Doğan Hasol

Öncelikle ilk dikkatimi çeken aydınlatma tasarımı isminin bir uzmanlık dalı olarak geçmemesi. Ancak açıkcası ne bu beni şaşırtıyor ne de Doğan Hasol’u bu konuda eleştirebilirim. Meslek olarak aydınlatma tasarımcılığının kabulü ve tanınması için daha uzun yollar gitmemiz gerektiği aşikar.

Hasol yazısında şöyle bir tespitte bulunuyor. “Türkiye’de mimarlık mesleğinin kapsamı ve sınırları zorlanıyor. Mimarlık şu anda yetki sınırları belli olmayan yan ve alt uzmanlık dalları arasında sıkışıp kalma yolunda… Kentsel Planlama, Kentsel Tasarım, Peyzaj Mimarlığı, İçmimarlık… Yetki sınırları tam belirlenmemiş bütün bu dallar kendi konumlarını yasal çerçevelere oturtma çabasındalar. Ne var ki çerçeveler o kadar geniş çizilmeye çalışılıyor ki sonunda mimarlara çalışma alanı kalmayacak gibi görünüyor.”

PLDA Derneği olarak Avrupa Birliği seviyesinde Aydınlatma Tasarımcılığı mesleğinin tanınması için lobi faaliyetlerimiz bir süredir devam ediyor. Er ve geç bu mesleğin de resmi olarak tanınacağını ve çizgilerinin belirlenmesi gerektiğini görebiliyoruz. Bu noktaya geldiğimizde acaba mimarlar aynı kaygıya sahip olacaklar mı? Hatta meslek çizgisi sınırları sadece mimarlar ile çakışmıyor, elektrik mühendisleri de kendileri aynı dertten muzdarip hissedebilirler. Tabii ki bu mesleğin varlığına inanan bir insan olarak iki meslek grubunun da bir projede aydınlatma tasarımcısı olması için dua etmesi gerektiğini düşünüyorum. Bilinçli profesyonellerin de bu kanıya katılacağından eminim. İmza attığınız projede kimsenin sahiplenmediği, sorumluluk almadığı ve ücretini talep edemediği işleri üstüne alan başka biri… Kim buna hayır diyebilir ki?

Hasol’un yazısına döndüğümüzde şu cümlesi beni düşündürdü: “Bugün ev kadınlarının bile profesyonelce çalıştığı bir iş ortamında iç mimarların mimarları dışlamaya kalkmaları anlaşılır bir durum değildir.” Kendisinin ifade ettiği bir durumdan şikayetçi olmaktan çok küçümser bir ifade kullanmasını yadırgadım. Bugün aynı şikayet aydınlatma tasarımcılığı mesleği için de var olabilir. Kimin aydınlatma tasarımcısı olduğu kimin “bağımsız” olarak aydınlatma tasarımı hizmeti verdiği bizim de sektör olarak tartıştığımız bir konu. Bu konudaki duruşum başından beri aynı. Ben biraz da Adam Smith’in dediği gibi (Türkiye’de bu söylemi bolca seslendiren Turgut Özal gibi) “Bırakınız yapsınlar, bırakınız geçsinler” diyorum. Yani bugün kim çıkıp kartının üzerine “aydınlatma tasarımcısı” yazıyor, marka bağımsız olarak bu servisi verdiğini söylüyor ise benim kabulümdür. Bu konuda ne yargıç ne de savcı olmanın gerekli olmadığını düşünüyorum. Başarı kriteri olarak ortaya çıkan projeleri ve devamlılık konusunu koymamız yeterli. Merak etmeyin, söylediği hizmeti veremeyen veya vermeyen kimsenin bu pazar şartlarında tutunabileceğini düşünmüyorum. Hele ki ülkemizde sayısı 10’a ulaşamamış bir meslek için ilk günden kim kim kavgası veya eleme mantığı işlemeyecektir.

Yazıda Hasol’un katıldığı İçmimarlar Odası İstanbul Şube Başkanı Adil Öngel’in “Biz mimarla birlikte çalışırız, ama mimarların bizi tercih etmesi lazım” saptaması ise yine aydınlatma tasarımcılarının mottosu olmak zorunda. Bazı aydınlatma tasarımcılarının işverenle direkt çalışmayı tercih ettiğini biliyorum. Ancak mimarın ikna olmadığı bir projede işbirliği kapılarının da çok açık olmayacağı kesin. Mimarın işe aldığı bir aydınlatma tasarımcısı konumlamasının da çok sağlıklı olmadığını düşünüyorum. Sanki ideal durum, işverenin altında yer alan ama mimarın briefine göre çalışan bir aydınlatma tasarımcısı olacaktır.

