İstiklal Caddesi
Metin: Yeşim Betin
Fotoğraf: Tanju Akleman
Beyoğlu, farklı yaşam kesitlerini, farklı zaman aralıklarını ve farklı gerçeklikleri kendine özgü bir uyum içinde bir araya getiren ‘’zamansız’’ ve ‘’konsantre’’ bir yerleşim, kültür, sanat, eğlence ve ticaret merkezidir; Oyuncuları halkın ta kendisi olan, perdeleri 24 saat açık bir tiyatro sahnesi gibi...
Özellikle yabancıların yerleştiği bir bölge olan Pera, adını Bizans döneminde henüz yerleşim alanı değilken Öte Taraf anlamında kullanılan ‘’Peran Bağları’’ tanımlamasından, Osmanlı zamanında almıştır. Türkler, semti, daha geniş bir alanı kastederek Beyoğlu olarak adlandırmıştır.
19. Yüzyılda demiryolu, tramvay, tünel gibi ulaşım olanakları ve yabancı elçiliklerinde bölgeye taşınması sonucu Galatasaray ile Tünel arası yerleşim bölgesi haline gelmiştir. Bizans’ın son döneminden itibaren Galata’nın ticari hayatını yönlendiren Latin kökenliler bölgede yaşamayı sürdürürken, Osmanlı İmparatorluğu ile birlikte Rum ve Türklerde Pera’da etkin olmaya başlamışlardır. Rum, Levanten, Ermeni ve Türklerden oluşan renkli bir mozaiğe sahip olan Pera, bugün halen gerek mimari mirasının zenginliği, gerekse insanlarının renkliliği ile kültürlerin buluştuğu merkez konumundadır.
Beyoğlu, farklı yaşam kesitlerini, farklı zaman aralıklarını ve farklı gerçeklikleri kendine özgü bir uyum içinde bir araya getiren ‘’zamansız’’ ve ‘’konsantre’’ bir yerleşim, kültür, sanat, eğlence ve ticaret merkezidir; Oyuncuları halkın ta kendisi olan, perdeleri 24 saat açık bir tiyatro sahnesi gibi.
Tüm bu özelliklere paralel olarak birçok sosyal ve altyapısal sorunu bünyesinde barındıran Beyoğlu’nun düzensiz yapılaşmanın önlenmesi, tarihi bina dokusunun korunması, trafik yoğunluğunun çözülmesi çalışmaları sürdürülmektedir.
Bu çalışmalar kapsamında bölgenin yeni baştan aydınlatılması söz konusu olmuştur. Çekirdek bölge olarak saptanan ve tarih boyunca Pera olarak anılan İstiklal Caddesi, yol, yaya alanı, tramvay durakları kriterlerinin ötesinde bir tiyatro sahnesi yaklaşımı içerisinde ele alınmıştır. Aydınlatma sistemi, 24 saat yaşayan, devingen, coşkulu yapısıyla İstiklal Caddesi ve Beyoğlu bölgesinin karakterini -ona yukarıdan ışık tutarak- destekleyen, fakat birebir göz önünde olmayan bir sistem olarak düşünülmüştür.
Tasarım, kullanıcıların yaşamını ve mekan ile olan ilişkisini yönlendiren, şekillendiren bir süreçtir. Işık ise, iç mekanda olduğu kadar dış mekanda da tasarımın ve hacmin ruhunu oluşturan, karakterini destekleyen ve/ veya belirleyen renkleri vurgulayan bir öğe olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu noktada ışığın rengi önem kazanmaktadır. Farklı renkte ışıklar altında aynı mekan ve objeler ile çok farklı etkiler elde etmek mümkün olmaktadır.
Günün her saati devingen bir yapıya sahip olan Beyoğlu İstiklal Caddesi aydınlatması, yaya alanı olması da göz önünde bulundurularak, doğal renksel geriverim özelliği nedeniyle ılık beyaz ışık rengine sahip HCI-T lamba ile yapılmıştır. Mekanın hareketliliği ve yaya yoğunluğunun gerekli kıldığı göz konforunun sağlanması, uygun ışık tekniği ile mümkün olacaktır. Ayrıca güvenlik açısından standartlarla belirlenen değerlerdeki aydınlık seviyelerinin dolayısı ile güvenli görüş sahasının elde edilmesi gerekmektedir.
Tüm bu estetik ve teknik kaygılar ışığında tasarlanan aydınlatma sistemi 7 metre yükseklikte, bina cephelerine 20 metre aralıklarla gerilen paslanmaz çelik gergi halatlar ve her bir halat üzerinde ikişer adet olmak üzere yerleştirilen armatürlerden oluşmaktadır. Sistemde IP65 koruma sınıfı, radyal faset reflektör sistemi ile üstün ışık tekniğine sahip kamaşmasız, bakım kolaylığı sağlayan katener tip armatürün 250 W gücünde olanı seçilmiştir. Caddeyi çevreleyen mağazalardan gelen düzensiz ışıklar düşünülerek aydınlık seviyesi standartların üzerinde tutulmuş ve genel aydınlatmanın hissedilen etkisinin gereken seviyede olması hedeflenmiştir. İstenmeyen gölgeler ve kör noktaların oluşması engellenerek cadde boyunca görüş sahası açısından derin bir perspektif elde edilmiştir. Homojen ışık dağılımı ile geniş ve ferah etki sağlanırken bina cephelerinin algılanması ve mekanla iletişimi desteklenmiştir. Kullanılan ışık rengi, mekanı çevreleyen bina cepheleri, yer dokusu yeşil öğeler ile ayrı ayrı uyumlu olmakla beraber farklı iletişimi olacağından yer yer dramatik etki de sağlanmıştır. Aynı zamanda direksiz aydınlatma sistemi ile kentsel alanlarda önemli bir problem olan Vandalizm gibi zarar verici faaliyetler önlenmiştir.
‘Doğu’ ile ‘Batı’nın, Dün ile Bugün’ün kesiştiği bu büyük sahne -İstiklal Caddesi- nin uygun şekilde aydınlatılması geleceğe de ışık tutacaktır.
Beyoğlu çevresindeki ve İstiklal Caddesi’ne açılan ara sokaklarda devam eden yenileme ve düzenleme çalışmaları ile bölgenin prestijinin artırılması, daha güvenli ve aydınlık bir İstiklal Caddesi ve Beyoğlu’na ulaşılması hedeflenmektedir.
Dergide s. 54.