Gün Işığında Zaman Faktörü
Metin: Martin Lupton
Görevde olan hükümetin programı çerçevesinde, gelecek 10-15 yıl içerisinde okulların yapılması ve restorasyonu için 2 milyar Pound harcanması öngörülüyor ve tasarım alanında çalışanlara eşsiz, hayatta bir kere karşılarına çıkabilecek bir fırsat sunuluyor. Kötü durumda olan okul binaları veya yıpranmış eski binalarda bulunan okullar tek tek tespit ediliyor ve yeniden inşa ediliyor. İngiltere’de birçok okul binası 50 ile 100 yaşında ve yeni inşa edilen bu okulların bir o kadar süre için ayakta kalması hedefleniyor. 50 yıllık bir süre içerisinde eğitim tamamıyla farklı bir şekilde veriliyor olabilir, dolayısıyla bu, birçoğumuz için bir okul binasının aydınlatma tasarımı konusunda son fırsat olabilir.
Bu girişimlerden biri de City Academies (Şehir Akademileri) programı olarak biliniyor. Program çerçevesinde Eğitim Hizmetleri Bakanlığı yerel sponsorlar ile birlikte yeni okulların inşası için ekipler oluşturuyor. Bu projeye, koridorsuz okul olarak bilinen ve eğitim alanlarının hareketli alanlara açık olduğu Bexley Business Academy’i tasarlayan Sir Norman Foster gibi birçok ünlü mimar davet edilmiş. 2003 yılında açılan akademi, Avrupa’da bu amaçla kurulan ilk, kısmen özel olan bağımsız devlet okullarından biri. Building Design Partnership mimarları başarılı akademik alanlar yaratmada muhteşem örnek kayıtlar göstermiş. Sunderland ve Hampden Gurney ilkokulu en önemli örneklerden ikisi, dolayısıyla şirket bu örnekler ile okul tasarımı alanında çalışmalar yürütmek için kendisini kanıtlamış.
Hükümet, daha iyi tasarlanmış ortamların pozitif davranışı teşvik edeceğini ve akademik performansı iyileştireceğini ümit ediyor. Gerçekten de bu tür binaların inşaatı için verilen tasarım ile ilgili tanıtımlarda “ister yeni binalar olsun, ister tekrar yeniden yapılandırılsın, veya her iki işlemde de, akademiler tasarımda yeniliği ve yüksek çevre standartlarının yapılarını temsil edecekler” şeklinde ifadeler yer alıyor.
Aydınlatma tasarımcıları olarak, ışığın gücünün giderek daha fazla algılanmasının ve tasarımdaki rolünün ve ilave olarak mekanların kullanılabilirliğinin bir parçasıyız. Yaygın olarak tasarımın ticari maliyetinin ikinci planda olduğu ve aydınlatıcıların kalitesinin değerli yatırımlar olarak görüldüğü ortamlarda emeğimizin farkına varılıyor. Perakende satış alanlarında markanın kalitesi ve müşterinin harcaması arasındaki bağlantı iyi kurulmuş. Bu durumlarda aydınlatma, marka imajını desteklemek için önemli bir rol alabilir.
Ticari ofislerde, aydınlatmanın çalışma gücüne olan katkısı anlaşılmaya başlanıyor, algılama açısından doğru etkiyi yaratmada ışığın gücü ise tamamıyla kabul edilmiş durumda. Şehirsel alanlarda ışık ve suç arasında, güvenliğin algılanması ve bir gece ekonomisinin yaratılması arasındaki bağlantı da tamamıyla kabul edildi. Gerçekten, ticari değerin algılandığı yerlerde artık aydınlatma tasarımcıları göreve çağrılıyor ve kendi sanatlarını icra etmeleri ve bilimsel bilgilerini kullanmaları isteniyor. Fakat sosyal değerlerin olduğu, ancak ticari değerlerin az olduğu yerlerde bu durum nasıl?