Uzun zamandır yazmak istediğim konuları böyle bir yazı ile kaleme almamı sağladığı için Doğan Hasol’a teşekkür ederim. Şu notu düşmek lazım: Yazdıklarım benim düşüncelerimdir. Mesleğin sağlıklı gelişimi için yavaş yavaş bu konuları daha çok tartışmamız gerektiğini düşünüyorum. Lütfen yorumlarınızı paylaşmaktan çekinmeyin.

Bir sonraki sayımıza kadar ışıkla kalın…

Emre Güneş
Professional Lighting Design Türkiye

Light&Building her zamanki gibi mimari aydınlatma camiası içi mabet olma görevini sürdürüyor. Türkiye’de yüz yüze konuşma fırsatı bulamadığım kişiler ile Frankfurt’ta tanışmak artık geleneksel hale geldi. Genç aydınlatma tasarımcısı Faruk Uyan bu sayımızda fuar ile ilgili incelemeyi yaptığı ve fikirlerini paylaştığı için fuar ile ilgili fazla ayrıntıya girmeyeceğim. Ancak fuara katılan 10 kişiden 9’unun söyleyeceği gibi LED teknolojisinin hakimiyetini gözlemlememek imkansız. Fuar boyunca tüm üreticilerin gözbebeği LED (Light Emitting Diode) iken pazarlama cümlelerinin ortak noktaları “sürdürülebilirlik” ve “enerji verimliliği” idi. Tüm bu rüzgâr içerisinde LED’e elinden geldiği kadar mesafeli duranlardanım. Teknolojinin geldiği nokta itibari ile LED’in sunduğu imkanlar ortada. Tasarıma getirdiği esneklik, uzun ömürlü oluşu… (herhangi bir üreticinin kataloğundan okunabilecek avantajlar). Bunları görmezden gelmek at gözlüğü takmayı gerektirir. Tabii her yenilik gibi avantajlarıyla birlikte bazı soru işaretlerini de beraberinde getiriyor.

Bunun birkaç sebebi var. Birbiriyle iç içe konular olsalar da başlıklar halinde ilerlemek daha aydınlatıcı olur diye düşünüyorum.

1. Pazarlama: Tüm dünyada “enerji verimliliği” kavramı, daha önce kompakt flüoresan lambalarda yapıldığı gibi, LED kullanımına indirgenmeye çalışılıyor. İtirazım var! Enerji verimliliği bütünsel bir tasarım yaklaşımını gerektirir. Gün ışığı kullanımı, aydınlatma kontrol sistemi, fonksiyona bağlı teknoloji kullanımı gibi aşamaları da içinde barındırır. Sizin “Değiştir, tasarruf et” mantığından daha önce de ağzınız yanmadı mı?

2. Belirsizlik: LED teknolojisi sürekli üzerinde çalışmalar yürütülen ve her an gelişmekte olan bir teknoloji. Durum böyle olunca, gelişmeleri takip etmekte üreticilerimiz bile zorlanıyor. Bu noktada satın alma kararının verileceği doğru anı bulmak zor. Sürekli daha güçlü ve/veya daha uzun ömürlü bir versiyonun çıkma olasılığı varken, yüksek bütçeler ödeyerek bir LED sistemine yatırım yapmanız ne kadar anlamlı? Uzun ömürlü olduklarından şüphe yok, ancak bu gelişme hızı içerisinde ömrü tamamlanana kadar aynı armatürleri kullanmak isteyecek misiniz?

3. Standart: LED teknolojisinin önündeki belki de en önemli engellerden biri, standardizasyon. Bugün bir LED armatürün kalitesi tamamen üreticinin standartlarına bağlı. Örnek olarak bir LED armatürün verdiği rengin, 5 sene sonra da aynı tonda olmasını ancak üreticinizin kalitesi belirliyor. Ve iki üreticinin ürünlerinin değiştirilmesi yani armatürü bir üreticiden, lambasını başka bir üreticiden almanız henüz mümkün değil. Ancak bu konuda tüm sektörün ortak çabaları ile süren uluslararası ZHAGA projesi devam ediyor.
Ayrıntılı bilgi: http://www.zhagastandard.org/

4. Güven: Popüler her konu gibi, LED ile ilgili bilinç seviyesi de çok yukarıda olmayınca fırsatçıları da aynı şekilde ortaya çıkıyor. Kolay pazarlanan ve tüketilen bir ürün olarak kalite olgusundan vazgeçilince pişman olan müşteri sayısı da artıyor. Maalesef hem tasarımcıların hem de müşteri pozisyonundaki sermaye sahiplerinin bu konuda kötü tecrübeleri, onları teknolojiye küstürebiliyor. Ürüne ve teknolojiye güvenin sağlanmasının biraz zaman alacağını düşünüyorum.

