Beyazıt Yangın Kulesi, İstanbul
Metin: Cengiz Batı
Tarihî Yarımada’nın kalbinde yer alan 261 yaşındaki İstanbul Üniversitesi Beyazıt Yangın Kulesi ışıkları ile eskiden olduğu gibi İstanbullulara bir sonraki günün hava durumu hakkında bilgi verecek. İstanbul’da çıkan yangınları haber vermek amacıyla 1749 yılında yapılan 85 metre yüksekliğindeki Beyazıt Kulesi İstanbul Üniversitesi Beyazıt Kampüsü içinde yer almakta. Cumhuriyet döneminde hava durumunu bildirmek gibi ek bir göreve daha sahip olan Beyazıt Kulesi 1995 yılına kadar bu görevini sürdürdü. 2011 yılı başlarında turizme açılmasına karar verilen kule, yeni aydınlatması, muhteşem manzarası ve süslemeleri ile halka açılacak.
Tarihi kulenin aydınlatma tasarımı, yapının mimari özelliklerini vurgulamak ve misyonunu sürdürmek için 3 ana bölüm esas alınarak kurgulandı. Genel olarak kulenin alt kaide ve gövde kısmı 4200 K renk sıcaklığında aydınlatılırken hava durumunu belirten sekizgen planlı son kısım RGB renklerde planlandı. Yapının başlangıç kısmını oluşturan kesik piramit şekilli kaidenin dört kenarına yerleştirilen armatürler ile cephenin homojen bir şekilde aydınlatılması tasarlandı. Bununla birlikte kaide, cephesindeki kabartma yazının yarattığı yumuşak gölgeler ile ön plana çıkartıldı. Armatürler kaideden 50 cm açılarak 250 cm aralıklarla 3’er adet yere gömme olarak yerleştirildi. Kullanılan ürünler paslanmaz gövdeli, darbelere ve ısıya dayanıklı, geniş açı ve ayarlanabilir reflektörlü ürünler. Ayrıca lamba tipi olarak da yeni nesil seramik yanmaz tüplü, renksel geri verimi yüksek Metal Halide 70 W lamba tercih edildi. Soğan formu ile başlayıp yine bu form ile biten gövde ise başlangıç, orta ve pencere aralıkları olmak üzere 2 grup olarak aydınlatıldı. Gövdenin orta kısmı, kulenin çevresine kaidenin köşegenlerden 12 m açılarak yerleştirilen ve her birinde 3 er adet olmak üzere toplam 12 adet projektör ile aydınlatıldı.
Gövdenin orta kısmından ilk gözetleme katına geçişte ters olarak yinelenmiş soğanımsı form ile gövde sonlandırıldı. Armatürler bu bölümü oluşturan gözetleme katında pencere aralarına yerleştirildi. Buradaki silmeler üzerine yerleştirilen armatürler ile pencerelerin yarattığı derinlik ve cephedeki hareket vurgulanmak amaçlandı. Burada da armatürler tarihi yapı çevresini saran silme üzerine, germe sistemli kasnağa monte edilecek şekilde düşünüldü. Kurşun çatı üzerine yerleştirilerek çok kenarın her bir kenarına yerleştirilen birer adet projektör ile bu katın balkon yüzeyleri aydınlatıldı ve böylece üst kaidenin gövdeyle olan bağı koparılmayarak aydınlık bütünlüğü sağlandı. Kurşun kaplı çatı üzerinden sekizgen planlı 3 katlı kagir katlarda ise kulenin misyonunu gerçekleştirmek adına balkon içlerine 101 cm lik RGB LED armatürler yerleştirildi. Kulenin sonlandığı paratonerde ise yine 4200 K renk sıcaklığında. Armatürler 75 0 gökyüzüne doğru yönlendirilerek hem paratoner hem de kulenin son noktası vurgulandı.
İstanbul’a renk katan yeni projeyle birlikte, Beyazıt Kulesi bir önceki aydınlatma çözümüne göre yüzde 60 enerji tasarrufu sağlayacak ve kullanılan yeni armatürlerin ömürlerinin 3 kat daha uzun olması sayesinde bakım maliyetleri yüzde 70 oranında azalacak.
Projeye katılanlar
İşveren: İstanbul Üniversitesi Proje sponsoru: Osram, Siemens Aydınlatma tasarımı: Ayşe Öz, Cengiz Batı; Litpa Aydınlatma Uygulanan ürünler:
Schreder: Tilt LED, Focal, Terra Midi Faeber: Football Traxon: Liner XB RGB, Wall Washer XB -36 RBG Lambalar: Osram
Dergide s. 62.