Şehir ışıklandırmasının bazı sosyal elemanları içine aldığı ve hizmet verdiği topluma pozitif katkı sağladığı söylenebilir. Sosyal olarak en önemli iki alanı teşkil eden okul ve hastanelerde aydınlatma tasarımı, hiç olmamasından daha çok, elektrik mühendisinin kendisine ve hatta elektrik tesisatını üstlenen şirkete bırakılır. BDP Lighting’in azınlıklı (ve seçilmiş)
aydınlatma tasarımcıları olarak, bu tür ortamlarda ışığın bilimsel yönlerini ve sanatını uygulayabilmekten ve çok disiplinli bir ekibin parçası olmaktan gurur duyuyoruz. Diğer ticari projelerde edinmiş olduğumuz bilgi ve deneyimlerimizi okul ortamına taşımaya gayret ediyoruz. Okullarımız, çocuklarımızın düşüncelerinin ve davranışlarının geliştirildiği ve şekillendirildiği mekanlardır. Tabidir ki bunun mümkün olan en kaliteli ortamlarda gerçekleşmesini istiyoruz. Yapay ya da doğal ışıklandırma bir sınıf ortamının kalitesinde önemli bir rol oynuyor.
Bu makalede yaklaşımımız anlatılıyor ve altı okul projesinin tasarımında ve geliştirilmesinde öğrendiğimiz bilgilerin özetleri yer alıyor. Doğal ışıktan beklentilerimiz ile başlıyor ve sonra sınıflar için standart bir aydınlatma çözümünün geliştirilmesi tartışılıyor. Okullarda aydınlatma tasarımı ile ilgili projede yer almak ile eşsiz bir konumda olduğumuzu düşünüyoruz. Bu program bittiğinde yine bu sayıda okulun inşa edilmesi için 100 yıl kadar bir süre geçebilir.
Okullarda gün ışığı
Gün ışığını, gün ışığı faktörü açısından değerlendiriyoruz. Gün ışığı faktörü bir oda içerisinde referans bir noktaya alınan dış ışığın yüzdesidir ve pencere büyüklüğünün de bir fonksiyonu olup transmisyonu, odanın alanına ve yansıdığı yüzeylere göre değişir. Ancak, bu tanımlama son derece kompleks olan, sübjektif ışık elemanının ve mimari tasarımının gayet geniş ve basitleştirilmiş bir ölçüsüdür. Geçmişte İngiltere’de, 1977 yılında çıkartılan CIBSE Kodu’na kadar (Chartered Institution of Building Services Engineers) yönetmelikler tüm sınıflarda en az yüzde iki oranında gün ışığı talep ediyordu. Bu koşul, yüksek tavanlı ve pencereli jenerik sınıfların tasarlanmasına katkı sağlayan
Hampden Gurney İlkokulu’nun sınıfları üç seviyeye dağılmış.
2002 yılında açılan ve Londra’da bulunan Hapden Gurney İlkokulu, Building Design Partnership firmasının okul sektöründe gerçekleştirdiği birçok örneklerden sadece biri. Okul, dikey okul kavramına göre planlanmış ve yaklaşık 240 ilkokul öğrencisine farklı eğitim mekanlarında eğitim olanağı sağlıyor.
Sunderland Üniversitesi’nin ana bilgisayar salonu, Building Design Partnership tarafından geliştirilen eğitim ortamlarında ışık planlaması için iyi bir örnek.
elemanlardan biri oldu. Enerji krizi döneminde, enerji kaybı ve kullanımının tasarrufu, gün ışığının kullanımından çok daha önemli olduğundan bu koşul kaldırıldı. Bu kararda gün ışığının psikolojik ve biyolojik faydaları hakkında çok az şey bilinmesinin de etkili olduğu söylenebilir.
Halen güncel olan kılavuzların tavsiyelerinde anlaşılırlığın tarihi seviyesi eksik. Birçok bilgi belirsiz ve yorumlanması zor. CIBSE tarafından yayınlanan “LG10: Gün ışığı ve pencere tasarımı”ndan alınan ve gün ışığı ile ilgili birçok yayınlarda tekrarlanan tutarlı bir yorum : “Yüzde ikinin altında olan ortalama gün ışığı faktörü genelde bir odanın boğuk görünmesine sebep olur; yapay ışık sıkça kullanılacaktır. Yüzde beş veya üzerinde olan ortalama gün ışığı faktörü iç mekanın gün ışığı ile aydınlatılmış kadar aydınlık görünmesini sağlar.”
