Asya usulü ışık atmosferi

Metin: Ta-Wei Lin, Lynn Sauve

Üst: Müzisyenler apartmanı.

Aydınlatma tasarımı: CWI Lighting Design Inc., Tayvan (Fotoğraf: Wei-Ming Yuan)

Orta: Legend Lin DanceTheater`s “Mirrors de vie“ başlıklı dini geçiş töreni.

Koreografi: Lin Lee-Chen; Sahne tasarımı: Chang Wang; Aydınlatma: Kuo-Yang Cheng; (Fotoğraf: Chen-Tsai Chin)

Sağ: Bei Gan Köprüsü.

Aydınlatma tasarımı: CWI Lighting Design Inc., Tayvan (Fotoğraf: Si-Seng Wang)

Çinli şair Li Bai (701-162), ay ile kendi gölgesinin karşılıklı kadeh tokuşturmasını konu alan tanınmış bir şiirin yazarı. Şiirde Ay ile olan ilişki, Asya kültürünün başından beri varolan bir tür şiirsel düşünme biçimini anlatıyor. Kaligrafi, resim ve şiir sanatı, birbiri ile yakın bağlantıları olan, sanatın üç kaidesi olarak kabul ediliyordu. Ressamlar şiirsel anları motif olarak seçer ve hatta eserleri için şiirler yazarlardı. Bahçe resimleri, derin anlam taşıyan şiirsel anlar yaratmak üzere şiirin coğrafyasını araştırma yönünde denemelerdi. Asyalı bilgin, şair veya ressam, bu tür anları çoğu zaman akşam, gece, ay, su, sis, doğanın sesleri ve doğanın diğer duyulabilen ve görülebilen elemanları ile ilişkilendirerek her biri için ayrı, en uygun estetik ortamı yaratıyordu.

Ma Yuan’ın “Toasting the Moon in Jest” (Eğlence için ay ile kadeh tokuşturma) eserinde gece karanlığı duygusunu verecek kontrastlar eksik. Çam ağaçlarının gövdelerinin kabukları ve iğneleri, bambu kamışları ve dağlar ön planda. Uzaktan görünen ayın ışığını kaybettiren gizemli sis gibi. Acaba, karanlık çevrenin hiçbir kontrastını göstermeyen bu difüz ve puslu ışık Asya kültürlerinden beklenen ışık ortamını yine de simgeliyor mu?

Mürekkep ile yapılan başka tür bir resim çalışması sayesinde bambu, beyaz duvara yansıyan gölgeler gibi görünüyor. Bu basitleştirilmiş tarz ve şekil, derin düşüncelere dalındığı anda algılananları temsil ediyor ve gölgenin nasıl bir süs unsuruna dönüştüğünü gösteriyor. Garden of Thirty Three Osmanthus Trees (Otuzüç zeytin ağacı bahçesi)’nde aydınlatma tasarımcısı tarafından bir tarih anlatmak için benzer teknikler uygulanıyor. Burada ziyaretçinin algılama gücü elinden alınıyor ve gerçeğin bulunduğu anlara giden bir labirente yönlendiriliyor.

Junichiro Tanizaki (1886-1965), “In Praise of Shadows” (Gölgelere övgü) başlıklı kitabında Asya’da algılanan estetik çerçevesinde gölgelerin önemini ve tapınaklarda nasıl karanlığın çöktüğünü ve mum ışığının yüzeylerde ışıldamasını anlatıyor. Birçok tapınakta kullanılan elektrikli ışığın yeni olanakları, bugün birçok yerde karşımıza çıkan, eski ile yeninin garip birlikteliklerini ortaya koyuyor. Ancak, özellikle büyük kentlerin önemli tapınaklarında eğilim, modern aydınlatma tekniğini hassas ve mümkün olduğu kadar gizli kullanma yönünde. Difüz ışık karanlık alanlarda saklı geçmiş anıları modern döneme geri çağrıyor.

Bu eğilimin en güzel örneği, Taipei’deki Konfiçyüs Tapınağı. Geçmişin ışık hiyerarşisi ve karanlık bölgeler gayet güzel muhafaza edilmiş. Çok katmanlı kontrastlar, en büyük bilgiyi edinme sürecini gerçeği anlamayı yansıtıyor.

Galerilerinde Konfiçyüs’ün 72 tanınmış öğrencisini anma tabloları bulunan avluyu, manastırlar çevreliyor. Basamaklar yukarıdaki ana tapınağa yönlendiriyor.