Özetlediğim bu konular, bir köşe yazısından çok uzun bir makalede detaylı incelenmesi gereken, geleceğin teknolojisi LED’lere dair olumsuz yargılar olabilir. Ancak derdim zaten LED üzerine görüşlerinize etki etmek değil, kendi gözlemlerini aktarmak.

Şunun altını çizmek gerekiyor. Her şeyden önce tasarım gelir. Tasarıma uygun teknolojiler ve ışık kaynakları ise paralel olarak düşünülür. Önce teknolojiye karar verip sonra ona uygun tasarım yapamazsınız, yapmamalısınız.

Bir sonraki sayımıza kadar ışıkla kalın…

Emre Güneş
Professional Lighting Design Türkiye

Kendi ülkemiz özelindeki gelişmelere dönersek, senenin ilk ayları üst üste güzel haberler aldık. Önce ZKLD’de aydınlatma tasarımcısı olarak çalışan Seda Kaçel’in, İngiltere’de ‘Society of Light and Lighting (SLL) tarafından, genç yeteneklerin ışık ile ilgili çalışmalarını aydınlatma dünyası ile paylaşabilmeleri için düzenlenen uluslararası ‘Young Lighter of the Year’ yarışmasını kazandığını öğrendik. Gurur duyduk…

Sonra, geçen sayımızda (neden bu sayıda değil, onu da benim haneme eksi olarak yazın) ayrıntılarına yer verdiğimiz Yapı Kredi Bankacılık Akademisi projesinin Arcdaily.com tarafından verilen “Building of the Year 2009” ödülüne eğitim binaları kategorisinde ulaştığını öğrendik. Benim de çok beğendiğim bir aydınlatma tasarımı projesine imza atmış olan Kroma ekibine tebriklerimizi ilettik.

En son ise “ışık tasarımcısı” sıfatı ile Nergiz Arifoğlu’nu televizyon ekranında görmeye başladık. Dumankaya Modern projesi için çekilen TV reklamı konsepti gereği projeye emek veren mimar (Bünyamin Derman), iç mimar (Atilla Kuzu), peyzaj mimarı (Başak Taş), heykeltıraş (Mehmet Aksoy) gibi mesleklerle beraber aydınlatma tasarımcısının anılması keyfime keyif kattı. Mesleğin sesini duyurabileceği yeni mecralar demek bu! Ne diyeyim , muhteşem!

Dün 50-100 kişiye daha “ışık önemlidir” diyebilmek için Pecha Kucha Vol. 4’te konuşmacıydım. Konuşma sonrasında iki kişi ile daha derinlemesine konuşma şansım oldu. Hiç yoktan iyidir. Sektörün kazancına yazalım!

Mimari aydınlatma tasarımı sektörü olarak çok temel bir problemimiz olduğunu düşünüyorum. Ciddiye alınmamak… Katılmayan olabilir, ancak eğer sektör olarak ışığın, dolayısıyla mimari aydınlatma tasarımının önemini insanlara anlatamadığımız sürece de ciddiye alınmayacağız. Koskoca otel projelerinde sıkıştığımız %5 – %10’luk bütçelerden de, tüm binayı tamamladıktan sonra akla gelip “alın burayı aydınlatın” tavırlarından da kurtulamayacağız. Küresel ısınma ve enerjinin pahalı olması ile biraz daha dikkatleri üzerimize çektiğimizin, pazarlama materyallerinin enerji odaklı hale geldiğinin de farkındayım. Ancak yeterli değil, ışığın duygularla, iyi hissetmekle, yaşam kalitemizle ilgili olduğunu sürekli tekrar etmeliyiz. Doğru ışık demek, daha çok satmak demek, doğru ışık demek daha pahalı satmak demek, doğru ışık demek daha yaşanılası ortamlar demek! Hepimiz günümüz rekabet koşullarını unutmadan bir araya gelip sektör ve tanıtımı için çabalamadıktan sonra bunların hiçbiri olmayacak. Bu yüzden 25 Ekim’de sizleri Harbiye Askeri Müzesi’nde düzenlediğimiz Architectural Lighting Day 2010 etkinliğine bekliyorum. Tüm muhataplarımıza ışığın önemi göstermek ve ışığa adanmış bir günü beraber yaşamak için…