Okul ortamlarının tasarımı için hazırlanan “Yapı Bülteni 87” kılavuz kitapçığında yer alan bilgilerde “mümkün olduğu kadar çalışma alanlarındaki ana ışık kaynaklarının gün ışığı ile sağlanması yönünde tasarımlara öncelik verilmelidir” şeklinde bir ibare yer almaktadır. Kesin olarak hangi seviyede gün ışığı olduğunu belirtmemektedir ancak bunu ışıklandırma kriterinden hesaplayabiliriz. Genel olarak, senenin önemli bir dönemi için dışarıdaki gün ışığının 10000 lux değerini geçtiğini biliyoruz. Bu da, hedeflediğimiz 300 lux ve tüm eğitim alanları için istenilen yüzde beş oranını elde etmek için yüzde üç oranında gün ışığı faktörüne ihtiyaç duyduğumuz anlamına gelmektedir. Bu oranı düşünürken, alıntının başında ifade edilen “mümkün olduğu kadar” kelimelerini akılda tutarak uygulamaya dönüştürmek gerekmektedir. “Bazı özel durumlar haricinde, eğitim alanlarının dışarı görüş ortamları olması gerekmektedir” koşulu daha kuralcıdır.
Önerildiği gibi dışarısını görmeyi sağlayacak dış duvarın içeriden yüzde 20 oranında yükseltilmesi ile dışarı bakmak için minimum tavsiye edilen seviye sağlanmış olur. Bu görüş kısa bir süre önce yapılan sübjektif bir araştırmanın sonucunda, bakmanın gün ışığının algılamasında önemli bir katkı sağladığını ve azaltılan nümerik değeri kompanze ettiğini kanıtlamıştır.
Yapı Bülteni 90’da yer alan okullar için aydınlatma tasarımı bölümünde “bazı odalarda yapılması için herhangi bir sebep yok ise, okul tasarımcısı, gün ışığının mümkün olduğu kadar ana ışık kaynağı olarak alınacağını kabul edecektir” denmektedir. Yine kesin bir hedef verilmemiştir ancak “yüzde beş orandan fazla ışık faktörü olan odaların gün ışığı ile aydınlatıldığı ve yüzde ikiden az olan odaların ise sıklıkla yapay aydınlatmaya gereksinimi olacağı” görüşüne yer verilmektedir.
BS 8206 Binalarda Işıklandırma – Bölüm 2: Gün ışığını uygulama yasasında yer alan standartlar gün ışıklandırması tasarımı ile ilgili iyi örnekleri ve binadaki insanların sağlığını ve memnuniyetini artırmak için gerekli kriterleri tanıtmaktadır. Tüm İngiliz standartlarında olduğu gibi kılavuz bilgi mahiyetindedir, yasal yükümlülüklerin yerine geçmez. Bariz bir şekilde gün ışığı görünümü öngörülmüş ise, yüzde beş oranında gün ışığı faktörü kriteri geçerlidir. Başka uygulamalar olmamak üzere, konutlar için minimum gün ışığı faktörü verilmiştir.
(yatak odalarında yüzde bir, oturma odalarında yüzde 1.5 ve mutfaklarda yüzde iki.)
Building Research Establishment Environmental Assessment Method (BREEAM) okullar içerisinde gün ışığının kullanımı hakkında yayınlanan en son dokümandır ve binalarda bulunanların sağlığı ve huzuru açısından gün ışığının miktarını değerlendirmektedir. Bu dokümanda hedef değerler açıkça verilmektedir. Koşul olarak, alanların en az yüzde 80’inin yüzde ikiyi geçen gün ışığı faktörüne sahip olması gerekmektedir. Diğer koşul ise (çok katlı binalarda) tüm alanların yüzde üçlük faktöre sahip olmasının gerekliliğidir. Buna ek olarak her yerde aynı oranı sağlamak için odanın derinlik kriteri karşılanmalıdır.
Gün ışığının fizyolojik ve biyolojik etkilerinin daha yaygın olarak anlaşılması ve nedenlerinin dikkate alınması ile, okullarda daha yüksek oranlarda gün ışığının uygulanması zorunlu hale getirilebilir. Kısa bir süre önce yapılan bir araştırmaya göre, gün ışığının yüksek seviyelerde alınmasının öğrencilerin akademik performansına ve davranışlarına son derece pozitif katkısı bulunduğu gözlemlenmiştir. Pacific Gas and Energy şirketinin ABD’de yaptırmış olduğu bir araştırmaya göre, yüksek gün ışığı faktörüne sahip (yüzde 10 oranında) sınıflarda bulunan öğrencilerin matematik testlerinde yüzde 20 oranında daha başarılı olduğu görülmüş ve İsveç’te yapılan bir araştırmada ise bu değer yüzde 26 civarında bulunmuştur. Geniş anlamda bu araştırmalar sonucunda, gün ışığı alan okula giden öğrencinin “gün ışığı almayan okula” giden öğrencilerden yüzde 7 ile 14 arasında daha iyi performans gösterdiği ortaya çıkmıştır.
