Donald Trump’ın lambalarla ilgili şikayetleri -gerçekler…

Metin: Tom Kertscher

Trump yönetiminin, akkor flamanlı lambaları ortadan kaldıracak bir yasayı iptal etmesinin ardından, Başkan Donald Trump, şakayla karışık, yeni lambaların kendisini turuncu göstermesinden şikayet etti.

Trump’ın Enerji Bakanlığı’nın hamlesi, Amerikalıları LED (ışık yayan diyot) lambalara ve daha az elektrik kullanan diğer ışık kaynaklarına geçirmek için Kongre ve geçmiş yönetimlerin yıllar süren baskısını geciktiriyor.

Özellikle LED’lerin adını anmamakla birlikte Trump, Cumhuriyetçiler Meclisi’nin 12 Eylül’deki yıllık değerlendirmesinde konuşurken, yeni lambalar hakkında atıp tuttu.

Kötü aydınlatmanın yanı sıra, Trump bunların pahalı olduğunu ve tehlikeli atık olarak kabul edildiklerini söyledi.

İddialarında bir miktar gerçek payı var ancak bu gerçek yalnızca, şu anda piyasaya hakim olan ve akkor flamanlı lambalardan daha yeni ama LED’lerden daha eski olan kompakt flüoresan lambalar (genellikle spiral şekilli) için geçerli.

“Lamba. Millet, nesi var lambaların, dedi. Dedim ki, hikaye şu. Baktım ki kullanmaya zorlandığımız lamba -öncelikle, bana göre, en önemlisi, ışığı hiç iyi değil. Beni hep turuncu gösteriyor, sizi de; ışığı berbat.” -Trump

Trump’ın kampanya organizasyonu bu açıklamayı desteklemek için bize herhangi bir bilgi sağlamadı.

Ancak ışık kalitesi eleştirisi son derece pervasız.

Natural Resources Defence Council’de (Doğal Kaynaklar Savunma Konseyi -NRDC) Enerji Verimliliği Standartları Merkezi İklim ve Temiz Enerji Programı direktörü Noah Horowitz, 1976’da üretilen bazı kompakt flüoresan lambaların iyi ışık kalitesine sahip olmadığını söylüyor.

Ancak CFL olarak da adlandırılan flüoresan lambalar, LED’lerin yerini alıyor. Horowitz, Amerika Birleşik Devletleri’nde 1 milyardan fazla LED lamba satıldığını, fiyatlar düştükçe satışların arttığını ve CFL satışlarının bitmekte olduğunu söylüyor.

Gerçekten de, Trump’ın Enerji Bakanlığı, kaliteli LED’lerin “diğer aydınlatma türlerine göre daha iyi ışık kalitesi sunduğunu” söylüyor.

New York, Troy’daki Rensselaer Polytechnic Institute (Rensselaer Politeknik Enstitüsü) Aydınlatma Araştırma Merkezi’nde profesör olan Mark Rea, “Akkor lambaların sınırlı bir spektrumu var, ancak LED’ler için çok daha fazla seçenek mevcut ve bu da çoğu zaman ışık kalitesini akkor lambalardan daha iyi hale getiriyor,” diyor.

“İkincisi ise, gayet işe yarayan eski akkor lambadan kat kat daha pahalı.” – Trump

İfadesi hiç uzak görüşlü değil.

Kampanyası, CFL’lerin “başlangıçta geleneksel lambalardan daha pahalıya mal olduğu, ancak uzun ömürlülükleri ve etkinlikleri nedeniyle size uzun vadede parasal tasarruf sağlama potansiyeline sahip olduğunu” söyleyen bir lamba toptancısı web sitesinden alıntı yapıyor.

Ancak LED’ler bundan çok daha fazlasını sunuyor.

Rea, LED’lerin akkorlardan üç kat daha pahalı olabileceğini, ancak beş kat daha fazla enerji verimli ve 10 kat daha uzun ömürlü olduklarını söylüyor.

Horowitz, bunun, yeni bir LED’in 10-25 yıllık ömrü boyunca 25 ilâ 100$, hatta daha fazla tasarruf anlamına geldiğini belirtiyor.

“Ve en önemlisi, bunu biliyor musunuz bilmiyorum, ama içinde uyarılar var. Kırıldıklarında, tehlikeli atık olarak kabul ediliyorlar; içinde gazlar var.” – Trump

Bir kez daha, LED’lerden değil CFL’den bahsediyor.

CFL’ler düşük düzeyde cıva içerir, ABD Çevre Koruma Ajansı bu nedenle bunları “tehlikeli evsel atık” olarak değerlendiriyor. Ajans, bunların normal ev çöpüne atılmak yerine,  bazı toplulukların sağladığı geri dönüşüme kazandırılmalarını öneriyor.

Cıva bir sıvıdır, fakat buharlaşabilir. Yüksek düzeyde maruz kalındığında sağlık için tehlike olabilir.

Trump’ın kampanyası, Washington, King County’deki yetkililerin kırık flüoresan lambaların temizlenmesi için 15 adımlı bir kılavuz yayımladığına dikkat çekiyor. Buna odanın havalandırılması ve lastik eldiven kullanılarak kırık parçaların kapalı bir kaba koyulması da dahil.

Ancak bu tavsiyeler CFL’ler için. Rea ve Horowitz, tam tersine, Obama yönetimi tarafından desteklenen LED’lerin cıva veya herhangi bir gaz içermediğini söylüyor. LED’ler normal çöp kutusuna atılabiliyor.

“CFL’lerden bahsederek konuşmak yanıltıcı,” diyor Rea, çünkü “konumuz LED’ler”.

Haber kaynağı: https://www.politifact.com/truth-o-meter/article/2019/sep/16/appearing-orange-and-other-donald-trump-complaints/