Bir sonraki sayımıza kadar, ışıkla kalın…

Emre Güneş
Professional Lighting Design Türkiye

Sonuçta Habertürk aracı, esas isyan vatandaştan geliyor. İsyanların yanmayan lambalar üzerine yoğunlaştığının farkında olmak ile beraber, aydınlatma ile ilgili en ufak bilinç hareketi bile önemli ve anlamlı. İstanbul’daki aydınlatma elemanlarının otomasyonu üzerine konuşulurken kamu görevlisi bir ağabeyimizin “otomasyona gerek yok, vatandaş bir tane lamba yanmadığını görsün, zaten telefona sarılıp belediyeyi arıyor” dediğini unutmuyorum. Yine Boğazdoğan Kemeri‘nin LED’li aydınlatması için o kadar şikayet gelmişti ki, tasarımın değiştirilmesine gidildi.

Tepkinin işe yaradığını gösteren şu haber çok hoşuma gidiyor mesela:

Çeşitli seferler dile getirdim. Sessiz sedasız yürüyen projeler var Türkiye’de. Bir anda çıkıyorlar, epeyi  de şaşalı projeler esasında. Ama insan durup düşünüyor: Bu kadar büyük proje nasıl olur da, bir anda ortaya çıkar. Hiç mi haberimiz olmaz. Eve giderken bir bakıyorsunuz boğazın bir kenarı “ışıl ışıl” LED dolmuş. LED’i bol projeler türüyor böyle. Hep aynı senaryo.

Umut bu ya, insan acaba tepkileri birleştirip bu tür ve türevlerine de isyan bayrağı açabilir miyiz? diye düşünüyor.

Ne dersiniz? Mümkün mü?

Kültür Başkenti olmanın İstanbul’a getireceği kalıcı projeler olduğunu da biliyorum. Geçen sene ihaleye çıkan 6 proje (Ayasofya, Sultanahmet Camii, Topkapı Sarayı, Anadolu ve Rumeli Hisarı) var, her ne kadar gerçekleştirilmeleri burökratik engellere takılıyor ise de sürecin devam ettiğini ve ayrıntıları biliyoruz. Ama bazı projeler de var ki ancak yapılınca görüyoruz. 2. Köprü için çalışmalar olduğunu duydum örneğin. Ama Selimiye Kışlası için bir bilgim yoktu. Ta ki hemen karşılıklı durdukları Marmara Üniversitesi Haydarpaşa kampüsü önünden geçerken gözüme çarpan ışıklara kadar. Büyük bir tesadüf olsa gerek, Üniversite’nin benzer konsepti ve LED ışıkları deneme yapılan Selimiye Kışlası kulesine de sıçramış. Tahminim çok yakında Boğaz’ın kıyılarını şenlendiren büyük bir LED projesi daha geliyor. İtirazım LED’e değil ama bu kadar önemli projelerin süreçleri, kimsenin haberdar olmadığı bir şekilde bir anda ortaya çıkması garip. Hele sonunda övünülen şey ne kadar çok LED kullanıldığı olduğunda ise çok daha can sıkıcı oluyor.

Sadece bu sene Kültür Başkenti olduğu için değil, 5. yılımızı da tamamladığımızdan birçok yeni proje ile karşınızda olacağız. Planlama aşamasında olduğumuz 3 ayrı proje ve tahminen bu satırları okuduğunuzda tamamlanmış olacak bir Aydınlatma Tasarımı Gezisi etkinliğimiz var. Tüm bu çalışmalar sırasında aklımızda ise, bir mimar ve şehir planlamacı olan, Daniel Burnham’ın ünlü sözü var: “Ufak planlar yapmayın, hem insanların kanını kaynatacak sihirleri yoktur hem de büyük ihtimal gerçekleşemeyeceklerdir. Büyük planlar yapın, yükseği hedefleyin ve çalışın.”

