Deutsche Bank, Frankfurt

Metin: Prof. Susanne Brenninkmeijer, PLDA

Şu sıralar Frankfurt’un merkezinde brüt 100.000 metrekarelik bir alan üzerinde cumhuriyetin en modern binası inşa ediliyor. Ekolojik yapı konusunda tüm Avrupa’ya örnek teşkil edecek bir yapı. Yapı sahibi Deutsche Bank, mimar ve uzman planlamacılardan oluşan deneyimli bir ekip ile Frankfurt’un Taunus bölgesinde yükselen ikiz kulenin tüm modernizasyonunu planlıyor. Planlama, kalıcılığın en üst şartlarını sağlıyor.

Planlama için US Green Building Council, LEED’in (Leadership in Energy and Environmental Design) normları baz alınıyor. Banka binasının modernizasyonu için LEED’in Platin sertifikasyonunu hedefliyor. LEED düzenlemeleri artık ABD’de sağık ve çevreyi koruyucu inşaatlar konusunda referans değerler olarak kabul ediliyor. Avrupa’da İngiltere ve Fransa’da binalara yeşil damgası veriliyor. Birleşik Arap Emirlikleri ve Japonyada benzer modeller kullanılıyor.

Şu sıralar Almanya’da Federal Yapı Bakanlığı yuvarlak masasında mimar, mühendis, bilimadamları, inşaat firmaları ve yatırımcılardan oluşan 80 kişilik bir topluluk, kısaca DGNB bir sertifikasyon sistemi üzerinde çalışıyor. Her iki taraf arasında sertifikasyon kriterleri konusunda oylama yapıldığı için, bir karara varıldığı düşünülebilir. Dolayısıyla, Almanya da yakında binalar için ekoloji kalite belgesi verecek. Belge ile çevre ve kullanıcılara yönelik unsurlar değerlendirilecek. LEED’de olduğu gibi, sağlıklı malzemenin kullanımı, iyi mekân havası, engelsiz ortamlar ve teknik ve ekonomik açıdan en uygun konsept oluşturma konuları yer alacak.

Bir bina planlamacısı için bu tür düzenlemeler yeni bir güçlük anlamına geliyor. Bu yazıda ikiz kulelerin modernizasyonunu yapacak olan planlama ekibi bu güçlüklere karşı mücadele etmeye hazır. Ekip içinde, kısa bir süre önce Louvre Sarayının müslüman dünyasına ait bölümü için çalışan Milano’nun tanınmış mimarlık bürosu Mario Bellini, uygulama mimarları gmp ve Bonn’lu aydınlatma planlaması bürosu ag Licht yer alıyor. Bu projede tasarım unsurlarını en üst seviyede değerlendirerek planlama yapmak ve diğer taraftan LEED tarafından öngörülen şartları sağlamak gerekiyor.

Proje için tüm bu hususları biraraya getirme işleri bina arkası ve kırma çalışmaları ile başladı. Banka, ilk etap çalışmalar için %98’lik bir geri dönüşüm oranı ve yeniden inşa edilen bileşenlerin kısmen yeniden kullanılmasını hedefledi. Gün ışığı planlaması ile ilgili şartlar kapsamında, binanın yeterli derecede gün ışığı alması ve dışarı bakışın sağlanması hedeflendi. Prensip olarak LEED’in bu kuralları, binalarda gün ışığı ile ilgili olarak konulan hedeflerle aynı. İlk etapta bu şartlar kontrol edilebilir. Kullanım alanlarının yüzde 75’inde cam faktörünün en az yüzde 2 oranında olması bekleniyor. Bu şartın yerine getirilip getirilmediğini görmek için başta bir bina simülasyonu yapılabilir. Kullanım alanının %75’inde yatay olarak 25 Candela’ya ulaşmak gerekiyor. Simülasyon zamanı, öğle vaktinde difüz bir gökyüzünde gün ve gecenin eşit olduğu zaman olarak alınır. Yine aynı simülasyon koşullarında bina içinde de ölçüm yapılır.

