Siemens Sanat, İstanbul

Metin: Yıldız Ağan

Fotoğraf: Serhat Özşen

Sergi binası, zaman içindeki değişken görsel zenginliği ile yüzünü eskitmeden her defasında farklı bir proje heyecanı ile tekrar tekrar açılış yapmaktadır. Ortalama iki ayda yeni bir sergi açan Siemens Sanat’ta sergi konseptlerinin aydınlatma tasarımı, konu temasına uygun ayarlamalar ile yeniden planlanmaktadır.

Değişik zamanlarda farklı konulara ev sahipliği yapan Siemens Sanat’ta aydınlatma tekniğinde kolay, esnek çözümler geliştirmek gerekiyordu. Yapılan çalışmanın planlamasında önemli olan aydınlatma ürünlerinin eserlerin önüne geçmeyecek vurgulamada olmasının yanında farklı amaçlara uyarlanabilecek esneklikte de olmasıydı. Mekanda resim, fotoğraf ve farklı objelere yer verileceği için çok amaçlı salon aydınlatma tekniği ile düşünülmesi gerekiyordu. Mekanda tavana gömme olarak monte edilen ray sistemi ile çizgisel bir aydınlatma hattı elde edildi. Ray üzeri değişken açılarda ve aralıklarda kullanılabilecek armatür yerleşimi sayesinde eserler üzerinde farklı vurgulamalara imkân verildi.

Aydınlatma planlamasında, iki kat yüksekliğindeki ana duvarda Wallwasher armatürleri ile homojen aydınlatma hedeflendi. Binanın iç cephesini oluşturan yekpare duvar, mekânda kendini aydınlatma paneli olarak hissettirmekteydi.

İki kat yüksekliğindeki kapalı mekânda düşeydeki ana duvarın yumuşak aydınlatması dış mekânı içeriye taşımakta. Zemin ve asma katta bulunan tek kat yüksekliğindeki duvarlarda konu başlıklarına göre objesel aydınlatma ise ray spotlar ile planlandı.

Düşey satıhlar dışında mekânda gömme Downlight’lar ile genel aydınlatma yapıldı. Gerektiğinde sanatsal panellere sahne olan mekânda, huzurlu ve yeterli derecedeki homojen ışık seviyesiyle güvenli aydınlatma değeri oluşturuldu.

Siemens, kurumsal sosyal sorumluluğu çerçevesinde toplumu ileriye taşıyacak olan aktiviteler üzerine odaklanmış olmasıyla tanınmaktadır. Siemens Sanat, sanatsal araştırmalar merkezi olarak 16 Ocak 2004 tarihinde faaliyetlerine başlamıştır. Çağdaş sanatın farklı örnekleriyle, genç ve aynı zamanda çağdaş sanatçılara yer veren Siemens Sanat, farklı güncel konularla sanat severlerle buluşuyor. Burada resim, fotoğraf, enstalasyon, performans ve karışık tekniklerle hazırlanan eserler sergilenebiliyor.

Farklı kapsamdaki sergilerin yer aldığı Siemens Sanat’ta sergilenen konunun ölçeğinin de farklı olması nedeniyle yapılması gereken ışığın aydınlık ve karanlık kontrastlarını kullanarak boşluk hissini yaratmayıp tersi bir senaryo oluşturmaktı. Mevcut spotların bölgesel olarak yoğunlaştırılması ile çekimser ve kuvvetli ışık vurguları farklı temaları belirleyebilecekti.

Özellikle fotoğraf ve resimlerin olduğu sergilerde sadece spotların eserlere farklı yoğunlukta yönlenmeleriyle negatif ve pozitif ışık ilişkisi kuruldu. Ayrıca tüm lambalara filtre uygulandı, böylece eserlere zarar verebilecek ultraviyole ışınları asgariye indirildi.

Duvarlar dışında döşemede sergilenen objeler, ışığın gelme yönünün teknik ayarlamaları ile sanatsal fotoğraflar olarak ortaya çıkarıldı. Doğadan gelen ışığın yönlenmesine göre doğal algılamanın senaryolarını kullanma imkanı yaratıldı. Amaç sadece objelerin tek bir açıdan aydınlatılarak ortaya çıkarılması değil, gerektiğinde doğal ışık ile aydınlatıldığını hissettirebilmek için yansıma yönünü değiştirebilmekti.

Özellikle sergi ve müzeler, aydınlatma tekniği ile sanatsal düşüncenin kesiştiği mekanlardır. Gölgeli aydınlatma, vurgusal aydınlatma, homojen aydınlatma, nötr aydınlatma veya noktasal aydınlatma yapabilmeyi düşündürmelidir. Her eserin homojen ışık ile ortaya çıkarılması doğru ve doğal değildir. Doğanın içinde yer alan ışık etkileri, günün saatlerinin değişkenliği ile, doğrusal veya yüzeysel hissedilebilmelidir.

Aydınlatma temasının sınırlarını belirleyen kriterler her konu için değişebilmektedir. Tasarımın içeriğine bağlı olarak ışığın yansıma yönü ve yoğunluğu ile algılamanın da ölçeği kurgulanabilmektedir. Her ne kadar sergi alanında tüm mekanlar aynı gibi gözükse de sergi alanında ışığın farklı açıları ve sergilenen ürünlerin görsel renk farklılıkları ile kendine özgü bir atmosfere dönüşebilmektedir.

Farklı bölgelerdeki ışık konseptini elde etmek, sanatçıların eserlerindeki renk ve ışık kontrastlarını hissederek yorumlanmalıdır.

Sanatçının aktarmak istediği resim teması, aydınlatmanın yoğunluğu, ışık açısı ve ışık yönü ile kuvvetlendirilmelidir.

Müze veya sergi salonları gibi kapalı mekanlarda sergilenen fotoğraf, çizim veya eserlerin kendi mekansal boyutlarında algılanmaları, aydınlatmanın teknik bilincinin sanatsal yorumuyla mümkündür.

Proje künyesi

Aydınlatma tasarımı: HI-TEC Aydınlatma Proje sahibi: Siemens A.Ş. / Siemens Sanat Kullanılan ürünler:

MICROTRONIC: 50W/12V, 20W/ 12V dar açılı, geniş açılı versiyonları, vurgu aydınlatma POCKET: QT 150W homogen aydınlatma 2x18 Darklight reflektor Downlight

Dergide s. 60.