloji, gelişiminin ilk aşamasında

Fuarda gösterilen hareket algılayıcı örneği.
Fuarda gösterilen hareket algılayıcı örneği.
Fuarda ışık çizgileriyle oluşturulan mekânsal örnek.
Fuarda ışık çizgileriyle oluşturulan mekânsal örnek.
Fuarda sergilenen küçük sensör bileşeni.
Fuarda sergilenen küçük sensör bileşeni.

piyasaya birçok benzer ürün getirir, çünkü anlaşılır bir üründür. Güncel sarkıt lambalarda LED’ler peş peşe ve U-şekilli profillere veya ışık saçan malzemeli alanlara yerleştiriliyor. Konsept açısından bakıldığında, sadece ışık kaynağının yeri değiştirilmiş. Ayrıca sarkıt lamba çok daha zarif ve belki küçük görünüyor. Ancak, yine de orada ve mekânda asılı bir sarkıt lamba olmaya devam ediyor. Peki bu LED devriminin ana fikri miydi? Tabii ki değil. Sadece daha fazla geliştirilmiş; devrim niteliğinde değil.

Hiç olmazsa enerjiden tasarruf ediyoruz. Bunu olumlu bir etki olarak görebiliriz. Bu bağlamda Flos bir istisna. Birkaç yıl önce mimari ışık pazarına giriş, henüz zorlu, kendine bir konum bulma süreci ile yaşandı. Şirketin geçmişi ve dekorasyon alanındaki temel faaliyetleri tamamen akıllardan çıkamadı. İki yıldır sunulan çözüm ve fikirler ise bu açılımın artık başarıyla devam ettiğine işaret ediyor. Flos, geçmişini inkar etmeden yeni modern bir görünüm kazandı.

Light+Building 2014 fuarında sergilenen mimari çözümler biraz dekorasyon çeşnisi ile Flos’un köklerini görünür yapıyor. Flos, kendine özgü tarzını tanımlamayı başardı ve artık bilinirliği oturdu. Bugünün pazarında bu çok da kolay gelmeyen bir başarı. Anthony, Copper veya The Black Line olsun, kesinlikle bunların Flos tasarımı oldukları açıkça anlaşılıyor.

Her ne kadar Jake Dyson pazarda tamamen yeni olmasa da, lamba konusunda bugüne kadar çok yaygın

Mağaza aydınlatması ve askıdaki ürünlere verilen ışık.
Kiton mağazası. Mimar: Franco Raggi. Aydınlatma: Gruppo C14.
Fuarda sergilenen ray spot örneği.
Flos Antony spot armatürü.
Dar gövdeli doğrusal aydınlatma modülü.
Flos Black Line doğrusal modülü.

olarak bilinmiyordu. Mekanik-ışık tekniği anlamında ürünleri hassas teknoloji alanında yer alıyor ve mühendislik dünyasının şaheserleri, bir tür ışık ürünü Leica’sı. Masa lambası CSYS yeni bir ürün değil ancak yakından bakılmaya değer. Ariel modeli ile Jake Dyson, masa aydınlatması için daha küçük bir lamba geliştirdi. Büyük güce sahip bu lamba geniş alanları eşit ve hassas olarak aydınlatıyor.

Targetti de teknik inovasyon sunuyor ve geçmişteki başarılı günlerine bağlantı yapmak istiyor.

Keplero hem adı hem de programı. Astronom ve matematisyen Johannes Kepler’in adı verilen armatür ile mevcut sistem tepe taklak ediliyor. Kepler 17. yüzyılda gezegenlerin güneş etrafında dönüş kurallarını ve dünyanın bu sistemin merkezinde olmadığını keşfetmişti. Böylelikle, Galileo Galile’nin inanışlara ters düşen buluşunu bilimsel olarak kanıtlayabildi. Targetti için bu, zemine yerleştirilen lambalarda reflektör sisteminin sabit olmaması, ışık kaynağının ayarlanabilmesi yerine artık LED ışık kaynağının sabit olması ve optik sistemin altı yöne esnek

Bir tavan armatürünün montaj parçalarını gösteren çizim.
Zumtobel Sequence armatürü.
Fuarda sunulan beyaz gövdeli tavan armatürü.
Stephen Philips’in tasarladığı Zumtobel Graft armatürü.
Fuarda ele alınan gözlükle görüntüleme örneği.
Fuarda ele alınan gözlükle görüntüleme örneği.
Gözlük kullanılan bir başka görüntüleme örneği.
Gözlük kullanılan bir başka görüntüleme örneği.

olması anlamına geliyor. Böylelikle optik sistem bir hayli genişletilmiş oluyor. Burada konu artık ayarlama değil, ışığı odaklama, alanını genişletme ve değiştirme. Bu şekilde lamba çok daha fazla işlev sunuyor ve çeşitleniyor. Dar, orta veya geniş yansımalı, simetrik ya da asimetrik artık bir sipariş kodu olmaktan çıkıyor, sadece ayarlama gerektiriyor.