Yukarıda belirtilen tüm bilgi kaynakları dikkate alındığında, ışığın ana kaynağı olan gün ışığının kullanımı okullarda en önemli faktör olacaktır, bu sadece binanın başarısı olarak görülmeyecek, öğrencilerin akademik performansını da etkileyecektir.
BDP olarak biz kendi tasarım hedeflerimizi geliştirdik ve ortalama gün ışığı faktörü hedefini, dolu olan tüm alanlarda ortalamanın minimum yüzde üç olması kaydıyla, yüzde dört ile beş koyduk. Dolu alanlara tuvaletler, depolar, hazırlanma odaları veya işletme amaçlı olarak doğal ışığın gerekmediği odalar (karanlık odalar, bilgi işlem odaları, dans stüdyoları) dahil edilmedi. Ayrıca, alan kullanımının bina içerisindeki gün ışığı koşullarına göre kullanılmasının sağlanmasına çalışıyoruz. Örneğin, iyi gün ışığı kontrolünün yapılması gereken bilgi işlem odaları, daha düşük gün ışığı seviyesi bulunan bölgelere yerleştiriliyor. Pratik olarak baktığımızda, bir sınıfın tasarımı konusunda en iyi çevre koşullarını elde etmek için bir dizi uyum unsuru gerekiyor.
Büyük pencereler sağlam duvarlardan daha maliyetli, daha düşük akustik performansına sahip ve ısı izolasyonu açısından çok daha kötü performans gösterirler. Tek bir dış duvarı olan tipik sekize sekiz metrelik sınıfta yüzde beş oranında gün ışığı faktörünü elde etmek için dışarı bakma alanının masa seviyesi yüksekliğinde duvarı olması ve tavana kadar yükselmesi gerekmektedir. Bu gayet zor bir koşul, ancak öğrencinin performansı, davranışı ve iyiliği üzerinde etkisi hakkında alınan bilgiler göz önünde tutulduğunda ciddi olarak dikkate alınması gerekmektedir.
Gün ışığı
Gün ışığı doğal ışığın önemli bir parçasıdır ve duygusal açıdan, ilham verici ve coşturucu etki yaratabilir. Bir sınıf içerisinde rahatsız edici ve göz kamaştırıcı olabilir, dolayısıyla burada uygulanan iyi bir güneşten koruma sistemi veya dışarıdan gölgelendirme sistemi sınıf alanının entegre bir parçası olur. Daha resmi olmayan genel alanlarda ise, dış ortam ile bağlantının sağlanması önemlidir. Güneşin bir alan içerisinde kinetik hareketi zamanın geçtiğinin göstergesidir ve birçok insan dış dünya ile bu tür bağlantıyı tercih ettiklerini ifade edebilirler. Westminster Akademisi için geliştirilen merkez atrium alanında çatıya bakış olanağı sağlayan solar perdeleme güneyden gelen güneş ışığının tamamıyla gölge sağlanması için tasarlanmış, güneş ışığı ise alana sadece günün başında ve sonunda girebiliyor.
BDP Lighting tarafından hazırlanan okul binası görüntüsü.
Panjur sistemi, alana dağılmış ışığın hem yansıyarak hem de doğrudan geçiş yaparak yüksek oranda girmesini sağlıyor. Güneş ışınları günün başında alana girdiğinde, sabah kahvaltı için gelen öğrencilerin bulunduğu yemek salonuna dramatik çizgiler çiziyor. Günün sonunda güneş ışınları, atriumun karşı tarafına bakan sınıfın çıkıntı oluşturan geometrik bloklarına geçiyor.