Büyük sürprizlerimiz olacak bizim de. Çok yakında…

Kaderin bir cilvesi denebilir, Cuma günü Bilkent Üniversitesi Kütüphanesi’nden görevli bir arkadaş aradı. İsmini vermediği bir hocanın dergimize ait ilk 21 sayıyı bağışladığını ve dergiyi beğendikleri için tüm çıkan sayılara ulaşmak istediklerini iletti. Hocanın ismini sormadım, Cengiz hoca olduğunu biliyordum. Perşembe günü Ankara’ya gittiğimde yanına uğrarım diye düşünürken, dün akşam aldığım bir haber ile kendisini kaybetmiş olduğumuzu öğrendim. Gerçekten üzgünüm. Aydınlatma konusunda bir çok öğrenciye ilham vermiş, çok çok önemli bir hocamızdı. Bugün Ankara, Maltepe Camii’nde kılınacak öğle namazı (11.40) ile son yolculuğuna uğurlanmış ve Karşıyaka Mezarlığına defnedilmiş. Tüm sevenlerine allahtan rahmet diliyorum. Sizleri ise Cengiz hoca’yı biraz tanımanız için ekşisözlük‘ten kendisi için yazılmış iki ufak not ile başbaşa bırakıyorum. Toprağı bol olsun.

- mezun olduktan sonra… sadece ‘aydınlatma’ konusunda anlattıklarından, aklınızda kalanlarla bile aydınlatma firmalarını şaşırtabileceğinizi idrak ettikten sonra üniversite günlerine daha hoşgörülü bakmanızı sağlayan; konusunda bilgili.

- “hide the light source” ilkesini öğrencilerine aşılayan, gittikçe sayısı artan paranoyak öğrencilerin gördükleri her ışık kaynağını üstüne atlayıp onu saklamaya çalışmalarına neden olan, mükemmel öğreti yetisine sahip profesör.

Yüksek koordinasyon ve emek isteyen bu görev tanımı için dünyadaki bir çok belediyede, konusunda uzman bir departman oluşturuluyor ve çalışmalar bu departman tarafından yürütülüyor. “Işık” ile beraber anılan Paris, Tokyo, New York gibi bir çok şehirde profesyonel olarak yürütülen bu çalışmaların şehre katkılarını görmemek imkansız. Ekonomik olarak artı değer yaratmanın yanında turizm gelirlerinin artması ve yaşam kalitesinin yükselmesi gibi etkileri de var.

“Işıklar şehri” olarak tanınan Paris bu anlamda dünyada çok ayrıcalıklı bir konumda. LUCI derneğinin davetlisi olarak gittiğim “City under microscope: Paris” etkinliği sırasında, inceleme şansı bulduğum, aydınlatma altyapıları ve profesyonel yönetim sistemleri boşuna ışıklar şehri olarak anılmadıklarını gösteriyor. Profesyonel bu yönetimi hatırlatan yeni gelişme ekim ayı içerisinde oldu. Fransa, temmuz ayında başlayan ve 2010 Mart ayına kadar sürecek “Türk Mevsimi” temalı etkinliklere ev sahipliği yapıyor. Bu kapsamda Paris’liler, 6-11 Ekim tarihlerinde her akşam Eiffel kulesine giydirilmiş bir Türk bayrağı ile karşılaştılar. Şehrin ikonu Eiffel kulesi yine özel bir günde özel olarak aydınlatıldı.

Bu tür örnekleri görünce aklıma ilk gelen Boğaziçi Köprüsü oluyor. Köprünün sabit bir aydınlatma tasarımına sahip olması ve ancak özel günlerde farklı şekilde aydınlatılması gerekliliğini başından beri savunuyorum. İleri teknoloji ürünü LED altyapısı ile bu esnekliğe sahip olan Boğaziçi Köprüsü’nü maalesef bu noktada kullanamıyoruz. Karşımıza bu sefer de başka bir sorun çıkıyor: Bürokrasi.

Sevindirici bir gelişme olarak 2007 yılında Türkiye’de bir ilk olarak İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nde Şehir Aydınlatma ve Enerji Müdürlüğü kuruldu. Sıkı işbirliği içinde olduğumuz müdürlüğün varlığının hem aydınlatma tasarımcılarının şehrimizdeki imzalarını görmeye başlamamız hem de sektörel olarak kalite artışına yönlendirilmemiz açısından önemli olduğunu düşünüyorum, bunu da birçok kez ifade ettim. Sonuçta konusunda uzman bir departman büyük cirolara sahip kamu aydınlatmasındaki alımların da mantıklı çerçeveler (ihtiyaç ve kalite) içerisinde olmasını sağlıyor.

