Sevgili okuyucular

Metin:

Editör'den

Modern aydınlatma planlaması giderek daha karmaşık hale geliyor. Bu iyi bir haber. Çünkü ışığın öneminin, mimari; insan, bitki örtüsü ve hayvanlar üzerinde etkisinin artık kabul edildiğini gösteriyor.

Tahminim birkaç yıl sonra, yüzyıldan fazla bir süredir suni ışık ile aydınlatılan dünyamızda, nasıl olur da ışığın hala insanlar üzerinde herhangi bir etkisi olmadığına inanılabildiği tartışılacak. Aslında dijital teknik artık bize daha iyi ve daha sağlıklı ışık planlaması yapma olanağı sunuyor. Ancak böyle olanaklara sahip olmamız bu “kapasiteye” sahip olduğumuz anlamına gelmiyor. Zira bu anlamda; 30 sene önce sektöre öncülük eden aydınlatma tasarımcıları bugün hala görevlerini sürdürüyorlar fakat yeni bilgilere çok açık değiller. 30 sene önce planlamaları tutkuyla heyecanla yapmak yeterli iken -ve bunlar genel olarak iyi olarak kabul edilirken- aynı tasarımlar bugün olsa farklı değerlendirilirdi.

Aydınlatma tasarımı, planlamacılarının kucağına bırakılan farklı bir disiplin değil. Aydınlatma tasarımında tasarım konularının kuralları var. Bugün hangi planlamacı tüm bu bilgilere sahip? İyi haber ise, tüm bu kuralların toplumsal olarak kabul görmesi ve aynı zamanda aydınlatma tasarımcılarını eğitecek uzmanların da olması. Uzmanların kapasitesinin de tabii kabul edilmiş olması gerekiyor.

Başka bir deyişle: Hiçbir zaman mesleğin kabulüne bu kadar yaklaşmamıştık. Her geçen gün bu hedefe biraz daha yaklaşıyoruz! İyi ışık ile, bilinçli bir şekilde insanların kendisini rahat hissetmesini sağlayabileceğimizi ve fiziksel olduğu gibi psikolojik olarak da insan üzerinde etki yaratabileceğimizi biliyoruz.

Elbette her olanağın kendine göre tehlikeleri var. Peki bu noktada ışığın destekleyici öge olarak etkisi nerede bitiyor, nerede manipülasyon başlıyor? Sporda ilaçla doping mümkün iken ışıkla doping konusuna kimse kafa yormadı. Neden acaba? Çünkü, ışık doğal biyolojik ritmimizi değiştirme kapasitesine sahip. Artık bunun sağlığımızı bozabileceğini biliyoruz. Diğer yandan okuldaki öğrencilerin konsantrasyon kapasitesini ışık ile artırabileceğimizi biliyoruz. Bunun yanı sıra, sabah saat 08:00 ile 09:00 arasında çocukların, biyolojik ritimlerine göre, tam konsantrasyon kapasitesine ulaşmadıklarını da biliyoruz.

Geceleri aşırı ışık dozlarına maruz kalırken, sanayimiz çok daha verimli üretim yapsın diye, vardiya ile çalışanlarımızı manipüle ediyoruz. Gerçekte gece çalışmasının (veya “sahte” gündüz çalışmasının) kansere neden olacak bir faktör olduğunu biliyoruz. Bizler gelirlerimizi artırmak için hiç ihtiyacımız olmayan ve aslında çevremizin felaketine katkıda bulunan birçok ürünü, ışığın satın alma davranışlarımızı olumlu yönde etkilemesi ile “satın aldığımızı” söylüyoruz. Doğal ormanlarda büyümemize ve evrimimizin bunlara bağlı olmasına rağmen alışveriş mağazalarında büyüleyici ışık uygulamaları yaratıyoruz.

Işığı en uygun şekilde uygulamayalım demiyorum. Işık ile İnsan Odaklı Aydınlatma Konseptini takip etmeyelim de demiyorum. Ancak, bilimin ışık konusunda bize aktardığı tüm olanakları kullanan bir aydınlatma tasarımcısının hangi gücünün olduğunu anlamamız ve bunu sürekli yansıtmamız gerektiğini söylüyorum. Çünkü sorumluluklarımızın bilincinde olursak, nasıl iyi bir mağaza aydınlatması bir deneyim sunduğu için kabul görüyorsa biyolojik ritmimizi destekleyen aydınlatma tasarımları da aynı şekilde desteklenecek. Çünkü maalesef bugün ışık ve teknik olanakların, insanın varlığını destekleme ya da manipüle etme açısından kapasitesine dair sınırlı bir bilgi ile ilerliyoruz. Bunları dergiyi hazırlanırken edindiğimiz bilgilere veya bizi geleceğe taşıyacak daha fazla bilgiye ulaşma ümidine dayanarak söyleyebiliyoruz. Joachim Ritter Professional Lighting Design

Dergide s. 6.

PLD Türkiye, sayı 57 (PDF)