Yapay aydınlatma
İlk projemizi sınıflarda aydınlatma kalitesine yoğunlaştırdık ve projeyi bu alanda geliştirdik. Bu proje Bristol’daki duyma kaybı olan çocuklar için entegre ünitesi olan 1200 öğrencilik okul idi. Sağır ve kısmi sağır olan insanlar için iyi aydınlatma inanılmaz derecede önemli. Dudakları okuyabilmek, mimik ve el hareketlerini net olarak anlayabilmek birincil öncelik taşıyor, çünkü konuşulanı anlamak için göz, kulağın görevini üstleniyor. Gerçekten bazı kriterler genel olarak öğretim için de geçerli, öğretmenlerin öğrenciler, öğrencilerin ise öğretmenler tarafından iyi görülmesi gerekiyor. Aydınlatma metin kitapları standart sınıfların tasarımı için iki kriter veriyor: tahtaya 200 lux ve çalışma alanına 300 lux. Biz tüm alanda dikey ışıklandırmanın çok önemli ve iyi olacağına karar verdik. Bu sadece duvardaki tahta ile sınırlandırılmadı ve çalışmalarımızı uygun fotometrik dağılım sağlayabilen lambaların seçimine odakladık.
Geçmişte, İngiltere’deki sınıflarda prizmatik gömülü lambalar ile aydınlatma sağlanıyordu, bu nedenle birçok modern sınıf hala daha mağara benzeri türünde aydınlatılan ofis alanlarımız gibi aydınlatılıyordu. Zayıf dikey aydınlatma, keskin gölgeler ve karanlık üst duvarlar ve tavanlar bu tür aydınlatma sisteminin semptomları.
Bunlar sınıf aydınlatması çözümlerimizde engellemek istediğimiz maliyetler. Artık modern ofislerde bunlardan giderek uzaklaşıyoruz ve tamamlayıcı tavan aydınlatmaları ya da doğrudan ve dolaylı lambalar kullanıyoruz. Ne yazık ki her iki tür aydınlatma elemanı da standart çözümlerden çok daha pahalı, okul projeleri için ayrılan bütçeler ise çok kısıtlı.
Bu yaklaşım, sadece bütçeye uyacak şekilde uyarlanması için yapılmadı. Lineer prizmatik difüzer latasının tekrar gündeme gelmesi ve geliştirilmesi ile bu yaklaşımı uygulamaya karar verdik. Işığın alana dağılımı daha kontrollü olabilir, parlama etkisini azaltmak için kritik açılarda lamba görüntüsünün yönü değiştirilebilir ve tavanı aydınlatmak üzere yukarı doğru sınırlı miktarda ışık verilebilirdi. Her şekilde bu tür daha az teknolojik bir yaklaşım ile daha yüksek seviyede aydınlatılmış alanı sağlama isteğimiz karşılandı.
Ampul türleri de dikkatle seçildi. Parlamanın azaltılmasının kritik bir faktör olmasından dolayı T5 ampulleri yerine ilgimizi T8 ampullerine yönlendirdik. Dim edilebilen HF kullanıldığında, 58 Watt’lık T8 ampuller çok yüksek aydınlatma efekti sağladı, bu da T5’in etkisine çok yakındı. Ayrıca T5 etrafında bir parlama engelinin muhtemelen sistemin genel etkisini düşüreceğini düşündük. Ayrıca T8 ampulünün ekonomik olması ve lümen çıkışı bizim lehimizeydi; yatırım bütçesi daha az ve bakımı daha kolaydı. İngiltere’de sınıflar için iki standart aydınlatma seviyesi bulunuyor: normal eğitim alanları 300 lux ile aydınlatılırken, sanat ve bilim salonları 500 lux ile aydınlatılıyor. Tekli ve çiftli 58 Watt’lık T8 ampullerinin kombinasyonu ile, her iki seviyenin tek bir ışık kaynağından aydınlatması mümkün oldu. Sınıfların 300 lux ile aydınlatılmasını sağlamak için çift 35 Watt’lık T5 ampul paketi ve 500 lux seviyesinde aydınlatılması için ise çift 49 Watt’lık T5 ampulu kullanıldı. Bakım daha zorlaşırken, 49 Watt’lık ampul ile parlama riski ve parlama etkisi artırılmış oluyor.
Projelerin boyutları ve program çerçevesinde yapılması planlanan okulların sayısı nedeniyle, hepsi için ortak bir ürünün geliştirilmesinin, daha uygun olacağına karar verdik. Bir tanıtım hazırladıktan ve birkaç üretici ile konuştuktan sonra, bu ürünü geliştirmek için Louis Poulsen ile birlikte çalışmaya karar verdik. Bu armatür, kalıp içerisine yerleştirilmiş ve yalın bir şekilde bükülmüş çelik bir gövdeye sabitlenmiş optikten oluşuyor. Optik, iki elemana sahip: tavana doğru hafif bir yayılmış ışık saçan eleman ve genel olarak tasarlanan, dikey ve yatay alanlara ışığı dağıtan ve kontrol eden prizma sistemi. Balasta kablolar ile bağlanan entegre fotosel üzerinden, gün ışığına cevap veren ve ampulün otomatik dim edilmesi ile yüksek lümen üreten kapalı döngü kontrolü sağlanmış. Işığın temel kaynağı olan gün ışığı ile yapay ışığın bu stratejiyi desteklemesi ve yararları azamiye çıkarması için geliştirilmesi gerekmektedir.