Ancak İstanbul’daki tüm aydınlatma sistemleri üzerindeki tek yetkili Şehir Aydınlatma ve Enerji Müdürlüğü değil. Farklı kurum ve kuruluşların doğrudan muhatap olduğu bir yapı var. Bu nedenle, İstanbul’da maalesef, üzerinde çok çalışılmasına rağmen, hâla masada bekleyen ve bir tülü hayata geçmeyen, bir Aydınlatma Master Plan’ı var. Boğaziçi Köprüsü örneği de Karayolları Genel Müdürlüğü sorumluluğundaki bir alan. Proje tamamen Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından gerçekleştirildi ve şu andaki halini aldı. Her gün değişen renklere mahkûm olmak istemediğimizi, bizler, sanatçılar ve toplumun farklı kesimleri yüksek sesle dillendirsek de, henüz bir gelişme gerçekleşemiyor. Köprü girişinde bulunan bir odada karar verilen renkleri görüyoruz boğazda. Hatta bazen boğazda bir düğün gerçekleşiyor ve köprü, hatırı sayılır düğün sahibinin tuttuğu takımın renklerine bürünebiliyor…

İstanbul’da doğru adımlar atıldı. Bürokrasi engeli aşıldığında yenileri de gelecek. Umudumuz bu yönetim anlayışının diğer şehirlere de yayılması. Çünkü tam tersi olduğunda ne kadar vahim sonuçlar doğurabileceğini Ankara örneğinde yaşıyoruz. Şehre eklenen “kaburgalar”, yani aydınlatma direkleri, hem teknik hem estetik olarak bir katliam. Estetik olarak itirazım kişisel, teknik olarak itirazım ise tamamen bilimsel. Bakım zorlukları, şartname yetersizlikleri gibi problemler var. Önümüzdeki sayı bu konuya daha ayrıntılı yer vereceğiz.

Isle of Man, Finlandiya, Dublin, Belfast, Polonya, Portekiz derken 10 Ekim’de İstanbul’da gerçekleşecek. Etkinliğin felsefesini anlamak için guerrillalighting.net adresinde görebileceğiniz kendi tanımlamaları anlamlı (çeviri bana ait, metnin kendisi için: http://guerrillalighting.net/about/):

“Guerrilla Lighting” kötü aydınlatmaya karşı açılmış bir savaştır, “Guerrilla Lighting” ışığın gereksiz kullanımına karşıdır ancak en önemlisi, “Guerrilla Lighting” eğlenmek ve ışığın gücü hakkındaki farkındalığı artırmak ile ilgilidir.

Profesyonel olarak tasarlanmış mimari aydınlatma şehirlerimizin gece görüntüsünü güzelleştirir ancak enerjiye ihtiyaç duyar. İyi aydınlatmanın faydaları ile sorumsuzca harcanan enerji arasında doğru bir denge kurabilmek için daha fazla kontrol olmalı. Biz inanıyoruz ki bu kontrol aynı zamanda binaların mimari aydınlatmasını da kapsamalı.

- Bütün binaların aydınlatılmasına gerek yok ya da hepsi hak etmiyor, stratejik aydınlatma planları tüm şehirler için gerekli
- Mimari aydınlatma bir yarışma değildir, daha parlak daha iyi demek değildir!
- Yetersiz tasarlanmış ve montajlanmış aydınlatma önlenmeli, büyük parlak ofislerde bütün gece açık bırakılan aydınlatmalar kanunen yasaklanmalı

“Guerrilla Lighting” kaliteli aydınlatmayla, geçici ve sihirli anlar yaratır ve bunları kayıt eder. Kayıtları medya ve politikacılara göndererek kötü aydınlatmaya karşı harekete geçmeleri için teşvik eder.

Yaklaşık bir senelik bir hazırlık oldu bizler için. Hala ayrıntılar ile ilgili çalışıyoruz. İlk fikri paylaşmam ile ilk hazırlıkların tamamlanması arası geçen bu sürede birçok kez birçok kişiye neden bu etkinliğin önemli olduğunu, neler katabileceğini anlattım durdum. İnancım büyük. Bugüne kadar yaptığımız etkinliklerde tek amaç vardı. İlgili olabilecek herkesi (mimar, elektrik mühendisi, sektör, işveren vs vs.) eğitmek, ışık ve önemi üzerine bilinçlendirmek. Şimdiye kadar ulaştığımız kişi sayısı 10.000’leri bulsa da, elimizde ilk defa bu kadar büyük bir şans var. Daha büyük kitlelere daha hızlı bir şekilde ulaşmak. Haber değeri yüksek bir etkinliğe imza atıp (abartı gelebilir) milyonlara ulaşacağız. Mesajımızı iletebildiğimiz noktada ise dönüşlerini tüm sektör olarak yaşayacağız. Ben inanıyorum. Ama başarısını zaman gösterecek. O gece hepinizi, bu anları paylaşmaya Galata’ya bekliyoruz.

