Sıcak ve soğuk!

Metin: Kai Becker

Fotoğraf: bildwerk-studio, Jochen Splett

Baden kentinde bulunan Limmathof Oteli’nde yapılan kapsamlı restorasyon çalışmaları ile otel yeniden canlandı. 1830’lu yıllarda inşa edilen bina bugün otel ve modern bir SPA merkezi olarak kullanılıyor. Merkezin konukları küçük bir merdivenden zemin kata indiklerinde gerçekten modern dünyayı geride bırakarak heyecan verici bir ortama, modernliğin ve tarihin en güzel biçimde birleştiği bir yere dalıyorlar.

Işıksız sağlık olmaz. Novum Spa’nın sağlık alanının tasarımını, ışık ve mimari konusunda faaliyet gösteren İsviçreli Reflexion firması, Graf & Parner ve iç mimar Ushi Tamboriello ile birlikte geliştirdi. Aydınlatma tasarımcısı Thomas Mika’ya göre bu konuda aydınlatma planlamacılarının görevlendirilmesi hiç de alışıldık değil. Birçok yapı sahibi, dünyadaki sağlık merkezlerinden topladıkları etkileri genelde yeni bir “konseptte” birleştirirler. Mika’ya göre, piyasada mevcut olan araştırmalar ve kişisel edinimler şüphesiz gerekli ancak bunlarla yine de konsept ile ilgili sorular cevaplanamayabiliyor. Aydınlatma tasarımcısının çıkardığı sonuç ise; temel ışık tekniği bilgilerine sahip olmadan sağlık alanında hızla oluşturulan bir ışık planlaması çok çabuk riskli bir işe dönüşebilir. Ortamın etkisi bir mimar tarafından yaratılabilse de istenilen kalitede etki, sadece çeşitli unsurlar, teknik etkiler ve ışık ile ortaya çıkan potansiyel tesadüfler planlama aşamasında kontrol edilebilirse ancak sağlanabilir. Burada anlatılmak istenen efektler; su ile kullanılan malzemenin yüksek parlama derecesi, alışılmadık bakış noktaları ve kullanıcının bakış açısı, farklı konular ve bununla ilişkili ortam değişimi, güvenlik şartları nedeniyle sınırlı lamba seçeneği ve aydınlatma tesisinin düzenli olarak günlük uzun kullanım süresi. Tüm bu parametrelerin doğru değerlendirilmesi uzmanların kararlarını gerektirir. Ancak bunu mimarlar tek başına yapamaz.

Yukardaki fotoğrafta görülen uygulama, bir Türk hamamı ortamını yaratmak üzere tasarlanmış. Sanki kubbedeki aralıklardan gün ışığı içeri sızıyor. Bu uygulamada elektrik ışığı duvardaki küçük deliklerden içeri giriyor. Karşı duvarda ise (soldaki fotoğraf), iki mavi pencere boyutsuz bir derinlik hissi uyandırıyor. Burada yaratılan atmosferin kalitesi, elektrik ışığının buhara rağmen renkli yansıması ile sağlanıyor. Doğada, buhar ve sis genelde tok ve gri bir atmosfer yaratıyor. Ultra marina mavisi suyun durgunluğunu ve huzurunu simgeliyor. Rahatlamayı sağlarken endorfin salgılarını artırıyor.

39 TEMA - SAĞLIK İÇİN IŞIK Novum Spa Merkezi, Baden, İsviçre

Soldaki fotoğraf: Otelin zemin katında merkezi lounge bar. Arka planda omuz hizasında masaj amaçlı tazyikli su püskürtme vanaları olan duş. Asıl mimari özelliği teşkil eden tonozlu tavan uplight’lar ile öne çıkartılmış. Kaideler üzerinde duran küçük heykellerin yer aldığı nişler 50 Watt’lık düşük voltajlı gömülü downlight’lar ile aydınlatılıyor.

Sağdaki fotoğraf: Aydınlatılan kemerler ve sualtında oluşturulan ışık desenleri alanda yepyeni görüntüler ortaya çıkartıyor. Uplight’lar ile havuz etrafındaki nişler vurgulanıyor ve downlight’lar ise küçük heykelleri ve geçiş noktalarını öne çıkarıyor.

Novum Spa’nın planlamacıları profesyonel aydınlatma tasarımcısının değerini gerçek anlamda bildiklerinden, tasarım aşamasının doğru bir noktasında Reflexion ekibini görevlendirdiler.