Musician’s Apartment’ında da (Müzisyenlerin bölümü)

gizli aydınlatma uygulaması gerçekleştirilmiş. Açık ve küçük bir mekanda, difüz, birkaç kez filtrelenmiş ampul ışığı ve günışığı ile Asya’lı yapı sahibinin istediği ortam yaratılmış: rahat bir sohbet mekanı.

Mekana ilk girildiğinde içerde algılanan, bambu filizlerinin yanı sıra köşede el işi çalışılmış akril tabakalar ve pirinç kağıdından yapılmış bir fenerin silik resmi. Ancak, Asya estetiğinin başka bir şekli daha var. Asya’da geleneksel tiyatrolar ve dini kutlamaları, ışıldayan renkler kaplar. Meşhur Çin Operasının sahnesi, yuvarlak bir sembolü taşıyan kırmızı bir halı ile kaplı: ülke amblemi. Ancak asya aydınlatma estetiğinde başka bir yan daha var. Asya’da teatral ve dini etkinliklerde, geleneksel olarak drama ve ışığın parlaklığı beraber kullanılıyor. Rituel olarak kırmızı ve sarı/altın hakim renkleri oluşturuyor. Buna en iyi örnek, her sene Bei Gan köprüsü üzerinden ve pirinç tarlaları ile çevrili bu kırsal alandan geçerek, bir tur dolaştırılan Tanrıça Matzu’nun posesyon geçişinin tasarlanmasıdır. Kızıl renkli kemerler ve sarı destek ahşap taşıma direkleri, nehrin üzerinde uçan bir uçurtmayı andırır.

Görülmeyecek biçimde kemerlere yerleştirilen lambalar, özel etkinliklerde dairesel biçimli ülke sembollerini özellikle bambu biçimlerini köprüye projekte ediyor. Sakin gecelerde köprü, düşüncelere dalmak için güzel bir mekana ve başka zamanlarda ise ritüel ve kutlama mekanına dönüşüyor.

Asya’da iç huzuru temsil eden mekanları estetik olarak aydınlatmak için iki olanak var. Bir tarafta sis ve berraklığı olan mekanlar ve diğer tarafta ritüel kutlama mekanları.

Kutlamalar sokaklara ve pazarlara taşıyor. Bazıları geceleri dahi açık. Sokaklarda dükkânların adlarını gösteren aşırı renkli tabelalar göze çarpıyor. Asılı ampuller gece alışverişlerini kolaylaştırıyor. Li Bai’yin Asya tarzı aydınlatma üzerine etkisi, bir sarhoşun, ayın su üzerindeki yansımasını yakalamaya çalışırken boğulması ile ilgili şiirinde öne çıkıyor. Ampulün yalın kullanımı, Asya’nın bugüne kadar aydınlatma estetiği konusunda etkisi altında olduğu dualizme, Edison’un katkısının bir sembolü.

Üstteki fotoğraf: Otuzüç zeytin ağaçlı bahçe.

Aydınlatma tasarımı: CWI Lighting Design Inc., Tayvan (Fotoğraf: Fu-Bin Chang)

Orta: Gelenek ve Modern yanyana. (Fotoğraf: Shan cheng) Alttaki fotoğraf: Taipei’deki Konfiçyüs Tapınağı.

Aydınlatma tasarımı: CWI Lighting Design Inc., Tayvan (Fotoğraf: Wei-Ming Yuan)

Ta-Wei Lin, Tayvan Chung Yuan Christian Üniversitesi’nde öğrenim gördü ve lisans üstü eğitimini iç tasarım alanında, New York Pratt Enstitüsü’nde yaptı. Ayrıca İtalya’nın Milano kentindeki Domus Akademisi’nde Sanayi Tasarımı okudu. 1993 yılından beri Tayvan’da yerleşik, aydınlatma ofisi CWI Lighting Design firmasının genel müdürlüğü görevini yürütüyor. Halen Yardımcı Doçent olarak Mimarlık Fakültesi Shi-Jyan Üniversitesi’nde ders veren Ta-Wei Lin, Milano’da gerçekleştirilen ELDA+ Light Focus 2005 ve Lightfair 2006’da sunumlar yaptı. 2003 yılında IALD Award of Excellence (Mükemmeliyet Ödülü) ile ödüllendirildi. 2006 yılında Dış Alan Tasarımı dalında IALD’nın Award of Excellence (Mükemmeliyet Ödülü) ile onurlandırıldı. Ta-Wei Lin kendisini bir hikaye anlatıcısı olarak görüyor ve bir projenin eğlendirici kısımlarını ve kalbini ortaya çıkarmaya uğraşıyor.

Dergide s. 52.