Yorgunluğumuzun keyif kısmı ise aldığımız olumlu tepkiler. Öyle şeyler duyuyoruz ki bazen, bırakın insanı motive etmesini, duyarken yüzünüz kızarıyor, “utandırıyorsunuz bizleri” diyoruz. 4 buçuk seneyi tamamladık dergide, 2 senedir düzenli olarak etkinliklere imza atıyoruz. Yeni proje ve fikirler üretip gerçekleştirmeye çalışıyoruz. Bazen gerçekleşemeyen fikirler bizi hayal kırıklığına uğratırken, bazen aynı şeyleri tekrar etmekten yoruluyoruz (geçen seneler içinde kaç kere “aydınlatma tasarımı bir değerdir” dedim, yazdım inanın bilmiyorum.). Bazen ise ufak bir değişim heyecan yaratabiliyor yorgun zihinlerde.

Ama geldiğimiz noktaya baktığımızda hep umut doluyor içimiz. Tekrar ettiğimiz iddialar birer birer doğruluğunu kanıtlıyor. Geçtiğimiz iki sene yazdığım yazılara bakıyorum, sürekli “İçinde ışık olan etkinlikler düzenlemeliyiz, ışığı tartışmaya ihtiyacımız var” demişim, “Bu konuda Türkiye’de bir açlık var, doğru düzenlenen her etkinlik dolar” demişim ve demeye devam ediyorum. 200 kişi ortalaması herhangi bir tasarım etkinliği için bir başarı, salonlara sığmamamız, genişleyen talebin göstergesi. 19 Haziran günü yaptığım sohbetlerden alıntılar: “Bu iş tuttu Emre”, “Artık daha büyük salonlar lazım bize”, “İnsanların yüzü gülüyor, herkes çok mutlu katıldığı için”. Hele bir tanesi vardı ki, işin uluslararası boyutu için bir gösterge, Philips Amerika’da görevli ancak Ortadoğu gezisi sebebiyle Türkiye’de olan ve etkinliğe gelen bir kişinin yorumu: “Cuma, iş günü, saat iki ve 200 kişiyi bir odaya aydınlatma tasarımı konuşmak üzere toplamışsınız… Tebrikler, ben Amerika’da bile böyle bir kalabalık görmedim”.

Her an, her dergi, her etkinlik aydınlatma tasarımı topluluğuna inanan, destekleyen yeni insanları katıyor aramıza. Ve büyüdükçe etkimizin de büyüdüğünü görüyoruz. Markalaşıyoruz. Belki iddialı bir yorum ama artık PLD Türkiye imzası olan her şeyin içinde emek, özen ve kalite olduğunu biliyor insanlar. Dergimizin bir abonesi dağıtım firmasından şikayetçi olabiliyor: bazı dergiler üzerinde ufak kırışıklıklar olduğu için ofise gelip kendi elden almak istiyor. Dergiyle yeni tanışan abonelerimiz genellikle 2005’ten itibaren tüm dergileri satın alıyor. “Türkiye’nin en iyi dergisini çıkarıyorsunuz, görseller ve içerik çok doyurucu” yorumunu çok kez duydum. Ya da Bursa’dan, Antalya’dan etkinliklere katılmak için elinden geleni yapan okuyucularımız var desem inanır mısınız?

Elimizden geldiği kadar her ayrıntısına özen gösterdiğimiz şeylere imza atmaya çalışıyoruz. O yüzdendir ki ayakta kalan katılımcı gördüğümüzde içimizin burkulması, yaratıcı çözümler çabamız ve yine o yüzdendir ki dergide bir imla hatası fark ettiğimizde bu kadar üzülmemiz. Hatalarımız, eksiklerimiz ve yapacaklarımız var.
Ama her an, her gün bunları geliştirmek ve değiştirmek için kafa yoruyoruz.
Yaptığımız işten keyif alıyoruz.