Enerji tasarrufu yapmak ve bakım maliyetlerini düşürme fırsatları otomatik kontrol ile sağlanmalıdır. Ancak, birçok okulun kendi bakım personeline sahip olduğu ve bu kişinin görevlerinin çok çeşitli ve sayısız olduğu unutulmamalıdır. Dolayısıyla, bakımın mümkün olduğu kadar kolay olması gerekir. Eğer bir okul, gün ışığına eşdeğer olan ve sadece istenildiğinde çalışan minimum ampul türü ile tasarlanabiliyorsa, o takdirde bu ampuller uzun ömürlü olacak ve bakımları kolay olacaktır. Böylece montaj kalitesi de mümkün olduğu kadar uzun süreli olacaktır. Özetle okullar, biz tasarımcılar, mimarlar ve mühendislerin üzerinde çalışacağı en önemli sosyal alanlardan biridir. Burada çocuklarımızın düşünceleri ve davranışları geliştirilmekte ve şekillendirilmektedir. Tabi ki hepimiz bunun en iyi ortamda gerçekleştirilmesini isteriz. Başarılı sınıf ortamlarında ana tasarım kriteri, yüksek seviyede kontrollü gün ışığı ve iyi dikey aydınlatmadır.
Londra’daki Westminster Academy’nin merkezi atrium alanı için hazırlanan planlama çalışmaları. Cam çatının güneşten koruma sistem, gelen güneş ışığını geri yansıtacak şekilde tasarlanmış, sadece sabah ve akşam ışığı, engellenmeden giriyor ve mekanda olağanüstü ışık çizgileri beliriyor.
Bristol’deki okul projesi için, BDP Lighting, Louis Poulsen işbirliğinde istenilen koşullara uygun bir armatür geliştirmiş. Armatürün optik kısmı kalıp şeklinde, bükülmüş metal tenekeden oluşturulan düz bir yuvaya sabitlenmiş ve parlama yapmaması için T8 ampulleri kullanolmoş.
Ancak yenilik ve yaratıcı tasarım için gayret gösterirken bu önemli binaların nasıl çalıştığı, ayakta kalmak üzere tasarlandıkları süre ve içerisinde barındıracakları farklı kullanıcılar ve onları çalıştıracak olanlar unutulmamalıdır. İşletim kolaylığı ve dayanıklılığı temel bir gereksinimdir. Birçok alanda, yatay ışıklandırmanın tasarım kalitesinin zayıflığını gösterdiğini fark ettik. Ve özellikle okullarda bu bir gerçektir. Modern eğitim tarzı, öğrenciler ve öğretmenler arasındaki karşılıklı görsel etkileşime dayanmaktadır ve bu nedenle yatay yerine dikey görsele odaklanma esastır. Öğrencilerin konsantrasyon seviyesinin çok yüksek olması gerekiyor ve bu konsantrasyonu bozacak her şeyin yok edilmesi gerekiyor. Doğal ve yapay aydınlatmanın rahat bir şekilde alanda kontrol edilmesi ve sağlanması önemli.
Martin Lupton, (BEng (Hons) PhD MSLL Associate IALD) BDP Lighting firmasında direktörlük görevini 2002 yılında üstlenmiş ve bu göreve, İngiltere’nin bağımsız lider aydınlatma tasarım danışmanlık şirketlerinden biri olan ve daha önce tasarım direktörlüğü görevinde bulunduğu Pinniger & Partners’den gelmiş. Çok disiplinli tasarım şirketi Building Design Partnership’in bir parçası olan BDP Lighting firması, BDP’nin bina projelerinde çalışıyor ve aynı zamanda başka tasarımcılara ve müşterilere, akan aydınlatma, gün ışığı, yapay ışık ve sergi aydınlatması konusunda danışmanlık hizmeti veriyor.
www.bdp.co.uk
Dergide s. 62.