Deutsche Bank’ın şu anki binasında gün ışığı konusunda LEED şartlarını sağlama hedefi ciddi zorlayıcı bir çalışma, çünkü şu anki cephe, delikli bir cephe. Cephe önüne göreceli olarak %40’lık az bir transmisyon derecesi olan cam uygulanmış. Ancak dışarı bakış konusunda şartların bir çoğu sağlanıyor, çünkü ofislerin yerleşimi büyük ofis şeklinde. Mekanın en uzak köşesinden dahi dışarısı görünüyor. Gün ışığı sayesinde ve suni ışığın gün ışığına göre kumanda edilmesi sayesinde burada enerji tasarrrufu sağlanabilecek.

Suni ışık konusunda da aydınlatma planlayıcısından beklentiler çeşitli.

Temel ışık kaynağı merkezden ve diğer ışık kaynakları kişiler tarafından kumanda edildiği için düzenlemelere uygunluk açısından çok daha az enerji tüketimi oluyor.

Bu uygulama için bir diğer alternatif ise bina cephesine paralel olarak yerleştirilebilecek olan evolvente aydınlatması olarak adlandırılan lambalar. Mekânın derinliklerinde uygulanması ile elde edilecek ekonominin tüm binada sağlanması isteniyor. Deutsche Bank’ın ikiz kulelerinin modernizasyonunda Stratejik Projeler Direktörü ve Proje Sorumlusu Prof. Holger Hagge:”Çalışanlarımız yeni bürolarında, geçecekte çeşitli ışık senaryolarından birini seçebilecek. Gün ışığı daha iyi kullanılacak. Bu da enerji tüketimini yarıya indirecek ve aynı zamanda çalışma çevresini iyileştirecek” diyor.

Bu anlamda plana göre tüm büro alanlarında cepheye paralel olarak lambaların yerleştirilmesi, tavan boyunca mekanın derinliklerine bir ışık konisi şeklinde ve tüm büro alanlarının eşit temel aydınlatmasını sağlayacak lambaların uygulanması öngörülüyor. Bu ışık konisinin rahat büro aydınlatması ile ilgili tüm şartları sağlaması gerekiyor. Tüm istikametlere doğru kamaşma ile ilgili kısıtlamalar konusunda şartları sağlamak için prizma biçimli akrilik malzemenin kullanımı öngörülüyor. Böylece ışık bilinçli olarak aşağı tavan yüzeylerini aydınlatırken, çalışma masasına doğrudan/ dolaylı olarak yansıtılan ayaklı lamba ile temel aydınlatmanın daha yaygınlaştırılmasını sağlıyor. Alanda mevcut “evolvente” aydınlatması olduğu için bu tür ayaklı lambalar göreceli olarak daha az sayıda kullanılabilir ancak doğrudan yansımalı olmalıdır.

Geniş salonlar veya kombi bürolarında aydınlatma konusunda bu alanların çoklu işlevleri de dikkate alınmalıdır. Örneğin hareket ve arşiv alanları olarak kullanılan açık koridorlar bu kapsamda değerlendirilmelidir. Sıva altına yerleştirilen Downlight’lar ile geniş alan aydınlatması yapıldığında, tavan bölgesi hafif aydınlanır. Kafesli bir tavan yapısında lambalar doğrudan bu çok ışık geçirgen kafes yapısının üzerine monte edilir. Temel ışık kaynaklarının etrafına duvar boyunca cam ışık bantları uygulanır. Bunlar duvarların dikey biçimde aydınlatmasını, iyi algılanmasını, mekansal bölünmenin görülmesini doğru yönlendirilecek. Bu tür bir aydınlatma komponenti ile tavanın tamamı kaplandığında, kesintisiz olarak çevrede yaklaşık 300 lux’lük bir aydınlık sağlanmış olacak. Şartlar gereği sağlanması gereken 500 lux’lük aydınlatma yoğunluğu proje alanında ayrı ayrı açılıp kapanabilen masa lambaları ile elde edilebilir. Deneyimler, ikinci ışık kaynağının kullanıcılar tarafından çok tercih edildiğini gösteriyor, çünkü kişinin bireysel ışık ihtiyacına göre ayarlanabiliyor. Ayrıca, bu iki farklı ışık özelliğine sahip kaynağın kombinasyonu sonucunda çok daha heyecan verici bir atmosfer yaratılıyor.