Çok alçakgönüllü bir yazı olmadığının farkındayım, ama şahsen ben, PLD Türkiye dergisinin editörü olmaktan, bu etkinliklerin parçası olmaktan ve aydınlatma tasarımı için çalışmaktan gurur duyuyorum.

Şimdi yeni sayılar ve etkinlikler için güç topluyoruz. Tabii ki, övgülerini eksik etmeyen sizlerin desteğini hep arkamızda hissederek…

Ey Değerli Mimarlarımız,
Her konunun uzmanı olma gerekliliğinden yorulmadınız mı? Gündüzünü hayal ettiğiniz yaşam alanlarımızın gece görünürlülüğü için sorumluluğu başka omuzlara yüklemenin zamanı gelmedi mi? Pek çok farklı konuda tüm sorumluluğu yüklenmişken, ilgili tüm trendleri ve son teknolojileri takip edecek zamanı nasıl bulabilirsiniz? Yarattığınız şaheserleri gece kaybetmekten veya doğru gösterememekten korkmuyor musunuz?

Ey Değerli Üreticilerimiz,
Sizinle aynı dili konuşmayan kişilere pazarlama yapmaktan sıkılmadınız mı? Renk geri verimi, lux değeri, reflektör kalitesi dediğinizde bu detaylarla çok da ilgilenmeyen, armatüre sadece renk ve şekil yönünden bakan insanlara ürününüzün kalitesini nasıl anlatabilirsiniz? Kaliteden, bahsedemeyince çok dar kar marjlarına sıkışan fiyat pazarlıkları sizi de bunaltmıyor mu? Sadece ilk yatırım maliyetini değil de, bakım masrafları ve işletme giderlerini de hesaba katan bir çalışma çerçevesinde ürünlerinizi konuşmak istemez miydiniz? İşinizi yapmak ve sadece işiniz yapmak, yani kaliteli ürünler tasarlamak ve geliştirmek istemez miydiniz?

Ey Değerli Kamu Temsilcileri,
Gelişen ve değişen sosyal yaşam ve değerlerle birlikte artık şehirler uyumuyor, 24 saat canlı… Sadece güvenlik için değil, şehri gece de layıkıyla yaşamak için doğru aydınlatmaya ihtiyacımız var.
Bizleri yönlendirin, gece eğleneceğimiz veya alışveriş yapacağımız yerleri gösterin. Gösterin ki şehrin tadını çıkarıp, son kertede ekonomiye katkımız artsın.
Bu tercihleri yaparken üzerinize düşen sorumluluğun farkında mısınız? Seçtiğiniz çözümün aydınlatma tasarımı anlamında doğruluğu, kullanılan armatürlerin seçim kriterleri sorulduğunda cevap vermekte zorlanmıyor musunuz? Bu sorumluluğu paylaşmak ve işi profesyonellerine bırakmak istemez misiniz?

Ey Değerli Elektrik Mühendisleri,
Yükünüz ağır, dar zamanlarda çizilmeyi bekleyen projeler ve çözümü istenen problemler var. Size verilen tasarımsal bilgiler yetersiz, ama doğru çözüm üretmeniz bekleniyor. Muhataplarınıza derdinizi anlatamadığınızı, bir mühendis bakış açısının yetmediğini hiç hissetmediniz mi?

Ey Değerli Sermaye Sahipleri,
Size, projenizi en az sizin kadar düşünen ekip arkadaşları olduğunu söylüyoruz. Toplam bütçe içerisinde çok önemli bir kalemde gönlünüz ferah olacak, işin profesyonelleri projeniz için en optimum çözümün peşinde olacak… Kulağa nasıl geliyor? Enerji fiyatlarının geldiği nokta düşünüldüğünde projenin başarısı için bu desteğe kesin ihtiyacınız var desek, bize inanır mısınız?

Aydınlatma tasarımcılığı diye bir disiplin ve aydınlatma tasarımcısı diye bir meslek var ve inanın, hepimizin ihtiyacı. Daha ideal pazar şartları ve çok daha kaliteli yaşam alanları yaratmak için, daha fazla bu mesleği göz ardı etmeyelim lütfen.

Alıngan cevapları önlemek için söylüyorum: Herhangi bir önem sırası belirtmeden seslendim. Tüm bu bilgilere haiz ve bu mesleğe ve önemine inanan mimarlar, üreticiler, kamu yetkilileri, elektrik mühendisleri, sermaye sahipleri olduğunu biliyorum. Feryadım henüz bunun bilincinde olmayanlara…