Yarı iletken teknolojisi alanı hakkında genel bir bakış sunmak çok kolay değil. Giderek daha fazla firma yeni çözümler sunuyor, pazarı hareket halinde ve dinamik tutuyor. Üretici Soraa ise sollama şeridinde. Soraa tarafından geliştirilen LED teknolojisi GaN-on-GaN’nin (galyum nitrit üzeri galyum nitrit) temel avantajı birinci sınıf renk verimi olması. Ürün üstün yansıma özellikleri ile 1000 kat daha az arıza gösteriyor. Ayrıca düşük kaliteli yabancı maddeleri (safir, silisyum karbit veya silikon) baz alan geleneksel LED’lere göre LED malzemesinin birim yüzey başına 10 kat fazla ışık veriyor. GaN on GaN’nin optik şeffaflığı, yüksek termik ve elektriksel iletkenliği mümkün olan azami ışığı sunacak sağlam, basit LED lambaların üretimini mümkün

kılıyor. Büyük üreticiler artık GaN on Si çözümü (Silikon üzerinde GaN) üzerinde çalışıyor. Osram Opto Semiconductors, Samsung ve Philips Lumileds yoğun olarak bu sistem üzerinde deneyler yapıyor. Böylece, şu anda geleneksel GaNon-Sapphire çözümündeki fiyatlar gibi, LED fiyatlarının bir kere daha köklü olarak düşmesi sağlanacak.

Çözümlerin 2020 yılında sunulacağı hesaplanırken Samsung, Light+Building fuarında 2016 yılında ilk ürünlerin piyasaya çıkacağını müjdeledi.

Xicato’da pazarda yerini sağlamlaştırdı. Hiçbir başka üretici renk, renksel geriverim ve renk sıcaklığı konusunda bu LED modülü üreticisi kadar takdir toplamadı. Başarının temelinde renk sabitliği felsefesi yatıyor. Corrected Cold Phosphor Technology ® sayesinde Xicato, LED modüllerinin kullanım süresi boyunca ışık gücü-renk kalıcılığını kullanma ve yönetme kapasitesine sahip. Tüm bunlar yıllardır dünya çapında yürütülen sayısız incelemelerin, araştırmaların sonucu. Şu sıralar Xicato bir sonraki inovasyonun duyurusunu yapıyor.

Modüller artık bir reflektör ile donatılıyor ki bu ilginç bir fikir. Geçmişte, reflektörler geleneksel lambalarda ışık kaynağının bir parçası olarak tartışılıyordu. Amerikan pazarı, reflektörlü lambaları kabul ederken, Avrupa’daki lamba üreticileri reflektörleri her zaman uzmanlıklarının bir parçası olarak gördüler. Belki bu teknik düşünce tam karşılaştırılabilir değil, ancak ışığın doğruluğu açısından bir ön aşama.

Philips Lumileds’in Luxeon Z ve Luxeon Z ES lambaları mikro boyutlu yüksek performanslı LED’ler ve 1-Adım-MacAdam-Eliptik sıcak beyaz LED’lerin ilkleri. Üstün renk tutarlılığı; ışıma-ışık akım yoğunluğu ve “yarının ışık çözümleri için” tasarım esnekliği sunuyorlar.

Luxeon Z LED’lerinin üst kısımlarında kubbe şekilli bir yapıları yok. Bu sayede optik esneklik ve hassas ışık yönlendirmesi sunuyor. Luxeon Z ve Z ES Emitter testleri ve veri gruplaması 85OC montaj koşullarında yapıldı. Yüksek performanslı LED’ler iç ve dış alanda kullanıma uygun. Yüksek performansı düşük maliyetlerde sunuyorlar. Daha ne isteyelim...

Ürün inovasyonları altında, sayısız yeteneklere sahip OLED alanında neler görüldü? Yine daha verimliler. Üreticiler de OLED’i çok renkli sunabildiler. Yine de ürün, çıkış noktasında takılı kaldı. Gerçek, kayda değer kitlesel pazar çözümleri henüz ufukta görülmüyor.

Ürünü kullanma konusunda yaratıcılık, düşüncelerin merkezinde yer alıyor. Bu, Motoko Ishii için bir görev. Light+Building için Japon Sumitomo, üreticisine teknolojinin avantajlarını gösterecek birkaç fikir geliştirdi. İki renkli olan bir türü tanımlamak için geniş renk seçeneği bulunuyor. Ultra ince polimer OLED’ler son derece esnek. Böylece baskı yöntemini ve diğer üretim süreçlerini kolaylaştırıyorlar.

Çok renkli OLED’lere yaratıcılık katan ikinci üretici Japon Konica Minolta firması oldu. Konica Minolta, OLED alanında ciddi araştırma ve geliştirmeler yapıyor. Teknolojiyi, ışık pazarının en umut verici yeni alanı olarak görüyor. Çevre dostu, enerji tasarruflu OLED ürünleri üretmek ve satmak için şirket, en önemli teknolojilerini kullanıyor. Okuyucular belki Konica Minolta tasafından geliştirilen dünyanın ilk OLED panelini hatırlayacaklardır. En son geliştirmede ise, renkleri kumanda edilebilir incecik esnek plakalardan oluşuyor.

Konica Minolta, sonbahardan itibaren kendi fabrikasında OLED’lerin kitlesel üretimine geçeceği sürprizini yaptı. Ayda yaklaşık bir milyon OLED üretilmesi planlanıyor.

Koyu mekânda toplantı masasına yöneltilen ışık.
Jake Dyson’ın Ariel sarkıtı ile aydınlatılan masa.
Doğrusal gövdeli sarkıt aydınlatma armatürü.
Jake Dyson Ariel sarkıtı.
Fuarda sergilenen optik aydınlatma bileşeni.
Targetti Keplero armatürü.
Renkli cam modüllerinden oluşan aydınlatma uygulaması.
Motoko Ishii’nin Sumitomo polimer OLED’leriyle renkli uygulaması.
Armatürü oluşturan iki LED bileşeni.
Soraa AR111 ışık kaynakları.
Renkli ışıkla oluşturulan esnek yüzeyler.
Konica Minolta’nın iki renkli OLED’leri.

Dergide s. 18–28.

PLD Türkiye, sayı 52 (PDF)