Otelin zemin katında bulunan tesis, uzun bir orta alana sahip. Buradan diğer kullanım alanlarına ve banyolara gidiliyor. Mimari açıdan değerlendirildiğinde, Spa Roma tarzı yapı unsurları ile öne çıkıyor. Bunun en belirgin örneği ise kemer biçimli tavanlarda görülüyor. Aydınlatma tasarımcıları ise aydınlatma konseptini bu mimari dokunun belirgin ögelerine dayandırarak tanımlamışlar: Konukların tüm mekanlarda gördükleri tavan, aydınlatılan ana konuyu teşkil ediyor.

Konuklar bu prensip ile ilk deneyimlerini, tesisin ana dinlenme bölgesine götüren merdivenin ilk basamaklarında yaşıyorlar. Bu mekan bir koridor işlevine sahip. Buradan birçok kapı açılıyor. Mekanın kapılar arasındaki boşluklarına dinlenmek için banklar yerleştirilmiş. Zemin, mobilya ve duvar renkleri açık tonlarda tutulmuş. Aydınlatma tasarımı mimari elemanların öne çıkarılması ile sınırlanarak, çekingen bir biçimde mekana sakin ve sıcak bir görüntü katılıyor. Bölüm ayrımları yoğun olan bu mekan için aydınlatma tasarımcıları, geniş alan ışıklandırması uygun görmüşler. Böylece kapıların sert ritmine karşı sakin bir görsel kontrast etkisi bırakıyor. Göz hizasının biraz üzerine uygulanan Uplight’lar tavanın dokusunu öne çıkarıyor, konukların bakışlarını mimari yapının özelliklerine yönlendiriyor ve aynı zamada tabanı gerektiği miktarda ışıklandırıyor. Mekanda bakışları çeken diğer unsurlar ise daha koyu renkte boyanmış olan ve boyutları yaklaşık kapı aralıklarına eşit olan nişler.

Kaideler üzerinde duran küçük heykellerin görüntüsü küçük downlight ışığı ile vurgulanıyor.

Kemerli alanların aydınlatma prensibi, termal banyonun olduğu alanda da aydınlatma tasarımının entegre bir unsuru olarak tekrar ediyor. Aydınlatma tasarımcıları su konusuna özellikle dikkat ettiler. Çünkü Spa’nın içindeki en büyük alanı termal banyo teşkil ediyor. Thomas Mika için havuz alanlarındaki aydınlatma konsepti çok önemli. Bugüne kadar edindiği bilgilere göre, sanayinin teknik açıdan kısıtlı olanaklar ile havuz içinde ve etrafında sağlanmak istenilen ışık etkisi birbirine tezat oluşturuyor. Mika kesinlikle böyle bir uygulama yapmak istemiyor, çünkü ışık ve suyun etki potansiyeli çok yüksek ve her zaman özel ve sürpriz efektler yaratabiliyor.

Havuza girildiğinde, bakışlar önce muhteşem tavana yöneliyor. Işığın rengi mekanın rengi ile ahenk içinde. Tavana yayılan yarım daire biçimli ışık, güneşi anımsatıyor. Sonra yavaş yavaş gözler mekanı tarayarak su yüzeyine ulaşıyor. Şimdi şöyle bir düşünün. Havuz, yandaki fotoğraftaki gibi görünmese ve genelde yapılan uygulamalar doğrultusunda tamamen aydınlatılmış olsa, bu nasıl bir etki bırakırdı!

Burada aydınlatma tasarımı gereken heyecanı veriyor. Su dünyası konuğun bakışlarını çekiyor, keşfedilmek istiyor. Havuz kenarına yerleştirilen özel yansıma açısına sahip su altı lambaları suyun yüzeyinde, tavanın kemerli desenini işleyen desenler oluşturuyor. Ayrıca yine bu lambalar sayesinde havuzda farklı renk gölgeleri yaratılıyor ve mekan görüntüsünün sürekli değişmesine neden oluyor.

Bakışları çeken ve arka cephede mekanı bölme işlevi üstlenen bir başka unsur ise duvar nişinde yer alan çok az aydınlatılmış heykel. Sıva altına yerleştirilen downlight’lar bölmelerin alanını öne çıkartıyor.

Yine ışık tekniği açısından görülmeye değer başka bir bölüm ise konukları ruhlarını şımartacakları buhar banyosunda bekliyor. Özel kokular ile zenginleştirilen buharın yanında, iyi hissetme duygusu için ışık da önemli bir rol oynuyor.