Tüm bina için metre kare başına 11 Watt’lık bir bağlantı değeri ile başlıyor, ki binanın tamamı tüm iç mekanlar, fuaye bölgeleri, restoran ve kafeler, banka şubesi, etkinlik alanları, yönetim kurulu ofisi ve konferans odaları ve video konferans salonundan oluşuyor. Bu değere LEED sertifikasyon sürecine dahil olmak için ön koşul. Bu tür bağlantı değerlerine sadece yeni ofis aydınlatma konseptleri ve çoğu alanda kullanıcıya bağlı ışık kumanda sistemlerinin devreye alınması ile ulaşılabilir. Özellikle, kullanımın ana alanını oluşturan ofislerde ve diğer alanlarda bir kumanda sisteminin doğru uygulanması ve uygulama şekli yeniden planlanmalı. Ag Licht ofisi görev ve eğilim arasında henüz kararlaştırılmamış bir tasarım üzerinde çalışıyor.

Daha önce belirtilen anlamda ışık kumandası amacıa uygun olacaktır ancak farklı ışık ortamlarında tasarımsal etki yaratmak için de kullanılması düşünülüyor. Farklı ışık özelliklerinin ve bunların estetik açıdan karma bir biçimde ve mekanda iyi bir oryantasyon sağlar. Sayılan tüm bu alanlar için hareket algılayıcılar veya gün ışığına göre kumanda etme olanağı sağlayan ışık kumanda sistemi tanımlanır. İstenilen şartları yerine getirmek için kullanıcıların %90’ı için kullanıcıya bağlı sistemlerin uygulanması gerekir. Bu sistemler bireysel veya gruplara bağlı çalışabilir.

Frankfurt’un merkezinde yükselen önemli binanın gece görüntüsünü büyük ölçüde 38 katlı ikiz kulelerde yer alan ofisler oluşturuyor. Bina cephesine bakan ve tavan oyuklarına yerleştirilen büro lambaları, bu alanları hafif aydınlatarak dışardan görüntü etkisini artırabilir. Bunun için ayrıca dışarıya doğru yansıma yapan ışıklandırma birimlerine ihtiyaç yok. Böylece LEED’in ışık kirliliğini doğrudan dışarı yansıtılmamış ışık uygulaması yapmaksızın sağlanmış oluyor. Planlamanın ileri aşamalarında dışarıdaki tesislerin aydınlatması da bu konsepte göre uyarlanacak.

Modernizasyon projesi, konulan ağır şartlar nedeniyle projeye katılanların tamamı için zorlu bir proje. Ekolojik inşaat konusunda süren gelişmeleri sergileyecek eşsiz bir örneğin oluşturulması, herkes için iyi olacaktır. Elektrik tüketiminin yarıya indirilmesinin yanı sıra, öncelikle kullanıcı çekici bir çalışma ortamına kavuşmuş olacak. Bu da çalışanın verimliliğine katkı sağlayacak. Sonuç olarak burada iyi bir hesaplama yapılmış. Zaten hesapların en iyi bankalarda tutulduğu bilinir. Bu tür binalara sahip olanların ve yeni yapıların da Deutsche Bank’ın modernizasyon çalışmaları gibi çalışmalar yürütmeleri ümidiyle...

Dergide s. 40.