Konuklar bu alana girdikten sonra, mekanın uzunlamasına olan alanına yerleştirilmiş banklarda dinlenebiliyorlar. Diğer mekanlara göre daha karanlık tutulmuş buhar odasında aydınlatma, yuvarlak kemerli tavan aydınlatmasına bir kontrast oluşturuyor. Mekanın bir kenarında hemen bankların üzerinde mavi renkle aydınlatılan iki pencere sonsuz bir derinlik duygusu yaratıyor. Modern tarzda dekore edilen mekanın aydınlatılması için bu fikir, aydınlatma tasarımcısı James Turrells’ın çalışmalarından ilham alınarak ortaya çıkmış. Türk hamamları örnek alınarak tasarlanan bir diğer ışık efekti, bu alanın karşısındaki kenarda uygulanmış. Doğu dünyasının hamamlarında gün ışığı, içeri kubbede bulunan küçük aralıklardan giriyor. Bu tipik özelliği taklit edebilmek için, pencere benzeri bir yapının içindeki küçük deliklerden suni ışık veriliyor ve sanki bu mekanın dış dünyaya bağlantısı olduğu ve gün ışığı aldığı hissi uyandırılıyor.

Daha önce bir sauna veya buhar banyosuna gidenler, ısındıktan sonra serinleme ortamına girileceğini bilirler. Bunun için Novum Spa’da çok özel bir soğuma odası bulunuyor. Tesisin rahatlama ve sıcak görüntüler oluşturan diğer ortamlarına karşın, burası çok soğuk bir etki bırakıyor. Burada başka bir konu geçişi yaşanıyor. İç mimari ve aydınlatma tasarımınının ortak oyunu çerçevesinde soğukluk konusu mükemmel olarak burada sahnelenmiş. Diğer odalara kıyasla çok daha az aydınlatılan ortamda bir buz duvarı ve odanın ortasından suni bir buz kübü görülüyor. Buz duvarının üst kısmından 50 fiber kablo ucu çıkıyor. Burada emilen ışık tüm duvarı geçiyor ve istenilen buz gibi soğuk etkisini yaratıyor. Odanın tam ortasına yerleştirilmiş buz objesi de fiber uçlarla sahnelenmiş. Blok parçasının içinden odaya yayılan beyaz mavimsi ışık, gösteriyi mükemmel hale getiriyor: esas olan soğumak. Bunun için bir kutup atmosferinden başka ne uygun olabilirdi. Sadece bu objeye bakmak dahi, sanki insana gerekli soğutmayı sağlıyor. Ve sonra bir sonraki dinlenme odasına, suyun içindeki ışık oyununu izlemeye geçiliyor...

Projeye katılanlar

Yapı sahibi: Arge Limmathof Baden AG Mimar: ARGE Graf & Partner Atelier West İç mimar: Ushi Tamborriello Aydınlatma tasarımı: Reflexion, Thomas Mika Uygulanan ürünler:

Dinlenme odası

Nişler: Neuco/Erco, Düşük voltajlı sıva altı-downlight, Tip: 22 405-C, Alüminyum döküm, Darklight-Reflektör, gümüş alüminyum buharına tutulmuş, 12 Volt, 50 Watt.

Termal banyo

Kubbenin aydınlatılması için kullanılan lambalar, 12 x IP 54; 12 Bölmelerde sıva altı yerleştirilen Downlight’lar; Heykelli duvar nişi için 1 sıva altı Downlight Buhar banyosu:

Buhar nifllerinin alanında boru içine yerleştirilen fiber uçları; karışık fiber uçları 6 x, ışık rengi CDM Soğuk beyaz (4.200 Kelvin) 230 Volt, 150 Watt; bankların üzerinde (iç duvar) renkli kompakt flüoresanlar; 3 duvara sıva altından monte edilen lamba, Model 2910-M Oryantasyon için sıva altı lamba, paslanmaz çelik, IP 54, 12 Volt, 20 Watt; 2 x Nişlerin arkadan aydınlatması, kompakt flüoresanlar, IP 65 mavi, 18 Watt, 230 Volt; bankın altında temizleme ışığı (FL 18 Watt).

Soğuma odası

Fiber tekniği, ışık projektörü HIT 150 Watt.

Dinlenme odası

Özel olarak duvara monte edilen dört adet lamba ile kemerler aydınlatılıyor, IP54; Cumba aydınlatması Neuco/Erco, yere monte edilebilen lamba, IP67 ile sağlanmış, paslanmaz çelik, dökme alüminyum yuva, 12 Volt, 35 Watt.

Üstteki fotoğraf: Fotoğrafa bakmanız damarlarınızdaki kanı dondurmak için yeterli! Fiber optik teknolojisi sayesinde, buz bloğunda ve buz duvarlarındaki lambalar ısınmıyor.

Alttaki fotoğraf: Patronların dinlenebileceği ve suyun aydınlatma efektlerinin keyfine varacağı yer.

Dergide s. 39.